Veldhaas: Geneefs model wijst de weg

Het Veldhaas wordt in Zwitserland steeds zeldzamer. Zijn aantal neemt al tientallen jaren af.

Het WWF zoekt nu innovatieve boeren in de kantons Luzern en Zug om de veldhaas een handje te helpen.

Of ze nu van stof, chocolade of biscuitdeeg zijn: paashazen zijn momenteel alomtegenwoordig. Maar het origineel, de veldhaas, wordt steeds zeldzamer. Sinds de jaren vijftig van de vorige eeuw, toen de haas in landbouwgebieden nog paradijselijke leefomstandigheden aantrof, nemen zijn aantallen massaal af. In de jaren negentig leefden er gemiddeld 4,5 per 100 ha, in 2010 nog maar 2,3. Dat blijkt uit de in opdracht van het Bundesamt für Umwelt BAFU uitgevoerde tellingen in het voorjaar van 2016. De resultaten uit Midden-Zwitserland zijn schrikbarend: in vier van de zes onderzochte gebieden rond Luzern is de veldhaas de afgelopen jaren praktisch verdwenen. Toch wordt de veldhaas in Luzern nog steeds bejaagd. In 2015 werden bijvoorbeeld 22 dieren afgeschoten.

Recepten voor het bevorderen van de veldhaas

Samen met landbouwers, recreatieve jagers, wetenschappers en overheden onderzoekt het WWF nu mogelijkheden om de terugkeer van de veldhaas mogelijk te maken. «Tegenwoordig weten we hoe we de veldhaas kunnen helpen», zegt Kurt Eichenberger, leider regionale kantoren WWF Uri en Luzern. «Dit jaar zoeken we in een eerste stap innovatieve landbouwers in de kantons Luzern en Zug die hun graan dunner zaaien of bereid zijn om bloemrijke braakliggende stroken anders aan te leggen.» In een tweede stap wordt de situatie van de hazen in het gebied van de Voor-Alpen onderzocht.

Veldhazen onder druk

Veldhazen zijn eigenlijk bewoners van de steppe. In Zwitserland leven ze overwegend op akkers en weilanden in het Mittelland en, anders dan konijnen, graven ze geen hol. Hazen rusten in kuiltjes, de zogenoemde leger. In graslandgebieden namen de aantallen bijzonder sterk af: met 1,3 veldhazen per 100 ha zitten ze nu op een uiterst laag niveau. In akkerbouwgebieden ziet het er iets beter uit, waar het gemiddelde tussen 3,5 en 5 dieren ligt en een lichte opwaartse trend zichtbaar is.

De redenen voor de achteruitgang van de veldhaas zijn talrijk. De recreatieve jacht, meer woonwijken, wegen en paden versnipperen en verkleinen het leefgebied van de dieren. Schuilplaatsen en gevarieerde voedselbronnen zijn zeldzaam geworden doordat de landbouw sterk is geïntensiveerd. Vooral op grasland wordt tegenwoordig eerder en vaker gemaaid, wat voor jonge dieren vaak dodelijk is. De veldhaas, die vroeger overal voorkwam, staat daarom nu op de Rode Lijst van bedreigde zoogdieren van Zwitserland.

Voorbeeld Genève: hoogste veldhazendichtheid van Zwitserland

De hoogste dichtheid aan veldhazen werd in 2016 vastgesteld in het jachtvrije kanton Genève, met 17,7 per 100 ha. Daar zorgen professionele wildbeheerders voor het beheer van wilde dieren. Dit is de eerste dichtheid boven 17 veldhazen per 100 ha sinds 2006 in heel Zwitserland.

De mediaan van alle getelde gebieden lag in 2016 in heel Zwitserland op 3,4 veldhazen per 100 ha; in 15 gebieden werd 1,0 veldhaas per 100 ha of minder waargenomen.

Geïnteresseerde landbouwers en vrijwilligers die zich voor de veldhaas willen inzetten, kunnen zich melden via info@wwf-lu.ch of info@wwf-zg.ch.

Interessengemeinschaft Wild beim Wild

IG Wild beim Wild is een non-profit belangenvereniging die zich inzet voor de duurzame en geweldloze verbetering van de relatie tussen mens en dier, waarbij de IG zich ook heeft gespecialiseerd in de juridische aspecten van de bescherming van wilde dieren. Een van onze belangrijkste doelen is het invoeren van een eigentijds en serieus wildbeheer in het cultuurlandschap, naar het voorbeeld van het kanton Genève – zonder recreatieve jagers, maar met integere wildbeheerders die de naam ook waardig zijn en handelen volgens een erecode. Het geweldsmonopolie hoort in handen van de staat te liggen. De IG ondersteunt wetenschappelijke methoden van Immunocontraceptie voor wilde dieren.