Scheuring in het jagerskamp: Ökologischer Jagdverein zet vraagtekens bij de vossenjachtlijn van JagdSchweiz

Het is een opmerkelijk conflict binnen de georganiseerde recreatieve jagers:

Terwijl JagdSchweiz de vossenjacht wil behouden en regionaal wil intensiveren, vertegenwoordigt de Ökologischer Jagdverein Schweiz (OEJV) een visie die sterker gericht is op leefgebied en predatorenecologie.

Op 20 november 2025 dateerde JagdSchweiz, de koepelorganisatie van de Zwitserse recreatieve jagers, haar standpuntdocument over de vossenjacht. De boodschap is onmiskenbaar: de bejaging van de vos is ‘zinvol en nuttig’ en moet ‘absoluut behouden worden’. De vossenpopulatie in het Middelland en in de bebouwde gebieden zou ‘onnatuurlijk hoog’ zijn. Als voornaamste rechtvaardiging dient de bescherming van andere soorten, met name de veldhaas en grondbroedende vogels zoals de kievit, de korhoen of de houtsnip.

De eigenlijke zwakte van het document staat in de kleine lettertjes. JagdSchweiz geeft zelf toe dat de huidige bejaging ‘waarschijnlijk nauwelijks een merkbaar beperkend effect’ heeft op de totale vossenpopulatie, dat lokale afschot snel wordt gecompenseerd door instroom en verhoogde reproductie, en dat de recreatieve jacht ‘meestal geen directe invloed’ heeft op de verspreiding van ziekten. Volgens de vereniging belandt ongeveer 60 procent van de gedode vossen niet eens in de bontverwerking. Toch eist het document een ‘regionaal zeer intensieve en langdurige’ bejaging, tot en met de winterse holenjacht en de vangjacht met kastvallen. De koepelorganisatie beschrijft dus een praktijk die vrijwel niets bereikt van wat ze zegt te moeten bereiken, en eist in dezelfde adem dat deze absoluut en intensief moet worden voortgezet. Wild beim Wild heeft deze tegenstrijdigheden al eerder ontleed.

En juist de eigen grondbeginselen van de Ökologischer Jagdverein Schweiz onderbouwen de centrale rechtvaardiging van JagdSchweiz niet. De in 2020 opgerichte vereniging ziet zichzelf als stem van een wetenschappelijk onderbouwde jacht. Al haar leidraad wijst de trofeejacht af, verplicht zich tot "bescherming van bedreigde dieren" en eist uitdrukkelijk "een verbod op de vossenjacht met honden in het hol", precies die methode die JagdSchweiz bij de vos als bijzonder efficiënt en onmisbaar beschouwt. In haar standpuntdocumenten noemt de vereniging bij de veldhaas en bij de grondbroedende vogels bovendien heel andere oorzaken dan de vos.

In het "Standpuntdocument over de hazenjacht" (2023) stelt de OEJV dat de veldhaas "vooral door de intensieve landbouw" lijdt. Genoemd worden gemaaide jonge hazen, kaalgetrokken landbouwgronden, ontbrekende hagen, monoculturen en pesticiden. Predatie komt daarin alleen naar voren als gevolg van het ontbreken van dekking in het kaalgetrokken landschap, niet als zelfstandige drijfveer. Het document biedt geen rechtvaardiging voor een grootschalige bejaging van de vos ter bescherming van de veldhaas.

In het "Standpuntdocument over de jacht op alpensneeuwhoen, korhoen en houtsnip" (2023) klinkt het bijna hetzelfde: de afname van deze populaties is "grotendeels toe te schrijven aan het verlies van geschikt leefgebied", daarbij komen menselijke verstoring en klimaatverandering. De vos wordt niet als oorzaak genoemd. De ecologisch georiënteerde jagers noemen dus precies die factoren die JagdSchweiz ten gunste van de vos naar de achtergrond verschuift.

Het verschil wordt het duidelijkst zichtbaar daar waar beide organisaties van hetzelfde onderzoek uitgaan. JagdSchweiz noemt het plaatselijk ontbreken van topprooidieren als een van de vier redenen voor hoge vossenpopulaties en schrijft zelf dat lynx en wolf mesopredatoren zoals de vos beperken; als bewijs dient de vereniging onder andere onderzoek van Elmhagen. De OEJV baseert zich in zijn «Positiepaper over de grote roofdieren» (2022) op dezelfde onderzoekslijn, concreet op Elmhagen et al. (2010), maar trekt daaruit de tegenovergestelde conclusie. Zij stelt dat de lynx ook mesopredatoren zoals de vos beperkt, en dat «met een groeiende lynxpopulatie» in Finland «de populaties van korhoenders en sneeuwhazen zijn toegenomen». Van de «regulerende invloed» van de grote roofdieren op vos, wasbeer en wasbeerhond zouden zo net die vogel- en hazensoorten profiteren die JagdSchweiz met de jacht wil beschermen. Haar conclusie: «Er is geen ecologische reden om topprooidieren te reguleren.»

Daarmee komt het eigenlijke alternatief in beeld. Waar JagdSchweiz grijpt naar permanente jachtmatige predatiecontrole, zet de ecologische jagersgemeenschap in op het verbeteren van leefgebieden en op de verspreiding en effectieve aanwezigheid van grote roofdieren, die de vos op natuurlijke wijze beperken. De ene vereniging wil het symptoom bejagen, de andere de oorzaak aanpakken.

Deze positie sluit aan bij de feiten die Wild beim Wild al jaren documenteert. Het kanton Genève kent sinds 1974 geen recreatieve jacht op de vos, zonder overpopulatie, ziekten of overmatige schade.Luxemburg heeft de vossenjacht in 2015 afgeschaft; volgens de Luxemburgse veterinaire dienst is het besmettingspercentage van vossen met de vossenlintworm sindsdien niet gestegen, maar gedaald. En het kanton Zug liet een petitie van de Luzernse jurist Pascal Wolf door een externe vakinstantie beoordelen, met als resultaat dat de vossenjacht wetenschappelijk gezien niet noodzakelijk is. Wolf brengt zijn voorstel inmiddels in verschillende kantons in.

De koepelorganisatie JagdSchweiz wijst kritiek op de vossenjacht regelmatig af als emotioneel en feitenvrij. Die reflex loopt in het niets uit. Want de twijfel over de vossenjacht komt niet meer alleen van buitenaf, maar uit de jagersgemeenschap zelf, en steunt op hetzelfde onderzoek dat JagdSchweiz in haar eigen document aanhaalt, maar niet tot een logische conclusie kan brengen.