Wolf in Zwitserland: feiten, afschot en politiek

In Zwitserland leven volgens het jaarverslag van de stichting KORA 43 bevestigde wolvenroedels; in 2025 werden 350 wolven aangetoond. Sinds 1 september 2026 loopt de vierde preventieve regulering: het BAFU heeft 39 ingrepen bij 37 roedels goedgekeurd. Hoeveel wolven er al zijn gedood, laat onze doorlopend bijgewerkte teller zien: «Wolfsafschot Zwitserland 2026/27». De wolf is terug, en daarmee een debat waarin feiten, emoties en lobbybelangen door elkaar lopen.

Dit dossier bundelt analyses, studies en onderzoek van wildbeimwild.com en plaatst deze in de context van het Zwitserse jachtbeleid, de Berner Conventie en het Europese wolvenbeleid.

Wat je hier te wachten staat

Terugkeer van de wolf: aantal en verspreiding: 43 roedels en 350 wolven in 2025 in de Alpen, de Voor-Alpen en de Jura, het Calanda-roedel als succesmodel, gedragsstudies over mensenschuwheid.
Wolfsafschot 2026/27: Doorlopende teller per kanton en roedel
Politieke frontlinies: wie jaagt op de wolf? Walliser wolvenbalans 2025/2026, meer dan 200 wetenschappers tegen de indeling in de jachtwet, kantonnaal initiatief «Wolf klaar, grapje!», Darbellay en Regazzi als politieke actoren.
Kuddebescherming: wat werkelijk werkt: Calanda-model, kosten van afschot versus kuddebescherming, 4.000 schapen die jaarlijks sterven door ziekte/val versus 336 door wolven gedode dieren, internationale voorbeelden.
Juridisch kader: Berner Conventie en jachtwet: Wolvenconcept Zwitserland sinds 2004, verworpen herziening van de JSG in 2020, herziening in 2022, Conventie van Bern in oktober 2024, onderzoeksprocedure van de Raad van Europa in december 2024, versoepeling van de beschermingsstatus door de EU in 2025.
Foutief afschot, jonge dieren en ethiek: Foutief afschot bij Marchairuz/Moesola in 2022, basisregulering als systematisch doden van jonge dieren.
Bergbouw en structurele conflicten: De wolf als zondebok voor onopgeloste structurele problemen, directe betalingen, vestigingsbeleid.
Jachtlobby en gebrek aan transparantie: Wallis als casestudy: Kritiek op DJFW uit 2016, vermenging van recreatieve jacht en officiële opdracht, psychologie van de jachtcultuur.
Internationaal perspectief: Europa in wolvenoorlog: Zweden stopt licentiejacht, onderzoekswolf «Andrea» in Karinthië, stroperij in Puschlav.
Stand oktober 2026: Wolvenregulering 2026/27, drempelwaarde-motie 25.4464, raadpleging over de herziening van de jachtwet.
Argumentenoverzicht: Antwoorden op de meest voorkomende tegenwerpingen tegen het afschotbeleid.
Snelkoppelingen: Alle relevante bijdragen, dossiers en externe bronnen.

Terugkeer van de wolf: bestand en verspreiding

Sinds het midden van de jaren negentig keert de wolf op natuurlijke wijze terug naar Zwitserland, vooral via Italië en Frankrijk. Monitoringgegevens laten zien dat de populatie zich eerst langzaam en daarna aanzienlijk sneller heeft uitgebreid. In 2025 bevestigde de stichting KORA 43 roedels en werden in totaal 350 wolven aangetoond; voor het eerst vestigde zich een roedel in het kanton Obwalden. In hetzelfde jaar werden minstens 155 welpen geboren.

De verspreiding verloopt regionaal zeer verschillend. In het kanton Graubünden geldt het Calanda-roedel als het eerste gevestigde roedel van de moderne tijd. Ondanks circa 1500 schapen in het territorium vielen dit roedel in vijf jaar slechts 37 landbouwhuisdieren ten prooi: een direct resultaat van consequente kuddebescherming. De afschotprogramma’s concentreren zich daarentegen vooral op Wallis, waar de politieke druk en de jachtlobby bijzonder sterk zijn. In de Jura zijn slechts twee roedels gevestigd (Marchairuz en Risoux), waarvan de leidwolven in 2022 werden gedood door foutief of grensoverschrijdend afschot, wat de regionale wolvenpopulatie acuut in gevaar bracht.

Wolven mijden mensen: het onderzoek is eenduidig

Gedragsstudies tonen aan dat wolven mensen consequent mijden. Experimenten met geluidsopnames van menselijke stemmen laten uitgesproken vluchtreacties zien, duidelijk sterker dan bij hondengeblaf of vogelgeluiden. Deze aanhoudende schuwheid staat in sterk contrast met de publieke retoriek over de « probleemwolf » en maakt duidelijk: conflicten ontstaan vooral daar waar veehouderij zonder bescherming, jachtbelangen en politieke druk samenkomen.

Meer hierover: Wolf: Ecologische functie en politieke realiteit en Speciale jacht in Graubünden

Politieke frontlinies: wie jaagt op de wolf?

In verschillende kantons proberen politiek en jachtlobby de wolf uit het strenge beschermingsregime te halen en over te brengen naar een reguliere jachtlogica. De Walliser wolvenbalans 2025/2026 is daar een duidelijk voorbeeld van: onder het label « proactieve regulering » werden binnen enkele maanden hele roedels en talrijke jonge dieren vrijgegeven voor afschot, wat feitelijk neerkomt op een systematische verzwakking van de Zwitserse populatie. Alleen al in de reguleringsperiode 2025/2026 liet het kanton Wallis 27 wolven doden: drie via een individueel afschotbesluit, 24 via de zogenaamde bestandsregulering van hele roedels.

Wetenschap tegen de jachtwet

Meer dan 200 wetenschappers bekritiseren in een open brief dat bedreigde soorten zoals de wolf niet thuishoren in de jachtwet, omdat jacht conflicten eerder verergert dan oplost. In het artikel « Waarom bedreigde soorten niet in de jachtwet thuishoren » verdiept wildbeimwild.com precies deze conflictlijn. De centrale kritiek: afschotacties vernietigen sociale structuren, wat leidt tot verhoogde voortplanting, migratie en instabiel gedrag: precies het tegenovergestelde van wat als ‘regulering’ wordt verkocht.

Kantonnaal initiatief ‘Wolf klaar, grappig!’

Al in 2016 eiste het kanton Wallis met het kantonnaal initiatief ‘Wolf klaar, grappig!’ dat de beschermingsstatus van de wolf werd opgeheven en dat de Berner Conventie opnieuw zou worden onderhandeld. De Commissie voor Milieu van de Nationale Raad (UREK) stemde met een krappe meerderheid in met het voorstel. Pro Natura noemde dit een “uitroeiingsvoorstel”. De Bondsraad had al in 2012 en 2013 mogelijkheden geschapen om individuele wolven bij aanzienlijke schade af te schieten, zonder het principiële beschermingsregime aan te tasten.

Christophe Darbellay en Fabio Regazzi

In het centrum van de politieke wolvenjacht staan politici van het Centrum zoals Christophe Darbellay (CVP Wallis) en Fabio Regazzi (CVP Tessin). Beiden komen uit een partij die zich profileert als hoedster van christelijke waarden, maar in het wolvenbeleid voeren zij een compromisloze belangenpolitiek ten gunste van de jachtlobby en de veehouderijsector. Darbellay is niet alleen politiek verantwoordelijk voor de Walliser afschotprogramma's, maar is zelf ook recreatieve jager. In het artikel ‘Christophe Darbellays wolvenoorlog: polemiek tegen de feiten’ laat wildbeimwild.com zien hoe gericht geëmotionaliseerde incidenten worden opgeblazen en wetenschappelijke inzichten worden verdrongen, om een sfeer van permanente dreiging te creëren.

Regazzi, voormalig voorzitter van de jachtvereniging in het kanton Tessin, propageert het Zweedse wolvenmodel als voorbeeld, uitgerekend het model dat door rechtbanken is stopgezet wegens schendingen van rechtsstatelijke normen en soortenbescherming. Het artikel ‘Fabio Regazzi en het wolvenbeleid van de overhaaste beslissingen’ documenteert hoe Regazzi's voorstellen het wilde-dierenbeleid consequent verschuiven van bescherming naar minimalisering.

Twee logica's botsen

Op federaal en kantonaal niveau botsen daarmee twee logica's op elkaar: een op de jacht gerichte politiek die de wolf behandelt als ‘populatiecijfer’, en een natuurbeschermingsgerichte visie die sociale roedelstructuren, kuddebescherming en internationale verplichtingen op het gebied van soortenbescherming centraal stelt.

Meer hierover: Walliser wolvenbalans: cijfers van een bloedbad en Jagerslobby in Zwitserland: hoe invloed werkt

Kuddebescherming: wat werkelijk werkt

Zwitserland beschikt over een breed scala aan beproefde kuddebeschermingsmaatregelen: elektrische afrastering, nachtelijke omheiningen, kuddebeschermingshonden, herders en aangepaste beweidingsvormen. De Calanda-roedel in Graubünden toont aan dat deze maatregelen zelfs in een gebied met veel wolven en rond 1500 schapen werken.

In het politieke debat wordt kuddebescherming vaak afgedaan als 'te duur', 'onpraktisch' of 'onmogelijk in steile alpengebieden'. De werkelijkheid laat echter zien: niet de kuddebescherming faalt, maar de consequente uitvoering en financiering ervan. In Wallis werden weliswaar 3,2 voltijdsbanen gecreëerd ter ondersteuning van de dienst, maar het grootste deel van de 13.390 arbeidsuren in 2025 ging naar wolvenbeheer en -regulering, niet naar kuddebeschermingsadvies. Uitgaande van conservatieve volledige kosten van 60 tot 80 Zwitserse frank per uur, verslindt het wolvenmassacre in Wallis alleen al in 2025 tussen de 0,8 en ruim 1 miljoen Zwitserse frank aan belastinggeld. Het afschieten van één enkele wolf kost de Zwitserse belastingbetaler ongeveer 35.000 Zwitserse frank.

Wolvenaanvallen in verhouding

Pro Natura houdt hiervoor een belangrijk cijfer gereed: volgens studies sterven in de Zwitserse bergen jaarlijks ongeveer 4000 schapen aan ziektes, vallen of noodweer, niet in het minst door gebrekkige begeleiding. De 336 aanvallen op vee door wolven in 2022 (het op één na hoogste aantal sinds 1998) vallen daarbij bescheiden uit. Bijzonder veelzeggend: 174 aanvallen vonden plaats in Wallis, 54 in het kanton Uri, daar grotendeels toe te schrijven aan één enkel dier (wolf M58), dat inmiddels naar Oostenrijk is getrokken.

Kuddebeschermingshonden: nut en neveneffecten

Kuddebeschermingshonden zijn een centraal onderdeel van het niet-dodelijke wolvenbeheer, maar brengen ook conflicten met zich mee: zo nu en dan komt het tot ontmoetingen met wandelaars, wat de jachtlobby regelmatig als argument tegen kuddebescherming inzet. Door professionele training, duidelijke bebording en aangepaste beweidingsstrategieën kunnen deze problemen echter aanzienlijk worden beperkt.

Internationale voorbeelden

In andere Europese landen laten projecten zien dat co-existentie met roofdieren mogelijk is, wanneer politieke wil, financiering en participatieve benaderingen samenkomen. In Italië worden kuddebeschermingsmaatregelen al decennialang bevorderd, in Spanje bestaan succesvolle programma's voor conflictpreventie. Zwitserland zou van deze ervaringen kunnen leren, in plaats van in te zetten op een jachtlogica die wetenschappelijk als ineffectief wordt beschouwd.

Meer hierover: Kuddebescherming in Zwitserland en Zelfregulatie van wilde populaties

Juridisch kader: Verdrag van Bern en jachtwet

De wolf is in Zwitserland beschermd via het Verdrag van Bern (1979). Deze internationaalrechtelijke verplichting verbiedt in principe het opzettelijk doden van wolven en staat uitzonderingen alleen toe onder strikte voorwaarden: wanneer er geen andere bevredigende oplossing bestaat, de openbare veiligheid in gevaar is of er aanzienlijke schade aan vee ontstaat. Bovendien moet in alle gevallen gewaarborgd zijn dat de staat van instandhouding van de soort niet wordt aangetast.

Het Verdrag van Bern bevestigde in oktober 2024 uitdrukkelijk: "proactieve" afschotpraktijken (dus preventief doden zonder concrete schade) zijn illegaal. In december 2024 opende de commissie van het Verdrag van Bern een onderzoeksprocedure tegen Zwitserland, omdat het geldende reguleringssysteem als niet-conform het verdrag wordt beschouwd.

Zwitserse jachtwet en wolvenconcept

Tot de herziening regelde het Wolvenconcept Zwitserland sinds 2004 de schadedrempels voor afschot van afzonderlijke wolven: 25 gedode landbouwdieren in één maand of 35 in vier maanden, mits redelijke beschermingsmaatregelen waren genomen.

Een herziening van de jachtwet die het afschot moest vergemakkelijken, werd in september 2020 door de stemgerechtigden verworpen. In december 2022 nam het parlement een nieuwe herziening aan. Sinds december 2023 mogen de kantons roedels preventief reguleren, dus ingrijpen voordat er concrete schade is ontstaan. Precies deze praktijk staat op gespannen voet met de Conventie van Bern.

Europese dimensie

Op EU-niveau wordt de wolf beschermd door de Habitatrichtlijn (Fauna-Flora-Habitatrichtlijn). Lidstaten moeten een gunstige staat van instandhouding waarborgen en mogen het verwijderen van dieren alleen onder strikte voorwaarden toestaan. Meerdere uitspraken van het Hof van Justitie van de EU hebben bevestigd dat afschot alleen rechtmatig is wanneer alternatieve maatregelen zijn uitgeput en de populatie niet in gevaar komt.

Verlaging van de beschermingsstatus: wat het betekent en wat niet

In 2025 werd de beschermingsstatus van de wolf in de EU verlaagd van «strikt beschermd» naar «beschermd». Natuurbeschermingsorganisaties zoals het Large Carnivore Initiative for Europe noemden de verlaging «voorbarig en gebrekkig», en meer dan 700 wetenschappers uitten in open brieven hun zorgen. Doorslaggevend is: de verplichting om een gunstige staat van instandhouding te waarborgen, blijft ook na de verlaging bestaan. Wie de verlaging opvat als een vrijbrief voor grootschalige wolvenjacht, begrijpt het recht verkeerd, of doet dit bewust.

Meer hierover: Wolf in Europa: beschermingsstatus, conflicten en politieke druk en Illegale wolvenjacht in Zwitserland

Verkeerd afschot: systeem, geen incident

In 2022 werden in Zwitserland minstens drie wolven ten onrechte geschoten. In het kanton Vaud werd eind november per vergissing de leidende wolf van de Marchairuz-roedel afgeschoten, terwijl een jong dier had moeten worden gedood. In oktober werd in het kanton Graubünden in plaats van een jonge wolf van de Moesola-roedel de leidende mannetjeswolf gedood. In maart werd in Wallis een wolf gedood die niet voor afschot was vrijgegeven.

De Groep Wolf Zwitserland (GWS) bestempelde dit afschot als onrechtmatig: er werden andere dieren gedood dan de dieren die voor afschot waren vrijgegeven. Het afschieten van leidende dieren heeft veel ingrijpendere gevolgen dan het afschieten van jonge dieren, omdat het kan leiden tot het uiteenvallen van hele roedels. Voor de twee wolvenroedels in de Jurabocht (Marchairuz en Risoux) betekende dit een acute bedreiging van de hele regionale wolvenpopulatie, aangezien in beide roedels in 2022 leidende dieren werden gedood.

Dit verkeerde afschot is geen toeval, maar het resultaat van een systeem dat inzet op kwantiteit in plaats van kwaliteit: wanneer afschotquota's gehaald moeten worden, de zichtomstandigheden slecht zijn en de politieke druk hoog is, worden ook de verkeerde dieren gedood. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt niet alleen bij individuele schutters, maar bij de politieke en bestuurlijke structuren die deze praktijk mogelijk maken en legitimeren.

Meer hierover: Jachtwetten en controle: waarom zelftoezicht niet volstaat en Jachtongevallen in Zwitserland

Jonge dieren in het vizier: ethiek op zijn kop

Bijzonder verontrustend is dat jonge dieren niet alleen worden gedood in probleemroedels met herhaalde aanvallen, maar ook in het kader van een ‘basisregulering’ in roedels die geen ernstige schade hebben veroorzaakt. Zo worden jonge wolven gedood voordat ze de kans hebben gehad te leren hoe hun roedel met vee en landschap omgaat. Juist deze leerprocessen zijn echter doorslaggevend om conflicten op lange termijn te verminderen.

Een ethiek die haar naam waardig is, zou jonge dieren als rode lijn definiëren: wie zich aan hen vergrijpt, schaadt niet alleen het individu, maar ook de toekomst van de hele populatie. De Walliser praktijk keert dit principe om: jonge dieren worden de voorkeursdoelgroep, omdat ze het makkelijkst te raken zijn en statistisch gezien snel ‘succes’ opleveren. Hier van regulering spreken verhult dat de grondslag van elke morele verantwoordelijkheid (de bescherming van de zwaksten) bewust wordt genegeerd.

Uit de Walliser wolvenbalans 2025/2026 blijkt hoe de logica van de jacht doorsijpelt in de manier waarop de overheid met wilde dieren omgaat: wilde dieren worden tot bestanden, conflicten tot dossiers, regulering tot afschotplannen.

Meer hierover: Jacht en dierenwelzijn: wat de praktijk met wilde dieren doet en Wilde dieren, doodsangst en het ontbreken van verdoving

Wolf en berglandbouw: structurele conflicten

De conflicten tussen wolf en berglandbouw zijn reëel, maar de oorzaken ervan liggen dieper dan de loutere aanwezigheid van roofdieren. De Zwitserse berglandbouw staat al decennialang structureel onder druk: het verdwijnen van boerenbedrijven, de afhankelijkheid van directe betalingen, steil terrein en internationale concurrentie bepalen de dagelijkse realiteit van veel bedrijven. In deze context wordt de wolf het projectiescherm voor onopgeloste structurele problemen en het mikpunt van een jachtbeleid dat wetenschappelijke en ethische minimumnormen ondermijnt.

Noch de rol van directe betalingen en het vestigingsbeleid, noch de verantwoordelijkheid van de bedrijfsvormen voor conflicten met roofdieren worden serieus besproken. De wolf krijgt de rol van zondebok toebedeeld, die men met technisch jargon (‘basisregulering’, ‘volledige uitvoering’) uit het systeem wegrekent. In plaats van consequent te investeren in kuddebescherming, begeleiding van beweiding, advies en structurele aanpassingen, wordt de wolf tot probleembeer gemaakt, die met administratief precies geplande schoten ‘onder controle’ moet worden gehouden.

De eigenlijke vragen – welke landbouw we in het steile berggebied willen bevorderen, hoe veehouderij kan worden aangepast aan roofdieren en hoeveel ruimte recreatieve jacht in een moderne rechtsstaat mag innemen – blijven onbeantwoord.

Meer hierover: Cultuurlandschap als mythe en Jachtmythes: 12 beweringen die je kritisch moet bekijken

Jachtlobby en gebrek aan transparantie: Wallis als casestudy

Het Zwitserse jachtbeleid wordt in belangrijke mate bepaald door jachtverenigingen, die rechtstreekse toegang hebben tot kantonsregeringen, commissies en parlementaire groepen. In Wallis is de verwevenheid tussen jacht, politiek en bestuur bijzonder nauw: de Dienst voor Jacht, Visserij en Wilde Dieren (DJFW) werd in 2016 door de rekenkamercommissie fel bekritiseerd, wegens zwak leiderschap, alcoholproblemen bij individuele wildbeheerders en een verouderd bestuur.

Met beroepswildbeheerders en groepen van recreatieve jagers creëert het kanton een op de jacht gerichte infrastructuur, waarvan de hoofdtaak niet bescherming maar efficiënte afschot is. Wanneer de officiële opdracht en de recreatieve jacht samensmelten tot een alliantie met een gemeenschappelijk doel, luidt dat doel: zo veel mogelijk wolven doden, zo soepel mogelijk, zo geruisloos mogelijk.

Het artikel «Psychologie van de jacht in kanton Wallis» analyseert hoe diepgewortelde patronen van dominantie, identiteit en gemeenschap de jachtcultuur bepalen. De terugkeer van de wolf wordt ervaren als een bedreiging van deze orde, omdat die de controle over het ‘eigen’ territorium ter discussie stelt. Geëmotionaliseerde campagnes, waarin afzonderlijke wolvenaanvallen op vee worden opgeblazen tot ‘aanvallen’, spelen in op archaïsche angstbeelden en leiden de aandacht af van structurele problemen.

Meer hierover: Hoe jachtverenigingen politiek en publieke opinie beïnvloeden en Psychologie van de jacht

Internationaal perspectief: Europa in de wolvenoorlog

Het Zwitserse wolvenbeleid staat niet op zichzelf, maar maakt deel uit van een Europees patroon waarin jachtverenigingen, de landbouwlobby en populistische politici samen proberen de natuurbescherming uit te hollen. In Oostenrijk herpositioneert de jachtlobby zich onder de nieuwe voorzitter Anton Larcher en propageert ze ‘wetenschap in plaats van emotie’ als slogan, terwijl wolf, beer en wapenwetgeving in een jachtgericht controleregime worden geperst. De onderzoekswolf ‘Andrea’, die door de Universiteit van Udine was uitgerust met een GPS-halsband, werd in de nacht van 3 februari 2026 in Karinthië doodgeschoten. Een project van 250.000 euro eindigde met één enkel schot.

Zweden: voorbeeld of waarschuwing?

Fabio Regazzi prijst al jaren het Zweedse wolvenmodel als voorbeeld voor Zwitserland. Maar het is juist dit model waarbij vergunningsjachten met politiek vastgelegde populatiedoelen nu door rechtbanken zijn stopgezet, omdat ze indruisen tegen de beginselen van de rechtsstaat en de soortenbescherming. In het artikel «Wolvenjacht 2026 stopgezet: hoe rechtbanken de wolf beter beschermen dan de politiek» laat wildbeimwild.com zien wat dit betekent voor het Europese wolvenbeleid: Zweden toont niet hoe wolvenbeheer werkt, maar hoe jachtbeleid faalt op de rechtsstaat.

Stroperij als symptoom

Het geval van een illegaal gedode wolf in het Puschlav (Graubünden, september 2025) is geen geïsoleerd incident, maar maakt deel uit van een patroon dat door het hele Alpengebied zichtbaar is. Het artikel «Aangifte: recreatieve jager doodt wolf» documenteert hoe mild strafrecht en het politieke klimaat illegale wolvenjacht in de hand werken.

Meer hierover: Jachtcrisis in Europa: FACE vecht voor schoten, Zwitserland blijft in de schaduw en Trofeejacht: wanneer doden een statussymbool wordt

Stand van zaken oktober 2026

Sinds 1 september 2026 loopt de preventieve regulering van wolvenroedels; deze duurt tot en met 31 januari 2027. Volgens het overzicht van het BAFU (stand 4 oktober 2026) heeft het federale bureau 39 goedkeuringen verleend voor de regulering van roedels, verspreid over zeven kantons: Graubünden, Ticino, Wallis, Sankt Gallen, Neuchâtel, Schwyz en Glarus. Hoeveel wolven daadwerkelijk worden gedood, geeft de federale overheid niet doorlopend aan. De officieel gepubliceerde afschotcijfers houdt onze teller «Wolvenafschotten Zwitserland 2026/27» bij, de duiding staat in de Tussenbalans na vijf weken wolvenregulering.

Politiek gezien moet de speelruimte verder toenemen. Op 23 september 2026 heeft de Nationale Raad de motie 25.4464 van kantonsraadslid Fabio Regazzi aangenomen met 116 tegen 73 stemmen bij 6 onthoudingen, nadat de Kantonsraad al in de voorjaarssessie had ingestemd. De Bondsraad moet nu een wettelijke grondslag creëren die afschot toestaat zodra de wolvenpopulatie een met de kantons vastgelegde drempelwaarde bereikt. Een getal noemt de motie niet. Meer hierover: «Drempelwaarde voor wolven: Nationale Raad stemt in met afschot op voorraad».

Parallel loopt tot 16 oktober 2026 de vernemingsprocedure over een verdere herziening van de jachtwet, die de Bondsraad op 24 juni 2026 heeft geopend. Deze voert de moties 25.3715 (Friedli) en 25.3549 (Broulis) uit: ingrepen in wolvenroedels moeten voortaan ook tussen 1 februari en 31 mei en in federale jachtbanzones mogelijk worden. Voorwaarde is volgens de Bondsraad dat wolven herhaaldelijk kuddebeschermingsmaatregelen omzeilen of mensen in gevaar brengen. IG Wild beim Wild verzoekt in haar standpunt om het schrappen van beide bepalingen. Achtergronden: «Jachtwet: vernemingsprocedure over wolvenafschot tijdens werptijd en in jachtbanzones» en «Jachtbanzones: waarom wolvenafschot de beschermingsgedachte uitholt».

Geen natuurbeheer: een politiek bloedbad

Uiteindelijk blijft er een conclusie over die zich niet laat verbloemen: wanneer hele roedels worden uitgeroeid, jonge dieren systematisch worden gedood en afschotcijfers als succesmelding worden gepresenteerd, gaat het niet om proactieve regulering, maar om een politiek gewild bloedbad. De wolf wordt een projectiescherm voor onopgeloste structurele problemen van de berglandbouw en het doelwit van een jachtbeleid dat wetenschappelijke en ethische minimumnormen ondermijnt.

Een werkelijk eigentijdse omgang met roofdieren zou consequent moeten inzetten op niet-dodelijke maatregelen: maximale bescherming voor jonge dieren, bevordering van stabiele roedelstructuren, investeringen in kuddebescherming, begeleiding van beweiding en advies, duidelijke beperking van de macht van jagers en transparantie bij afschotbeslissingen. Al het andere is geen ethiek, maar de legitimering van geweld tegen de meest kwetsbaren.

Meer hierover: Inleiding tot jachtkritiek en Jachtverbod Zwitserland: mogelijkheden, modellen en grenzen

Wat er zou moeten veranderen

Onmiddellijke bescherming van jonge dieren: Een afschotverbod voor jonge wolven onder de 12 maanden als ethische en biologische minimumeis. De basisregulering, die jonge dieren tot voorkeursdoelgroep maakt, moet worden geschrapt.
Consequente kuddebescherming als voorwaarde voor afschotvergunningen: Geen afschot zonder gedocumenteerd bewijs dat alle redelijkerwijs haalbare kuddebeschermingsmaatregelen zijn uitgevoerd en gedurende ten minste één weideseizoen zijn geëvalueerd.
Onafhankelijke wolvenmonitoring: Populatietellingen en schadeanalyses moeten worden uitgevoerd door onafhankelijke wetenschappelijke instellingen, zonder betrokkenheid van jachtverenigingen of kantonale diensten die nauw verbonden zijn met de jacht.
Rechtsconformiteit met de Berner Conventie herstellen: Preventieve afschot van hele roedels moet uit de herziene jachtverordening (JSV) worden geschrapt, ongeacht de uitkomst van de lopende onderzoeksprocedure.
Transparantie bij afschotbesluiten: Elk afschotbesluit moet openbaar inzichtelijk zijn, met volledige schadegeschiedenis, documentatie van de kuddebescherming en wetenschappelijke onderbouwing.
Structurele hervorming van de berglandbouw: De vraag welke veehouderijvormen in het steile berggebied verenigbaar zijn met roofdieren, moet politiek worden aangekaart, met aangepaste directe betalingen en adviesstructuren.
Modelvoorstellen: Voorbeeldteksten voor jachtkritische moties en Modelbrief: Oproep voor verandering in Zwitserland

Argumentatie

«De wolf bedreigt de bergbevolking.» Statistisch gezien nul wolvenaanvallen op mensen in Zwitserland. De berglandbouw staat voor structurele uitdagingen (verdwijnen van boerenbedrijven, afhankelijkheid van directe betalingen, topografie) die geen enkele wolvenafschot oplost. Wie de wolf verantwoordelijk maakt voor structurele problemen, bedrijft politiek met de verkeerde zondebok.

«Proactieve regulering voorkomt schade voordat die ontstaat.» De Conventie van Bern heeft in oktober 2024 vastgesteld: preventieve afschietingen zonder concrete, aanzienlijke en herhaalde schade vallen niet onder de conventie en zijn dus illegaal. De unaniem besloten onderzoeksprocedure van de Raad van Europa is daarvan het gevolg.

«Kuddebescherming werkt niet in steile alpgebieden.» Het Calanda-roedel bewijst het tegendeel: 1’500 schapen, 37 verscheurde dieren in vijf jaar dankzij consequente kuddebescherming. Niet de kuddebescherming faalt, maar de consequente uitvoering en financiering ervan. In Wallis vloeide er in 2025 tussen 0,8 en 1 miljoen frank naar afschotprogramma’s in plaats van naar advies over kuddebescherming.

«De EU heeft de beschermingsstatus van de wolf verlaagd, dus mag er nu gejaagd worden.» De verlaging van «strikt beschermd» naar «beschermd» verandert niets aan de plicht om een gunstige staat van instandhouding te waarborgen. Meer dan 700 wetenschappers noemden de verlaging voorbarig. Wie dit interpreteert als een vrijbrief voor grootschalige wolvenjacht, begrijpt het recht verkeerd.

«Foutieve afschietingen zijn betreurenswaardige uitzonderingen.» In 2022 werden minstens drie wolven ten onrechte afgeschoten: de leidwolf van Marchairuz, de leidreu van Moesola, en een niet-vrijgegeven wolf in Wallis. Wanneer afschotquota onder tijdsdruk en bij slechte zichtomstandigheden moeten worden gehaald, zijn foutieve afschietingen systemisch, niet toevallig.

Snelkoppelingen

Bijdragen op Wild beim Wild:

Gerelateerde dossiers:

Onze aanspraak

De wolf in Zwitserland is geen beheerprobleem. Het is een politieke lakmoesproef voor de vraag of een moderne rechtsstaat in staat is om verplichtingen inzake soortenbescherming af te dwingen tegen lobbybelangen in. Dit dossier bundelt de analyses, onderzoeken en studies van IG Wild beim Wild over het Zwitserse wolvenbeleid, omdat een samenleving die biodiversiteit en dierenwelzijn als waarden uitdraagt, moet weten wat er in haar naam gebeurt: geplande afschietingen van roedels, systematische afschietingen van jonge dieren en een jachtbeleid dat internationale rechtsnormen negeert.

Wie aanwijzingen, documenten of actuele gevallen kent die in dit dossier thuishoren, kan ons schrijven. Goede informatie is de basis van elke effectieve kritiek.

Meer over recreatieve jacht: in ons dossier over de jacht bundelen wij factchecks, analyses en achtergrondrapportages.