Recreatieve Jagers als valse wildtierexperts
Pascal Wolf heeft in meer dan 12 kantons petities ingediend voor een verbod op de vossenjacht. De reactie van de Luzerner Zeitung laat exemplarisch zien hoe media de verhalen van de jachtlobby kritiekloos overnemen – ook al levert de petitietekst waterdichte wetenschap.
Een Luzernse jurist genaamd Pascal Wolf heeft in meer dan 12 kantons, waaronder Zug, Basel-Landschaft en Luzern, petities ingediend voor een einde aan de jacht op de rode vos.
In Bern heeft kantonsraadslid Von Arx op basis hiervan al een motie ingediend. Kantonsraadslid Sabine Hesselhaus zet zich in binnen het Luzernse parlement. En de kantons Zug en Basel-Landschaft hebben wetenschappelijk onderzoek in gang gezet.
Dat is een opmerkelijk succes voor een eenzame strijder zonder steun van een vereniging. En toch luiden de koppen: 'De vossenjacht verbieden? Niet alleen jagers zijn ertegen' (Luzerner Zeitung) en 'Basel-Landschaft buigt zich over vossenjacht-petitie, dienst kondigt onderzoek aan' (Oberbaselbieter Zeitung). De toon: sceptisch. De stemmen: recreatieve jagers en de overheid. De wetenschap: marginaal.
Wat Wolf werkelijk eist
Wolfs petitie eist geen onmiddellijke afschaffing van de vossenjacht. Ze eist iets bescheideners en juridisch onvermijdelijks: dat de regeringsraad onderzoekt en rapporteert of er überhaupt een wetenschappelijke grondslag voor de vossenjacht bestaat.
De petitie somt zes concrete onderzoeksopdrachten op, gebaseerd op Studies uit de wildbiologie, parasitologie en epidemiologie. De belangrijkste bevindingen: hondsdolheid werd in Zwitserland uitgeroeid door vaccinaas, niet door de recreatieve jacht (BAG). De vossenlintworm kan alleen effectief worden teruggedrongen door ontwormingsaas; de recreatieve jacht heeft geen effect (König et al. 2019, Comte et al. 2013, Takahashi et al. 2013). Hondenziekte en schurft: de recreatieve jacht werkt zelfs averechts, omdat het doden van territoriale dieren leidt tot meer instroom en een snellere verspreiding van ziekten (Prentice 2012). Vossenpopulaties blijven ondanks intensieve recreatieve jacht stabiel; instroom en verhoogde voortplanting compenseren afschot snel (Kämmerle et al. 2019, Baker et al. 2002). De achteruitgang van weidevogels en hazen is wetenschappelijk terug te voeren op habitatverlies en intensieve landbouw, niet op vossen (Knauer et al. 2010, Spaar et al. 2012). En de recreatieve jacht destabiliseert territoria en verhoogt het zwerfgedrag, wat het aantal verkeersongevallen eerder doet toenemen.
Dat is geen activisme. Dat is gedocumenteerde wetenschap. En Wolf gaf de journalist alle bronnen met directe hyperlinks.
Het krantenartikel: wat ontbreekt
Hoofdredacteur Alexander von Däniken van de Luzerner Zeitung beschikte over de volledige petitie, alle wetenschappelijke bronnen en Wolfs schriftelijke antwoorden. Wolf vroeg expliciet of hij de weergave van zijn uitspraken vóór publicatie mocht nalezen. Von Däniken weigerde dit, met als argument dat schriftelijke antwoorden niet geautoriseerd hoeven te worden.
Wat in het artikel verscheen: een citaat van de functionaris van de jachtvereniging Fabian Stadelmann, gepresenteerd als een zakelijke tegenstem. De wetenschap: nauwelijks aanwezig. Het voorbeeld van Genève (50 jaar zonder vossenjacht, geen noemenswaardige problemen): marginaal. Luxemburg: niet genoemd.
Dit is geen op zichzelf staand geval. Het is een structureel probleem.
Soms is het beter om helemaal geen informatie meer te verstrekken dan informatie die je, ondanks wetenschappelijke feiten, in een kwaad daglicht stelt en uiteindelijk alleen maar simplistische propaganda van de recreatieve jagers in de kaart speelt. Wanneer CH Media het artikel achter hun betaalmuur verbergt en zelfs Pascal Wolf, die de redactie het volledige wetenschappelijke fundament heeft geleverd, alleen tegen betaling toegang krijgt, rijst de vraag waarom men überhaupt nog zou moeten samenwerken.
We kennen dit patroon maar al te goed, ook van CH Media: als bron investeer je tijd, energie en middelen, lever je zorgvuldig gerecherchseerd materiaal aan en word je bij wijze van dank uitgenodigd om een abonnement af te sluiten, voor een artikel dat de aangeleverde feiten hoogstens halfslachtig weergeeft. wildbeimwild.com blijft het enige platform dat het volledige beeld toont. Dat is geen toeval, maar beleid.
Wij trekken hier een conclusie uit: bij toekomstige mediacontacten leggen we van meet af aan schriftelijk vast dat wij als leveranciers van informatie in ruil daarvoor het afgeronde artikel vóór publicatie mogen inzien en op zijn minst het pdf-bestand ontvangen. Juridisch afdwingbaar is dat niet, maar het schept een duidelijke verwachting en maakt de asymmetrie zichtbaar wanneer die zich toch voordoet.
De verkeerde expert
Lokale pers, dierenbeschermingsorganisaties en politiek geloven tot op de dag van vandaag dat er onder de jagershoed vakkennis klaarligt. Bij natuuronderwerpen van allerlei aard (wolf, vos, ree, bosgesteldheid, wildzwijnpopulaties) wordt reflexmatig de plaatselijke recreatieve jagers geraadpleegd en als “expertengroep” voorgesteld, zonder dat hun belangenpositie wordt benoemd. Het Dossier “Media en jachtonderwerpen” van wildbeimwild.com analyseert dit mechanisme in detail.
Het probleem begint bij de opleiding. Cursussen voor het jagersexamen worden gegeven door personen die geen regulier kwalificatiebewijs nodig hebben en hun kennis vooral putten uit jachtliteratuur en verenigingstraditie, niet uit onafhankelijk wildonderzoek. “Ik heb een jaar geleden de jagersopleiding in het kanton Bern afgerond, de opleiding is een schande”, schrijft een pas geslaagde recreatieve jager aan IG Wild beim Wild. Na de opleiding beweegt de recreatieve jagers zich in de echokamer van de jachtpers. In jachtverenigingen bevestigt men elkaar wederzijds. Zo ontstaat een afgesloten groep die nauwelijks toegankelijk is voor nieuwe informatie, maar zich naar buiten toe presenteert als “natuurkenners”. Omdat deze groep goed georganiseerd en snel bereikbaar is, grijpen redacties structureel steeds weer naar hen terug. Niet met opzet, maar uit gewoonte.
Het krantenartikel over Wolfs petities volgt exact dit patroon. De voorzitter van een revierjachtvereniging wordt gepositioneerd als een zakelijke stem tegen het verbod. Wetenschappelijk tegenbewijs (Luxemburg, kanton Genève, nationaal park, populatiebiologie) komt niet ter sprake. Het standpunt van JagdSchweiz, dat de vossenjacht «zinvol en nuttig» verklaart, wordt niet in twijfel getrokken. De 12 meest voorkomende jachtmythes worden op wildbeimwild.com systematisch ontkracht.
De feiten zijn echter duidelijk: Luxemburg heeft de vossenjacht in 2015 afgeschaft, zonder dat de voorspelde catastrofes zich hebben voorgedaan. Volgens officiële cijfers van de Luxemburgse veterinaire dienst is het percentage vossen met een vossenlintworminfectie gedaald van 40 procent (2014) naar 17,6 procent (2020), dus meer dan gehalveerd. Sindsdien is geen enkel geval van alveolaire echinokokkose bij mensen gemeld. De Luxemburgse regering ziet geen reden om het jachtverbod op te heffen (Luxemburger Wort, 2022). In het kanton Genève functioneert het wilde-dierenbeheer al 50 jaar zonder recreatieve jacht. In het nationaal park jaagt niemand en er zijn geen vossenplagen of ecologische instortingen.
De Dierenbeschermingsvereniging Luzern: wanneer pr-communicatie feitelijk beleid vervangt
Bijzonder onthullend is het standpunt van Lea Bischof-Meier, voorzitster van de Dierenbeschermingsvereniging Luzern. Volgens krantenberichten spreekt zij zich uit voor een «duidelijk gereguleerde jacht», dus voor het behoud van de vossenjacht, die jaarlijks tot 25’000 dieren zinloos en zonder aanleiding het leven kost. Dat is geen dierenbeschermingsstandpunt. Dat is communicatie van de jachtlobby met een dierenbeschermingslogo.
Haar professionele profiel duidt haar aan als politica en pr-ondernemer, medeeigenaar van een bedrijf voor «pr, reclame en communicatie». Wilde-dierenbiologie, ecologie of diergeneeskunde: geen sprake van. Wat ze daarentegen wel meebrengt, zijn twintig jaar lokale politiek en een uitgesproken gevoel voor consensvatbare formuleringen. Wanneer een dierenbeschermingsorganisatie haar standpunt over de vossenjacht niet baseert op wetenschappelijk bewijs, maar op wat politiek aansluitbaar klinkt, heeft ze haar opdracht opgegeven.
Pascal Wolf heeft dit zelf treffend samengevat: "Deze lijken mij weinig effectief, anders zou de vos immers niet meer zonder reden bejaagd worden." Een organisatie waarvan de voorzitter bij de meest voor de hand liggende dierenwelzijnskwestie van het kanton aan de kant van de recreatieve jagers staat, bevestigt dit oordeel op indrukwekkende wijze.
Luzern beoefent ook de vossenjacht met graafhonden, en niemand protesteert
Terwijl Pascal Wolf met zijn petitie de wetenschappelijke basis van de vossenjacht ter discussie stelt, past het kanton Luzern tegelijkertijd een nog brutalere jachtmethode toe: de bouwjacht (baujagd). Daarbij worden jachthonden in vossen- en dassenholen gestuurd om de dieren onder de grond klem te zetten. Ze worden bedreigd, verwond of stikken in het hol, voordat ze buiten worden doodgeschoten. De Zwitserse Dierenbescherming (STS) stelt in haar officiële standpuntdocument: "Vanuit dierenwelzijnsoogpunt zijn de bouwjacht en de watervogeljacht af te wijzen. Het gebruik van grondhonden is vanuit dierenwelzijnsoogpunt niet te rechtvaardigen." De kantons Thurgau, Zürich, Bern en Vaud hebben de bouwjacht al verboden. Luzern niet.
In het federale parlement ligt motie 23.3303 "Verbod op de dierenmishandeling van de bouwjacht" voor. Ook wildbeimwild.com documenteert de methode uitvoerig in het Dossier Bouwjacht. Dat juist de Dierenbeschermingsvereniging Luzern onder voorzitter Lea Bischof-Meier over beide zwijgt, zowel over de zinloze vossenjacht als over de bouwjacht, maakt het falen van de georganiseerde dierenbescherming in het kanton compleet.
Ook Basel: dezelfde medialogica, dezelfde hiaten
Niet alleen de Luzerner Zeitung, ook de Oberbaselbieter Zeitung, eveneens een titel van CH-Media, bericht over Wolfs petitie. Het artikel vat de inhoud van de petitie correct samen, maar ook hier ontbreekt het cruciale element: de Veterinaire en Gezondheidsdirectie van Basel kondigt een standpunt pas aan voor juni 2026, geen inhoudelijke uiteenzetting met de wetenschap, maar een verwijzing naar administratieve bevoegdheid.
Dat is veelzeggend. De kantonale bureaucratie beschermt de vossenjacht niet met argumenten, maar met procedures. Wolfs petitie heeft daarmee precies bereikt wat zij moest bereiken: ze dwingt kantonale regeringen om schriftelijk stelling te nemen, en onthult daarbij dat "traditie" en "bevoegdheid" moeten dienen als antwoord op studies en praktijkvoorbeelden.
Wat Wolf zelf zegt
In e-mailcontact met de Luzerner Zeitung formuleert Wolf zijn standpunt nauwkeurig:
«Als men jaarlijks zo'n 20.000 dieren wil doden, ligt de morele bewijslast voor de rechtvaardiging daarvan duidelijk bij degenen die dit van plan zijn.»
En op de vraag hoe men de vossenjacht aan de eigen bevolking moet uitleggen: «Hoe wilt u dat dan aan uw kinderen uitleggen, waarom er in Zwitserland jaarlijks 20.000 vossen worden gedood? Ik kan me dat moeilijk voorstellen en geloof daarbij in het gezond verstand van de bevolking. Er mag niet zonder reden leven worden genomen.»
Wat nu nodig is
De petities van Pascal Wolf in meer dan 12 kantons zijn een zeldzame gelegenheid: een jurist, geen NGO, geen "dierenrechtenactivist", stelt een rechtsstatelijke principevraag. Kantonsregeringen worden verplicht om op wetenschappelijke grondslag te antwoorden. Dat is de juiste hefboom. De Voorbeeldteksten voor jachtkritische moties op wildbeimwild.com leveren concrete sjablonen voor petities, moties en volksinitiatieven in elk kanton.
Wat ontbreekt, is versterking: van dierenwelzijnsorganisaties, van onafhankelijke wildbiologen, van journalisten die bereid zijn om de recreatieve jagers de volgende keer niet als expertengroep, maar als wat ze zijn te presenteren: een belangenpartij.
wildbeimwild.com zal de verdere ontwikkelingen in de kantons volgen en erover berichten.
Aanvullende bronnen
SRF DOK: Alles für die Füchse · Tagesanzeiger: Zürcher recreatieve jager weigert gezonde vossen te schieten · Dossier media en jachtonderwerpen · Nee tegen de vossenjacht · Recreatieve jagers verspreiden ziektes · Recreatieve Jacht bevordert ziekten · FAQ: Psychologie van de recreatieve jager · Dossier jachtmythen · Voorbeeldteksten voor kantonale voorstellen · Alle dossiers
Meer over recreatieve jacht: In onze dossiers met kritiek op de recreatieve jacht bundelen we feitenchecks, analyses en achtergrondverhalen. Het wetenschappelijk bewijs staat in het overzicht Studies over de gevolgen van de recreatieve jacht.
Het standpunt van IG Wild beim Wild: IG Wild beim Wild wijst de recreatieve jacht af. Ons voorbeeld is kanton Genève, dat sinds 1974 zonder recreatieve jacht functioneert: zonder jachttijden, zonder jachthonden, zonder drijfjachten, zonder hoogzitten, zonder de dierenmishandeling en de criminaliteit die elders bij het jachtseizoen horen. Wat daar al meer dan vijftig jaar werkt, weerlegt elk positiepaper van JagdSchweiz. Een organisatie die haar beleid baseert op beweringen die zij in haar eigen documenten zelf weerlegt, is geen vakorganisatie, maar een fabriek voor desinformatie.
Alle bijdragen worden geschreven door IG Wild beim Wild en door externe co-auteurs. Onderzoek, structurering en redactionele processen kunnen daarbij worden ondersteund door AI-gestuurde hulpmiddelen.
Ondersteun ons werk
Met jouw donatie help je dieren te beschermen en hun stem te laten horen.
Nu doneren →
