Genève jachtverbod

Het schilderachtige kanton Genève kent sinds 19 mei 1974 een jachtverbod voor recreatieve jagers.

Destijds stemde ongeveer tweederde van de kiezers voor het door dierenbeschermers geëiste jachtverbod. Sindsdien reguleert de staat de wereld van de wilde dieren en beperkt hij de gevolgen daarvan voor mens en milieu met behulp van wildbeheerders.

Het jachtverbod in Genève was een sensatie en trok ook ver buiten het kanton veel aandacht. Voor de jachtwereld was het een schok – en dat is het tot op de dag van vandaag. Want het voorbeeld van Genève bewijst dat het – zelfs in een dichtbevolkt cultuurlandschap – ook zonder recreatieve jagers kan, ja, dat de natuur en de dieren er zelfs veel beter aan toe zijn en dat ook de mensen ervan profiteren.

Vanwege de hoge jachtdruk in het omliggende Frankrijk en het kanton Vaud zoeken wilde dieren zelfs asiel in Genève. De opgejaagde dieren zwemmen soms over de Rhône naar het kanton Genève. De wilde dieren worden verzorgd door ongeveer een dozijn professionele natuurbeschermers (personeelskosten circa 600.000 Zwitserse frank per jaar; het totale budget voor het wildbeheer bedraagt ongeveer 1,2 miljoen Zwitserse frank). Deze natuurbeschermers vervullen ook een groot aantal andere taken, zoals toezicht op de visserij, controle van de natuurreservaten, preventie van wildschade, alsook bijzondere taken met betrekking tot bos en landbouw. Daarvoor delen zij nog geen drie voltijdbanen.

Als er weer twijfelachtige amateurs actief zouden zijn in het wildbeheer, zouden de kosten ook niet lager uitvallen, aangezien zij, net als in de andere kantons, intensief begeleid en gecontroleerd zouden moeten worden.

Van de in totaal 280 vierkante kilometer beschikt het dichtbevolkte kanton Genève, met 500.000 inwoners, over 30 vierkante kilometer bos en 110 vierkante kilometer akkerland. Procentueel uitgedrukt: 45 procent van het kanton wordt agrarisch gebruikt, 25 procent is bebouwd, 15 procent bestaat uit bos en rivier, en nog eens 15 procent wordt ingenomen door het Meer van Genève.

De wildschade voor de landbouw is praktisch onbeduidend, meent wildbeheerder Gottlieb Dandliker. Het kanton geeft 250.000 Zwitserse frank per jaar uit aan preventie, plus 350.000 Zwitserse frank per jaar aan wildschade, waarvoor voornamelijk duiven verantwoordelijk zijn.In totaal moet het kanton ongeveer 1,2 miljoen Zwitserse frank per jaar uittrekken voor het beheer van wilde dieren, wat overeenkomt met een kopje koffie per inwoner, oftewel een subsidie aan de landbouw van iets meer dan 3%.

Ter vergelijking: de visserij zou aanzienlijk meer kosten met zich meebrengen, ook al worden er vergunningen verkocht. Dandliker beschouwt het jachtverbod voor recreatieve jagers in Genève daarom als het goedkoopste alternatief voor het kanton en op lange termijn duidelijk financieel haalbaar.

Wildbeheerder Dandliker spreekt erover dat het contact met wilde dieren voor mensen iets therapeutisch heeft. Hij bedoelt daarmee dierensporen ontdekken, dieren horen of ze zelfs in de vrije natuur tegenkomen.

Wilde zwijnen in het kanton Genève

Voor het inperken van de wilde zwijnenpopulatie wordt ongeveer 1 voltijdbaan besteed, oftewel gemiddeld 1.621 uur. De meeste geschoten dieren zijn jonge dieren (ongeveer 80%). De schade aan gewassen door wilde zwijnen werd in 2014 becijferd op 17.830 (45.000) Zwitserse frank. Vandaag leven er op één vierkante kilometer bos ongeveer 5 wilde zwijnen – een laag niveau dat stabiel blijft. Men kan de populatie tegenwoordig goed onder controle houden, aldus Dandliker. De afgelopen 10 jaar werden jaarlijks gemiddeld ongeveer 327 wilde zwijnen in Genève doodgeschoten. Sinds het jachtverbod van 1974 zijn dat er zelfs gemiddeld maar zo'n 125.Vóór het jachtverbod van 1974 waren wilde zwijnen, naast andere diersoorten, al decennialang uitgeroeid in het kanton Genève door recreatieve jagers.

Eén reden waarom vooral wilde zwijnen worden geschoten, is: ze houden van rijpe, dus suikerhoudende druiven. In een wijnbouwkanton als Genève is dit een probleem, juist bij het begin van de herfst. Als een groep wilde zwijnen een wijngaard binnendringt, eten de dieren in één nacht moeiteloos 300 tot 400 kilogram druiven. Wijnboeren zijn in de dagen en weken voor de druivenoogst dan ook gespannen.

Het kanton kent de meest getroffen gebieden.De staat stelt boeren elektrische afrasteringen ter beschikking. In de buurt van beschermde gebieden plaatst hij ze zelfs zelf.Voor de aanleg krijgen boeren 1 frank per strekkende meter. Zij zijn verantwoordelijk voor het onderhoud van de omheiningen tot ze weer worden afgebroken. Ook worden fruitbomen beschermd met netten, zodat reeën en hazen geen bast afknagen. Veroorzaken dieren toch schade, dan komt het kanton op voor de verliezen.

Opvallend is dat er praktisch geen bosschade wordt gemeld.De schadecijfers in het kanton Genève zijn vergelijkbaar met die van Schaffhausen, 50'130 (58'870) — hoewel in Schaffhausen de jacht is toegestaan.Tijdens het jachtseizoen in Frankrijk en het kanton Vaud zijn er bovendien meer wilde zwijnen en andere wilde dieren in Genève die daar asiel zoeken.

Jachtverbod in Genève

Het jachtverbod in Genève bracht een verbetering op het gebied van veiligheid. Sinds de invoering ervan nemen wildbeheerders in Genève de taken van recreatieve jagers over. Er zijn geen extra functies gecreëerd.Voor afschot zijn de wildbeheerders alleen 's nachts onderweg en gebruiken ze lichtversterkers en infrarood. Dat helpt om de dieren te vinden en vermindert ook het risico op ongevallen.

In 2011 werd in Genève bijvoorbeeld geen enkel edelhert, ree, vos, das, marter, veldhaas enz. doodgeschoten, volgens de federale jachtstatistiek. Genève geniet, in tegenstelling tot andere kantons, nog steeds zeer goede hazenpopulaties.

Nachtzichtapparatuur wordt tegenwoordig in verschillende kantons gebruikt (Zürich, Sankt Gallen, Thurgau, Aargau) en het kanton Genève was daarvoor het voorbeeld.Daardoor wordt de trefzekerheid verhoogd en hoeven de wilde dieren minder te lijden.Ook telescoopvizieren waren vroeger omstreden en zijn tegenwoordig ingeburgerd.

«Deze regulatie gebeurt uitsluitend door wildbeheerders, er worden geen amateurjagers bij betrokken», aldus Gottlieb Dändliker.Voor deze «Gardes de l'environnement» spelen veiligheid, ethiek en dierenwelzijn een grote rol: «Wij kunnen ons niet één enkel ongeval veroorloven.»Dierenwelzijn betekent vooral het voorkomen van aangeschoten dieren. «Dat gebeurt massaal in de omgeving, in Vaud, in Frankrijk. Er worden drijfjachten georganiseerd, de dieren worden aangeschoten, men vindt ze of vindt ze niet – of pas een week later», vertelt de faunaspecialist. «Stresssituaties zoals bij drijfjachten – waarbij de dieren weten: dit was iets vreselijks – komen bij onze regulatie niet voor.» Zogende zeugen worden om ethische redenen niet geschoten. Want als de zogende moeder ontbreekt, sterven de jongen. Ook de leidende zeugen en de grote evers worden niet geschoten. «Daarmee hopen we op stabiliteit binnen de rotte en in het gedrag van de dieren», legt Dandliker uit. «We krijgen hier regelmatig groepen wilde-zwijnwezen uit de Franse jacht die hun moeder verloren hebben en de dorpen in komen.» Zulke ontheemde biggen kunnen natuurlijk grote schade veroorzaken. En het is bekend dat wilde zwijnen zich ongecontroleerd voortplanten nadat de leidende zeug is afgeschoten.

Hoewel er in het donker geschoten wordt, verzekert de kantonnale wildbeheerder Gottlieb Dandliker: «dat 99,5 procent van de geschoten dieren onmiddellijk dood is.» Het lijden zou «minimaal» zijn, net als de stress voor de niet geraakte dieren. Er zijn nauwelijks gevallen waarin dieren een schot gewond overleven. Dandliker zelf spreekt niet van een «volledig schietverbod», maar van een «controle van de wildstand door de wildbeheerders».

Jammer dat in Genève geboortebeperking, zoals immunocontraceptie, nog niet wordt toegepast, zodat een einde zou komen aan het vervelende neerschieten van levende wezens. Voor het aanbrengen van merktekens, zenders, wildonderzoek enzovoort is altijd geld beschikbaar, maar niet voor een duurzamere en ethischere stabilisering van de populaties.

Sanitaire afschot door wildbeheerders is niet hetzelfde als een reglementering van wilde dieren door recreatieve jagers, die berust op jagerslatijn of een verkeerd begrepen natuurervaring.

Zo worden er in Genève per jaar gemiddeld een paar honderd dieren door professionals doodgeschoten, terwijl er in de overige kantons ruim 100.000 wilde dieren zijn (die deels door amateur-recreatieve jagers alleen maar zwaar gewond raken en dagenlang moeten lijden voor ze sterven).

Het is zeer beschamend – een onbeschaafde toestand – voor Zwitserland dat kantonnale autoriteiten voor de lol jachten organiseren die aantrekkelijk zijn voor recreatieve jagers, zoals de trofeeënjacht, en daarmee inkomsten genereren uit dergelijk bloedgeld.

«JagdSchweiz weet dat de populaties van wilde dieren in principe – ook in ons cultuurlandschap – zichzelf zouden reguleren.»

Overkoepelende organisatie JagdSchweiz 2011

Bevolking

De inwoners leven goed met het jachtverbod in Genève. In 2004 hield het Instituut Erasm een enquête onder de bevolking. Bijna 90% was tegen dat lustmoordenaars hun bloedige hobby weer mogen uitoefenen. In 2009 kwam er in de kantonsraad een voorstel om te stemmen over de herinvoering van de jacht. Met 71 tegen 5 stemmen en 6 onthoudingen werd dit duidelijk afgewezen. Vóór het jachtverbod van 1974 werden er jaarlijks ongeveer 420 jachtvergunningen verkocht en waren er 7 milieuopzichters actief.

De inwoners van Genève betalen graag voor wildbeheerders, omdat ze het waarderen dat ze tijdens hun wandelingen in de vrije natuur levende dieren tegenkomen. Deze indruk is wetenschappelijk bevestigd. Het kanton stelde in een langetermijnstudie een sterke toename van de biodiversiteit.

Omdat Genève een luchthaven heeft, worden er in het kader van de openbare veiligheid vogels afgeschoten. Daarnaast zijn er ook door de autoriteiten goedgekeurde afschotacties op vogels voor de spoorwegen en een paar boeren.

Als men zich echt wil verdiepen in de biodiversiteit in het eigen land, is het jachtverbod voor recreatieve jagers in Genève een voorbeeldig succesverhaal, dat zowel binnen als buiten Zwitserland aandacht krijgt.

Als wandelaar ziet men regelmatig Wilde dieren zoals de veldhaas rondhuppelen of kan men de bever observeren. De biodiversiteit is nooit groter dan na de verdrijving van de recreatieve jagers. Genève heeft momenteel een stabiele populatie hoefdieren van ongeveer 100 edelherten en 330 reeën. Dit kanton kan en moet een model zijn voor andere regio's.

Het Genfermeergebied heeft vandaag een internationale betekenis voor de vogelbescherming. Zo is dit voorheen voor vogelbescherming weinig betekenisvolle waterdeel een belangrijk biotoop voor overwinterende tafeleenden en toppereenden, kuifeenden en dodaars, smienten, krakeenden, wintertalingen en wilde eenden. Ook voor de grote zaagbek zijn de wateren in het kanton Genève een belangrijk broed- en overwinteringsgebied. Het aantal overwinterende watervogels in het kantonsgebied is de jaren door veelvoudig toegenomen. De diversiteit onder de eendenpopulaties is indrukwekkend. En wat het kleinwild betreft, behoort de hazendichtheid in het kanton Genève tot de hoogste van Zwitserland. Bovendien is Genève een van de laatste bastions voor wilde konijnen en patrijzen op Zwitserse bodem.

Genève is een pionierskanton: 10 procent van de landbouwgrond is ecologische compensatiegrond, dus van hogere kwaliteit voor de biodiversiteit. Daar profiteren ook patrijzen, roofvogels en roofdieren zoals marters en vossen van.

«Roofdieren zijn ruim aanwezig, maar veroorzaken geen enkel probleem», aldus de faunahoofdinspecteur. «Wij reguleren geen vossen, marters of dassen.» In de zomer werd een jonge lynx – een weeskind uit het kanton Vaud – in Genève vrijgelaten. Blijkbaar bestond de vrees dat het jonge dier anders zou worden doodgeschoten.

Wildbeheerinspecteur Gottlieb Dändliker

Nationaal Park Engadin

In Zwitsers Nationaal Park wordt zelfs al 100 jaar niet meer gejaagd en daar bedraagt bijvoorbeeld de gemzenpopulatie sinds 1920 constant zo'n 1.350 stuks. De vos wordt er ook niet bejaagd. In tegenstelling tot de voorspellingen uit kringen van de recreatieve jacht is geen enkele van zijn prooidieren uitgestorven. De overgang van weidegrond voor koeien en schapen naar hertenweide leidde tot een compleet nieuwe soortensamenstelling van de vegetatie en een verdubbeling van de soortenrijkdom!

«Ook zonder jacht zijn er niet plotseling te veel vossen, hazen of vogels. De ervaring leert dat je de natuur aan zichzelf kunt overlaten.»

Directeur van het Nationaal Park en wildbioloog Heinrich Haller

Verdere inhoud

• Dossier: Genève en het jachtverbod – 50 jaar balans
• FAQ: Hoe werkt het Geneefse jachtverbod?
• FAQ: Is de recreatieve jacht in Zwitserland noodzakelijk?
• FAQ: Welke alternatieven voor de jacht zijn er?
• Dossier: Argumentarium voor professionele wildbeheerders
• Dossier: Wat de recreatieve jacht Zwitserland werkelijk kost
• modeltekst voor jachtkritische voorstellen in kantonale parlementen
• Federaal volksinitiatief «Voor professionele bescherming van wilde dieren»
• Het Geneefse jachtverbod (PDF)
• Jacht reguleert niet I (video)
• Jacht reguleert niet II (video)

Meer achtergrondinformatie over het actuele jachtbeleid in Zwitserland vind je in ons dossier op wildbeimwild.com.

U kunt met mededogen alle dieren en onze planeet helpen. Kies voor compassie op uw bord en in uw glas. Go vegan.