Nee tegen de vossenjacht: Luzerns voorstel ontmaskert het gebrek aan feiten
In het kanton Luzern eist een parlementair voorstel met de titel “Nee tegen de vossenjacht” een einde aan de recreatieve jacht op vossen. Wat klinkt als een regionaal conflict, onthult bij nadere beschouwing een dieperliggend probleem: jachtverenigingen en kantonale overheden baseren hun beleid rond de vossenjacht op beweringen die door ervaringen uit regio's zonder vossenjacht en officiële cijfers al lang zijn weerlegd.
De Luzerner jurist Pascal Wolf eist met zijn voorstel dat het kanton de vossenjacht fundamenteel ter discussie stelt.
Het mag niet langer gewoon als een natuurwet gelden dat vossen mogen worden neergeschoten, enkel omdat dat altijd al zo is geweest.
De centrale vragen zijn:
- Is er een aantoonbaar nut van de vossenjacht voor gezondheid, landbouw of biodiversiteit.
- Is het permanent doden van een hele soort proportioneel, wanneer er alternatieve, niet-dodelijke maatregelen bestaan.
- En op welke wetenschappelijke basis baseren kanton en lobby van de recreatieve jacht zich eigenlijk.
Daarmee richt het voorstel zich rechtstreeks tegen een jachtpraktijk die vandaag vooral een jachtlijk zelfbeeld en een bloederige hobby verdedigt – niet het zogenaamde “algemeen belang”.
JagdSchweiz: Positiepaper zonder realiteitstoets
De wetenschappelijke leegte wordt vooral duidelijk wanneer men de argumentatie in Luzern vergelijkt met het huidige positiepaper van JagdSchweiz over de vossenjacht. Daarin worden vossen behandeld als “herenloos publiek goed” en grondstof met een schommelende pelsprijs, wordt de vossenjacht verheerlijkt als “zinvol en nuttig” en moet ze “absoluut behouden” blijven. Kritiek van natuur- en dierenwelzijnsorganisaties wordt afgedaan als emotioneel en feitenarm.
Steeds dezelfde beweringen:
- Zonder jacht zou er een “bestandsexplosie” bij de vos ontstaan.
- Ziekten zoals de vossenlintworm zouden toenemen.
- Grondbroeders en hazen zouden verloren zijn zonder intensieve jacht op roofdieren.
Wat consequent ontbreekt:
- een nuchtere evaluatie van de ervaringen in regio's zonder vossenjacht
- een eerlijke confrontatie met de massieve tekortkomingen van de recreatieve jacht
- de integratie van actueel wildlife-ecologisch onderzoek
Dat is geen wetenschap, maar belangenpolitiek in camouflagekleuren.
Onwetenschappelijke ambtenarentaal: wanneer kantons de lobbyteksten overnemen
Kantonale overheden nemen deze verhalen vaak bijna klakkeloos over. Ook in Luzern wordt de onwetenschappelijke recreatieve jacht in het algemeen beschreven als instrument om de wildstand te “reguleren”, schade te voorkomen en een evenwicht tussen wilde dieren en hun leefgebied te waarborgen. In deze logica verschijnt de vossenjacht automatisch als onderdeel van een zogenaamd zakelijk beheer.
Daarbij worden centrale feiten systematisch verzwegen:
- Populatiedynamiek: intensieve bejaging leidt bij de vos tot compensatoire voortplanting en versterkte instroom vanuit naburige gebieden, in plaats van een duurzame afname van de populatie.
- Ziekten: de geschiedenis van de rabiësbestrijding in Europa laat duidelijk zien dat de doorslaggevende doorbraak werd bereikt door vaccinatie-aasprogramma's en niet door recreatieve jacht. Hetzelfde geldt voor hedendaagse strategieën tegen de vossenlintworm.
- Biodiversiteit: de massale afname van akkervogels en hazen is vooral het gevolg van geïndustrialiseerde landbouw, het gebruik van pesticiden, vernietiging van leefgebied en vroeg maaien, niet van de vos.
Wanneer overheden ondanks deze gegevens vasthouden aan oude standaardteksten, is dat niet wetenschappelijk, maar gemakzuchtig.
Realiteitscheck: Luxemburg, Genève en vossenjachtvrije gebieden
Een blik op andere regio's ontmaskert het dreigbeeld van JagdSchweiz en de kantonale autoriteiten als pure theorie.
Luxemburg heeft begin 2015 de recreatieve vossenjacht volledig stopgezet. Jachtverenigingen voorspelden destijds een “bestandsexplosie”, toenemend risico op ziekte-uitbraken en stijgende schade. Er is niets van uitgekomen.
Analyses tonen aan:
- De vossenpopulatie is stabiel gebleven.
- Er is geen toename van ziekten onder wilde dieren opgetreden.
- Het aandeel vossen dat besmet is met de vossenlintworm is tussen 2014 en 2020 ongeveer gehalveerd.
In het kanton Genève is de recreatieve jacht sinds 1974 afgeschaft. Het wildbeheer ligt bij overheidswildbeheerders. Ondanks het afzien van grootschalige vossenjacht zijn er geen ziekte-uitbraken of ecologische rampen. Genève geldt tegenwoordig als voorbeeld van modern, professioneel wildbeheer.
Ook nationale parken zoals het Bayerische Wald en Berchtesgaden of andere regio's zonder vossenjacht kennen geen gedocumenteerde “vossenexplosies” met daaropvolgende instortingen van bestanden aan grondbroeders. Vossendichtheden passen zich aan het voedselaanbod, ziekten en concurrentie binnen de soort aan.
Onlangs vierde het Zwitserse Nationaal Park zijn honderdjarig jubileum. Het park is een stukje wildernis dat aan zichzelf wordt overgelaten en waar niemand op jacht gaat. Dat is geen probleem, zegt parkdirecteur en wildbioloog Heinrich Haller. Ook zonder jacht zijn er niet plotseling te veel vossen, hazen of vogels. De ervaring leert dat men de natuur aan zichzelf kan overlaten.
Wie tegen deze achtergrond nog steeds apocalyptische scenario's schetst, handelt niet uit kennis, maar uit ideologie.
Wanneer de rechtspraak de jachtrealiteit toont
Hoe de omgeving van JagdSchweiz daadwerkelijk werkt, bleek uit een procedure voor de strafrechtbank in Bellinzona. JagdSchweiz had IG Wild beim Wild aangeklaagd, omdat men zich door scherpe kritiek op een “geweldscultuur” en “militante probleemvereniging” in zijn eer aangetast voelde.
Rechter Siro Quadri wees de klacht af. De drastische formuleringen werden aangemerkt als toelaatbare, door de aangevoerde feiten onderbouwde waardeoordelen. Juridisch betekent dit: de kritiek op de jachtomgeving van JagdSchweiz werd door de rechtbank als gedekt door de vrijheid van meningsuiting aanvaard, en niet als lasterlijke leugen.
Daarmee werpt de rechtspraak een schijnwerper op dat milieu waaruit de huidige positiedocumenten over de vos afkomstig zijn, en waarvoor kantonale overheden hun ogen liever sluiten.
Officiële cijfers over de jachtpraktijk: het ideaalbeeld valt uit elkaar
Ook een blik op de officiële jachtstatistieken toont hoe ver het zelfbeeld van de jacht van de realiteit afstaat.
In het kanton Graubünden worden tijdens de hoogjacht elk jaar ongeveer 10.000 herten, gemzen, reeën en wilde zwijnen doodgeschoten. Volgens gegevens van het Bureau voor Jacht en Visserij en berichtgeving van SRF is:
- ongeveer negen tot bijna tien procent van deze afschotten onrechtmatig
- in slechts vijf jaar vóór 2016 zijn er voor meer dan 700.000 Zwitserse frank aan boetes opgelegd wegens verkeerde afschotten
- Tussen 2012 en 2016 werden in totaal 56.403 dieren gedood, waarvan 3.836 slechts aangeschoten
Deze cijfers staan in schril contrast met het verhaal van de gedisciplineerde, wetsgetrouwe en “diervriendelijke” recreatieve jager, zoals JagdSchweiz dat propageert en veel kantons zonder toetsing overnemen.
De vos als zondebok voor landbouwbeleid en gemakzucht
Een kernpunt van de onwetenschappelijke argumentatie luidt dat de vos hoofdverantwoordelijke is voor de afname van weidevogels en veldhazen.
De gegevens uit Luxemburg, Genève en nationale parken, evenals talrijke vakpublicaties, schetsen een ander beeld:
- Doorslaggevend zijn een verarmd landschap, pesticidegebruik en frequent, vroeg maaien.
- Waar leefgebieden worden verbeterd, maairegimes aangepast en pesticiden verminderd, herstellen de populaties zich ook zonder vossenjacht.
De fixatie op de vos dient dus als politiek handig afleidingsmanoeuvre: in plaats van de heilige koeien van het landbouwbeleid aan te pakken, wordt de wilde hond tot zondebok verklaard.
Modern wildbeheerbeleid in plaats van jachtdogma's
Het voorstel «Nee tegen de vossenjacht» uit Luzern stelt het kanton een eenvoudige vraag:
Wil men een jachtpraktijk blijven verdedigen die is gebaseerd op weerlegde scenario's en lobbypapieren, of is men bereid zich te richten op wetenschappelijke feiten en de hedendaagse dierethiek?
Een modern wildbeheerbeleid zou het volgende betekenen:
- Consequente preventie in plaats van permanente jacht: afvalhygiëne, geen voedering, beveiligde kippenhokken, voorlichting over gedrag in bebouwd gebied.
- Professionele monitoring: registratie van waarnemingen, dode dieren en ziektegevallen, in plaats van reflexmatig afschieten.
- Conflictoplossing met gezond verstand: waar daadwerkelijk concrete schade optreedt, gerichte, evenredige ingrepen in plaats van vrij schot op een hele soort.
- Eerlijkheid in de communicatie: een einde aan verzonnen dreigingsscenario's en ideologisch gekleurde “positienota's” die vossenjachtvrije regio's en officiële gegevens negeren.
Luzern staat symbool voor een principiële vraag
Het voorstel van Pascal Wolf is meer dan een regionale kwestie. Het maakt zichtbaar hoe diep de wetenschappelijke en ethische crisis van de recreatieve jacht inmiddels reikt.
- Jachtverenigingen zoals JagdSchweiz verdedigen de vossenjacht met argumenten die door praktijkvoorbeelden en cijfers worden weerlegd.
- Kantonale overheden nemen deze verhalen over in plaats van ze te toetsen aan de stand van de wetenschap.
- De rechtspraak bevestigt dat scherpe kritiek op deze cultuur van geweld toelaatbare, op feiten gebaseerde waardeoordelen zijn.
«Nee tegen de vossenjacht» is dan ook geen radicale stap, maar een allang overdue realiteitstoets.
Voor het kanton Luzern betekent dit: ofwel blijft men vertrouwen op de onwetenschappelijke beweringen van de jachtlobby. Ofwel begint men eindelijk om het wildbeheerbeleid op te bouwen op kennis, transparantie en respect voor voelende individuen.
Dossiers: De vos in Zwitserland: het meest bejaagde roofdier zonder lobby | Vossenjacht zonder feiten: Hoe JagdSchweiz problemen verzint
- Wetenschappelijke literatuur: Studies over de rode vos
- Jagers verspreiden ziekten: studie
- Jacht bevordert ziekten: studie
- Recreatieve jagers en criminaliteit: De lijst
- Verbod op de zinloze vossenjacht is hoognodig: Artikel
- Luxemburg verlengt vossenjachtverbod: Artikel
- Kleinwildjacht en dierziektes: Artikel
- Verjaging van wilde dieren: Artikel
Meer over recreatieve jacht: In het dossier Rol en kritiek op recreatieve jagers belichten we de opleiding, macht en het zelfbeeld van de recreatieve jagers. Wat het onderzoek daarover zegt, toont Jacht in de feitencheck: de stand van het onderzoek.
Het standpunt van IG Wild beim Wild: IG Wild beim Wild wijst de recreatieve jacht af. Ons voorbeeld is kanton Genève, dat sinds 1974 zonder recreatieve jacht functioneert: zonder jachttijden, zonder jachthonden, zonder drijfjachten, zonder hoogzitten, zonder de dierenmishandeling en de criminaliteit die elders bij het jachtseizoen horen. Wat daar al meer dan vijftig jaar werkt, weerlegt elk positiepaper van JagdSchweiz. Een organisatie die haar beleid baseert op beweringen die zij in haar eigen documenten zelf weerlegt, is geen vakorganisatie, maar een fabriek voor desinformatie.
Alle bijdragen worden geschreven door IG Wild beim Wild en door externe co-auteurs. Onderzoek, structurering en redactionele processen kunnen daarbij worden ondersteund door AI-gestuurde hulpmiddelen.
Ondersteun ons werk
Met jouw donatie help je dieren te beschermen en hun stem te laten horen.
Nu doneren →
