Vossenjacht Zürich: het wildboek weerlegt de ziekteonderbouwing van het kanton

Het kanton Zürich onderbouwt de vossenjacht met het argument dat een groot deel van de gedode dieren ziek zou zijn of in conflict zou staan met de landbouw en de bevolking.

Het elektronische wildboek, waarin de recreatieve jagers hun afschot zelf invoeren, vertelt een ander verhaal. Van de 21.846 vossen die tussen 2015 en 2025 als jachtafschot werden geregistreerd, dragen 1.674 een vermelding van ziekte of verwonding. Dat is 7,7 procent. Bij ruim 92 procent ontbreekt elke dergelijke aantekening.

Hoe de cijfers aan het licht kwamen

In juni 2026 vroeg Ursula Alayan-Ricklin uit Effretikon de Visserij- en Jachtadministratie naar de onderbouwing van de vossenjacht. Co-directeur Reto Muggler had eerder beweerd dat van de jaarlijks circa 3.200 dode vossen ongeveer de helft wordt afgeschoten, en dat een groot deel daarvan wegens ziekte of conflicten zou zijn. Op deze vraag leverde sectiehoofd Manuel Bünzli op 15 juli 2026 aanvankelijk cijfers die onjuist bleken: 1.420 dode vossen voor 2025, waarvan 734 doodgeschoten. De meegeleverde ruwe gegevens toonden voor datzelfde jaar meer dan het dubbele aantal registraties. Op 18 september gaf de administratie een filterfout toe en corrigeerde de cijfers naar 3.077 dode vossen, waarvan 1.675 doodgeschoten en 1.402 geregistreerd als valwild. Pas deze gecorrigeerde gegevens maken een zuivere analyse mogelijk.

Wat het wildboek werkelijk laat zien

Het aandeel dieren dat als ziek of gewond werd geregistreerd, schommelt tussen 1,3 procent (2015) en 14,9 procent (2020). De stijging tot 2020 valt samen met een schurftgolf. De recreatieve jacht heeft die golf niet kunnen voorkomen, ondanks het feit dat in die jaren tussen de 2.000 en 2.700 vossen per jaar werden doodgeschoten. Over de gehele periode blijft het bij 7,7 procent, en dat bij een zeer ruime telling: als ziekte-indicatie is voor de administratie een afschot in het kader van beheer of een enkel woord in het vrije tekstveld al voldoende. Achter geen van deze cijfers staat een dierenartsdiagnose.

De conflicten die niemand telt

De tweede helft van Mugglers verklaring, de conflicten met de landbouw en de bevolking, komt in de gegevens helemaal niet voor. “Gegevens over andere redenen, met name over conflicten met de landbouw of problemen met de bevolking, worden niet in het Wildbuch geregistreerd”, schrijft Bünzli, en er is “ook geen verplichting voor de jachtgezelschappen” om dergelijke opmerkingen te noteren. De autoriteit noemt haar eigen uitspraak een “vaststelling” uit de uitwisseling met de jachtgezelschappen, die zij “niet met cijfermateriaal kan onderbouwen”. Met andere woorden: het kanton weet niet waarom de grote meerderheid van de vossen wordt doodgeschoten.

Wanneer er wordt geschoten

De individuele gegevens laten niet alleen zien hoeveel vossen er vallen, maar ook wanneer.

Dit is het ritme van een vrijetijdsbesteding, niet van een gerichte bestrijding van ziekten of conflicten. Zieke dieren houden zich niet aan het jachtseizoen. Opvallend is verder dat het aandeel ziektevermeldingen precies in de zomermaanden stijgt. In deze periode verliest de vos zijn dikke wintervacht en ziet hij wekenlang verwilderd, gevlekt en magertjes uit. Voor een leek lijkt dit op schurft, terwijl het een volledig normaal proces is bij een gezond dier.

Waarom het ziektecijfer niets bewijst

Daarmee is de categorie «ziek» als bewijs dubbel waardeloos. Ten eerste is het geen statistisch kenmerk, maar wordt het achteraf uit een notitieveld afgeleid. Ten tweede berust het op de visuele diagnose van personen zonder diergeneeskundige opleiding. Een vermelding zegt dus niet dat een vos ziek was, maar alleen dat iemand hem voor ziek hield. De gezondheidstoestand van gedode vossen wordt in Zwitserland uitsluitend systematisch geregistreerd in het kanton Luzern, en daar waren meer dan 98 procent van de dieren gezond. Zürich is geen uitzondering, maar hetzelfde patroon. Wie zich wil verdiepen in het onderzoek, vindt het volledige studieoverzicht over de effecten van de recreatieve jacht op onze website.

Wat daaruit volgt

De visserij- en jachtbeheerder verdedigt de vossenjacht met een argumentatie die door haar eigen gegevens niet wordt onderbouwd. Geen enkele federale wet verplicht het kanton tot vossenjacht. Genève kan sinds 1974 zonder recreatieve jacht op de vos, en Zug heeft deze in 2026 na een onafhankelijk onderzoek niet langer actief gestimuleerd. Wie de praktijk in Zürich wil veranderen, kan zich wenden tot de kantonsraad. Hoe dat werkt, staat op de campagnepagina: Stop de vossenjacht – schrijf de Kantonsraad van Zürich aan.