Vossenjacht zonder feiten: hoe JagdSchweiz problemen verzint

Op 27 november 2025 heeft JagdSchweiz een standpuntnota over de vossenjacht gepubliceerd. De toon is duidelijk: de vossenjacht zou «zinvol en nuttig» zijn en moet «beslist behouden blijven». Kritiek van natuur- en dierenbeschermingsorganisaties wordt daarin afgedaan als emotioneel en feitenarm.

Wie echter een blik werpt op de werkelijke ontwikkeling in regio's zonder vossenjacht, op gerechtelijke uitspraken en op de officiële cijfers over de jachtpraktijk, ziet snel in: dit document verdedigt vooral een jachtgebonden zelfbeeld en een bloederige hobby, die nauwelijks nog verenigbaar is met moderne wildecologie en dierenwelzijn. Luxemburg ziet sinds 2015 af van elke vossenjacht, Genève sinds 1974 van elke hobbyjacht überhaupt – en noch het ene noch het andere kanton of land kent de rampen die de jachtlobby regelmatig op de muur schildert. De realiteit weerlegt het standpuntdocument nog voordat er ook maar één pagina van is gelezen.

Wat je hier te wachten staat

JagdSchweiz verdedigt een systeem dat allang in het defensief zit: Wat er in het standpuntdocument staat, wat erin ontbreekt – en waarom beide veelzeggend zijn.
Luxemburg: vossenjacht verboden, problemen uitgebleven: Wat overheden, onafhankelijke rapporten en parlementaire vragen sinds 2015 documenteren – en hoe drastisch het tegenovergestelde van de lobbyvoorspellingen is uitgekomen.
Kanton Genève: vijftig jaar wildbeleid zonder hobbyjacht: Hoe het kanton laat zien dat de natuur zonder hobbyjacht niet instort, maar opbloeit – met de hoogste haasdichtheid van Zwitserland.
Nationale parken en gebieden zonder vossenjacht: het dreigbeeld blijft theorie: Wat langetermijnwaarnemingen uit jachtvrije zones in Europa laten zien over vossendichtheid en biodiversiteit.
De geweldcultuur van de hobbyjacht voor de rechter: Wat het onherroepelijke vonnis van de strafrechtbank van Bellinzona zegt over JagdSchweiz, vrijheid van meningsuiting en bewezen feiten.
Graubünden: officiële cijfers ontmaskeren het ideaalbeeld: Wat de officiële statistieken van de hoogjacht zeggen over misschoten, onrechtmatige doding en aangeschoten dieren.
De vos als zondebok voor misstanden in de landbouw: Waarom de achteruitgang van grondbroeders en hazen niet aan de vos ligt – en welke factoren deskundigen en overheden werkelijk noemen.
Ziekten: een succes van de geneeskunde, niet van het geweer: Wat de geschiedenis van de rabiësbestrijding en de gegevens over de vossenlintworm uit Luxemburg zeggen over de beweerde ziektepreventie door vossenjacht.
Wat een modern wildbeleid werkelijk nodig zou hebben: Drie concrete speerpunten als alternatief voor de hobbyjacht op vossen.
Dierenwelzijnsrecht versus jachtlogica: Waarom de gebruiksretoriek van het standpuntdocument indruist tegen de geest van de Zwitserse dierenwelzijnswet en het burgerlijk wetboek.
Argumentatie: Antwoorden op de meest voorkomende rechtvaardigingen van de vossenjacht-lobby.
Snelkoppelingen: Alle relevante bijdragen, studies en dossiers.

JagdSchweiz verdedigt een systeem dat allang in het defensief is gedrongen

In het standpuntdocument van november 2025 reageert JagdSchweiz op de «steeds weer door natuur- en dierenbeschermingskringen aangezwengelde discussie» over nut en toekomst van de vossenjacht. De organisatie houdt vast aan het standpunt dat hobbyjacht op vossen noodzakelijk is om populaties te reguleren, schade te voorkomen, ziekten te bestrijden en andere wilde diersoorten te beschermen. De vos wordt daarbij indirect tot een probleemfiguur opgebouwd, die zonder hagel en buks uit de hand zou lopen.

Opvallend is wat ontbreekt: een nuchtere wetenschappelijke analyse van de ervaringen in regio's waar al jaren of decennia geen vossenjacht meer plaatsvindt, evenals een eerlijke confrontatie met de enorme tekortkomingen van de eigen achterban in de jachtpraktijk. In het standpuntdocument worden vossen behandeld als «heerloze openbare zaak» en als grondstof met een schommelende pelsprijs. Doorslaggevend zijn jachtrecht, jachtopbrengst en markt – niet het dier als voelend individu. Dat is het wereldbeeld van een belangenvereniging die zichzelf al heeft overleefd – en het niet merkt.

Meer hierover: Jagerslobby in Zwitserland: hoe invloed werkt en De zwarte lijst van JagdSchweiz

Luxemburg: vossenjacht verboden, problemen uitgebleven

Luxemburg heeft begin 2015 de hobbyjacht op vossen volledig stopgezet. Vóór het verbod kwamen jaarlijks zo'n 3’000 vossen voor de geweren van de hobby hunters in het groothertogdom om het leven. Jachtverenigingen voorspelden destijds een «populatie-explosie», toenemend besmettingsgevaar en groeiende schade aan grondbroeders en landbouwhuisdieren. Niets daarvan is uitgekomen.

Milieuminister Carole Dieschbourg bevestigde meermaals naar aanleiding van parlementaire vragen van de oppositie: er zijn geen aanwijzingen voor een toename van de vossenpopulatie. Wildcameracontroles en tellingen wijzen op een stabiele, gelijkblijvende stand. Bijzonder veelzeggend is de bevinding over de vossenlintworm: terwijl in een Duits testgebied de besmettingsgraad van de vossen door een intensivering van de bejaging met 15 procent steeg, daalde de besmettingsgraad in Luxemburg tijdens het jachtverbod met ongeveer 20 procent. De vossenjacht is daarmee niet alleen een ongeschikt middel om de vossenlintworm te bestrijden – ze bevordert aantoonbaar de verspreiding ervan. De Luxemburgse jachtvereniging FSHCL klaagde zelfs gerechtelijk tegen het verbod. Ze verloor.

Meer daarover: Luxemburg verlengt verbod op vossenjacht en Hobbyjagers verspreiden ziekten

Kanton Genève: vijftig jaar wildbeleid zonder hobbyjacht

Nog duidelijker valt de realiteitscheck in Zwitserland zelf uit. In het kanton Genève werd in 1974 de milityjacht via een volksstemming afgeschaft. Vóór de stemming had de jachtlobby beweerd dat zonder jacht de haas in het kanton met uitroeiing door predatoren bedreigd zou worden. Het tegendeel is gebeurd: Genève heeft vandaag de hoogste hazendichtheid van heel Zwitserland.

Aan het begin van de jaren 1970 waren grote wilde dieren door overmatige hobbyjacht in het kanton Genève bijna uitgeroeid – er waren nog maar enkele tientallen reeën, en herten en wilde zwijnen waren sinds decennia verdwenen. Na het jachtverbod herstelden de standen zich. Genève is vandaag een van de laatste bolwerken voor wilde konijnen en patrijzen op Zwitserse bodem en herbergt de laatste patrijzenpopulatie van Zwitserland. Aan de oevers van het Meer van Genève en de Rhône nam het aantal overwinterende watervogels op spectaculaire wijze toe – een rechtstreeks gevolg van het uitblijven van verstoringen door de hobbyjacht. Vijftig jaar natuurobservatie in het kanton Genève levert het overtuigendste argument tegen de schrikbeelden over standen van de jachtlobby.

Meer daarover: Het wildhoedersmodel: professioneel wildbeheer met erecode en Genève: jachtverbod sinds 1974

Nationale parken en vossenjachtvrije gebieden: het dreigbeeld blijft theorie

Naast Luxemburg en Genève zijn er nog andere gebieden in Europa waarin vossen sinds jaren niet of nauwelijks bejaagd worden – waaronder nationale parken zoals het Beierse Woud en Berchtesgaden alsook grotere jachtvrije gebieden. De bevindingen zijn consistent:

Er zijn geen gedocumenteerde «vossenexplosies» met daaropvolgende ineenstortingen van populaties van grondbroeders of hazen.
De vossendichtheid past zich aan de natuurlijke en door de mens veroorzaakte omstandigheden aan – vooral aan het voedselaanbod.
Waar de mens niet met het geweer ingrijpt, reguleren voedselaanbod, ziekten en intraspecifieke concurrentie de populaties vanzelf.

Daarmee staat JagdSchweiz voor een duidelijke tegenstrijdigheid: terwijl het standpuntdocument dramatische scenario's schetst, leveren echte veldproeven op twee niveaus het tegendeel op – nationaal in het kanton Genève en internationaal in Luxemburg. Vossenjachtvrije zones zijn geen ecologische probleemgebieden. Het zijn vaak hotspots van biodiversiteit.

De geweldscultuur van de hobbyjacht voor de rechter

Hoe het jachtmilieu van JagdSchweiz functioneert, toont een procedure voor de strafrechtbank in Bellinzona. JagdSchweiz had IG Wild beim Wild aangeklaagd, omdat hij zich door scherpe kritiek in zijn eer aangetast voelde. Centraal stonden formuleringen waarin JagdSchweiz werd omschreven als een «militante probleemvereniging», die een geweldscultuur, gebrek aan respect voor wilde dieren en massale politieke druk met behulp van intimidatie en leugenpropaganda werd verweten.

Na de bewijsvoering kwam rechter Siro Quadri tot de conclusie dat deze uitspraken geen leugens vormen en daarom geen lasterlijk karakter hebben. De aanklacht werd afgewezen, het vonnis is rechtsgeldig. Juridisch betekent dit: zelfs drastische formuleringen over een «militant jachtmilieu» en een «geweldscultuur» werden door de strafrechtbank als gedekt door de vrijheid van meningsuiting beschouwd en in hun kern gestaafd door de voorgelegde feiten en samenhangen. Dat werpt een duidelijk licht op de omgeving waarin het actuele standpuntdocument is ontstaan.

Meer hierover: Jacht en dierenwelzijn: wat de praktijk met wilde dieren doet en Psychologie van de jacht

Graubünden: officiële cijfers ontmaskeren het ideaalbeeld

Hoogjachten in Graubünden worden door JagdSchweiz graag verkocht als schoolvoorbeeld van verantwoorde regulering. De officiële cijfers vertellen een ander verhaal. Tijdens de hoogjacht worden in het kanton jaarlijks rond de 10’000 herten, gemzen, reeën en wilde zwijnen geschoten. Ongeveer 9 procent van deze afschoten gebeurt onwettig. Alleen al in de vijf jaar vóór 2016 betaalden hobbyjagers boetes van meer dan 700’000 frank – tot 177’000 frank per jaar.

Bijzonder ernstig zijn de cijfers over aangeschoten dieren: tussen 2012 en 2016 werden in Graubünden 56’403 herten, reeën, gemzen en wilde zwijnen geschoten. In 3’836 gevallen werden dieren slechts aangeschoten – en vielen daarmee ten prooi aan de gevolgen van het aanschot of bleven onaangetroffen. Bij de hoogjacht van 2022 meldde het Bureau voor Jacht en Visserij 790 misschoten op rond de 9’200 geschoten dieren. Wildbioloog Lukas Walser bevestigde tegenover SRF: «Dit aandeel is elk jaar ongeveer gelijk.» Doorgerekend naar alle jachtkantons en over langere periodes resulteert dit in tienduizenden dieren die ofwel illegaal worden gedood ofwel niet diervriendelijk worden geschoten. Het beeld van de gedisciplineerde, wetsgetrouwe hobbyjager dat JagdSchweiz in het openbaar schetst, is een reclamefolder – geen realistische beschrijving.

Meer hierover: Hoogjacht in Zwitserland: traditioneel ritueel, geweldszone en stresstest voor wilde dieren en Hoogjacht in Graubünden: controle en consequenties

De vos als zondebok voor misstanden in de landbouw

Een centraal motief in de jachtargumentatie luidt dat vossen grondbroeders en hazen in het cultuurlandschap zodanig zouden decimeren dat alleen intensieve hobbyjacht op predatoren deze soorten kan beschermen. De ontwikkeling in Luxemburg, Genève en de nationale parken zonder vossenjacht laat iets anders zien.

Het hoofdprobleem ligt niet bij de vos, maar op de akker. Vakbijdragen en overheidsrapporten verwijzen consistent naar:

vernietiging van leefgebied door ruilverkaveling, drooglegging en het verlies van heggen en braakland
het massale gebruik van pesticiden en meststoffen, dat insecten en daarmee voedselbronnen vernietigt
vroege en frequente maaibeurten met zware machines, die nesten en jonge dieren rechtstreeks doden

Het Luxemburgse milieubeleid wijt de achteruitgang van diverse akkervogelsoorten uitdrukkelijk aan deze factoren – niet aan vossen. Waar weilanden later en zorgvuldiger worden gemaaid, pesticiden worden teruggedrongen en schuilplaatsen worden gecreëerd, herstellen de populaties zich – geheel zonder vossenjacht. Vossen tot zondebok maken voor de gevolgen van een misleid landbouwbeleid mag politiek gemakkelijk zijn. Vakkundig gezien is het een afleidingsmanoeuvre.

Meer hierover: Jacht en biodiversiteit: Beschermt hobbyjacht echt de natuur? en Jachtmythes: 12 beweringen die je kritisch zou moeten onderzoeken

Ziekten: succes van de geneeskunde, niet van het geweer

Een ander standaardargument van de jachtverenigingen is de bestrijding van ziekten. De vos dient als zwarte piet voor hondsdolheid, vossenlintworm en andere zoönosen. De geschiedenis van de bestrijding van hondsdolheid in Europa toont echter ondubbelzinnig aan: de doorbraak kwam dankzij grootschalige vaccinatie-aasprogramma's – niet door de hobbyjacht. In Zwitserland en zijn buurlanden werden miljoenen vaccinatie-aasjes uitgezet, waarna de vossenhondsdolheid in enkele jaren verdween.

Ook voor de vossenlintworm geldt: doorslaggevend zijn hygiëne, voorlichting en zo nodig gerichte beaazing met ontwormingsmiddelen op hotspots. De Luxemburgse gegevens bewijzen zelfs het tegendeel van de stelling van de jachtlobby: het aandeel besmette vossen is na het jachtverbod met ongeveer 20 procent gedaald – terwijl het in intensief bejaagde gebieden steeg. Ziektepreventie deugt daarom niet als blanco cheque voor een algemene, blijvende vervolging van de vos. Het is een argument dat zich bij nadere beschouwing tegen de vossenjacht keert.

Meer hierover: Kleinwildjacht en wildziekten en Hobbyjacht bevordert ziekten

Wat een modern wildbeleid werkelijk nodig zou hebben

In plaats van vast te houden aan een slecht onderbouwde vossenjacht, zou Zwitserland zich kunnen oriënteren op de reeds werkende modellen. Een eigentijds wildbeheer zou drie speerpunten stellen:

Afval- en voederbeleid in woongebieden: Beveiligde afvalsystemen, duidelijke voederverboden en voorlichtingscampagnes zouden de vossendichtheid in steden doeltreffend en diervriendelijk beperken. Vossen volgen het voedselaanbod – niet de moraliserende retoriek van jachtverenigingen.

Leefgebied in plaats van lood voor bedreigde soorten: Weiden later maaien, pesticiden verminderen, kleine landschapselementen bevorderen, rustzones creëren – deze maatregelen helpen grondbroeders en veldhazen aantoonbaar veel meer dan een algemene jacht op predatoren. Genève heeft dat met de grootste veldhazendichtheid van Zwitserland gedocumenteerd.

Gerichte, professionele ingrepen in plaats van hobbyjacht: Waar daadwerkelijk gedocumenteerde, ernstige schade is, kunnen staatswildbeheerders met duidelijke opdrachten en wetenschappelijke monitoring gericht ingrijpen. Het Genève-model laat al vijftig jaar zien dat dit werkt. Langetermijnwaarnemingen tonen aan dat na de afschaffing van de hobbyjacht in 1974 de biodiversiteit in het kanton sterk is toegenomen.

Dierenwelzijnsrecht versus jachtlogica

De Zwitserse dierenwelzijnswet stelt duidelijk dat haar taak de bescherming van de waardigheid en het welzijn van dieren is. Het Burgerlijk Wetboek bepaalt dat dieren geen zaken zijn. Een argumentatie die de vossenjacht vooral met economische aantrekkelijkheid en gebruik rechtvaardigt, degradeert de vos feitelijk weer tot handelswaar – en is in strijd met de geest van het Zwitserse dierenwelzijnsrecht.

In het standpuntdocument van JagdSchweiz is geen woord te vinden over het lijdensvermogen van de vos, over verkeerde schoten en hun gevolgen, over het dierenwelzijn bij nachtjacht met hagel, over het stresseffect van de jacht op gezinsverbanden. Wat wel te vinden is, zijn de pelsprijs, het jachtrecht, het afschotaantal en het belang bij het in stand houden van een hobby. Wie zo over wilde dieren schrijft, schrijft niet over levende wezens – maar over hulpbronnen. Dat is geen modern wildbeheer. Het is een relict uit een tijd waarin het geweer gold als universeel werktuig tegen zelf gecreëerde problemen.

Meer hierover: Wilde dieren, doodsangst en het ontbreken van verdoving en Inleiding tot de jachtkritiek

Wat zou moeten veranderen

Onmiddellijke bescherming van de vos in Zwitserland: De hobbyjacht op vossen wordt federaal verboden. Gerichte, gedocumenteerde ingrepen door professionele wildbeheerders blijven mogelijk bij aantoonbaar ernstige schadedruk. Luxemburg en Genève bewijzen al jaren dat deze oplossing werkt. Voorbeeldvoorstel: Verbod op de zinloze vossenjacht
Verbod op de holjacht en andere wrede methoden tegen vossen: De holjacht, waarbij honden in vossenholen worden gejaagd, is een van de wreedste jachtmethoden en moet federaal worden verboden. Hetzelfde geldt voor levendvallen zonder dagelijkse controle en lokjacht in de winter. Voorbeeldvoorstel: Verbod op dieronvriendelijke vallen- en lokjacht
Onafhankelijke wetenschappelijke populatie-inventarisatie in plaats van jachtafschot als gegevensbasis: Het Zwitserse vossenbeleid baseert zich tot dusver op afschotcijfers als populatie-indicator. Dat is methodisch ontoereikend. Nodig zijn gestandaardiseerde, onafhankelijke populatie-inventarisaties naar Luxemburgs voorbeeld (wildcamera's, transecttellingen, uitwerpselenanalyses).
Landbouwpolitieke maatregelen in plaats van vervolging van predatoren: Bodembroeders en hazen worden niet beschermd door de vossenjacht, maar door later maaien, vermindering van pesticiden, bevordering van heggen en rustzones. Deze maatregelen moeten wettelijk verankerd en gefinancierd worden, in plaats van ze te vervangen door symbolische predatorbestrijding.
Transparantieplicht voor positiepapieren van JagdSchweiz: Positiepapieren van jachtverenigingen die politieke beslissingen beïnvloeden, moeten hun gegevensbasis openbaar maken en bestand zijn tegen onafhankelijke toetsing. Waar overheidsgegevens en wetenschappelijke studies de beweringen tegenspreken, moet dat openbaar gedocumenteerd worden. Voorbeeldvoorstel: Transparante jachtstatistiek

Argumentatie

«Zonder vossenjacht explodeert de populatie.» Luxemburg toont sinds 2015 en Genève sinds 1974 het tegendeel: stabiele populaties, geen explosies, geen ecologische ineenstortingen. Wildcameracontroles en tellingen tonen in beide gevallen gelijkblijvende of dalende vossendichtheden aan. De populatie-explosiethese is een weerlegde prognose.

«Vossen vernietigen bodembroeders en hazen.» Het kanton Genève heeft zonder vossenjacht de grootste hazendichtheid van Zwitserland en de laatste patrijzenpopulatie van het land. Dat ontmaskert het argument voor wat het is: afleiding van de werkelijke oorzaken – pesticiden, ruimtebeslag, vroeg maaien.

«Vossenjacht bestrijdt de vossenlintworm en hondsdolheid.» Bij de vossenlintworm tonen de Luxemburgse gegevens aan: het tegendeel is waar. Intensievere jacht verhoogde het besmettingspercentage met 15 procent, het jachtverbod verlaagde het met 20 procent. Hondsdolheid werd in Europa overwonnen door vaccinatieaas – niet door hagel. Ziektepreventie is geen geldig argument voor vossenjacht. Het is een weerlegd argument.

«Vossenjacht is noodzakelijk wildbeheer.» Het Genève-model met staatsboswachters en gerichte, gedocumenteerde ingrepen functioneert al vijftig jaar, wordt wetenschappelijk begeleid en is ecologisch aantoonbaar beter dan grootschalige hobbyjacht. Beheer is mogelijk – zonder hobbyjacht.

«JagdSchweiz handelt in het belang van de natuur.» De strafrechtbank van Bellinzona heeft in een onherroepelijk vonnis vastgesteld dat de kritiek op een «geweldscultuur» in de omgeving van JagdSchweiz geen strafbare laster vormt, maar door de overgelegde feiten gestaafde, toelaatbare waardeoordelen zijn. Wie in naam van de natuur handelt, moet zich aan feiten laten meten – niet aan zijn eigen zelfpresentatie.

Snelkoppelingen

Bijdragen op Wild beim Wild:

Gerelateerde dossiers:

Onze ambitie

JagdSchweiz publiceert een standpuntdocument dat zich baseert op scenario's die in Luxemburg en Genève allang zijn weerlegd. Dit dossier stelt daar verifieerbare feiten tegenover: gegevens van de overheid, gerechtelijke uitspraken, officiële jachtstatistieken en langetermijnwaarnemingen uit gebieden zonder vossenjacht. De vos heeft geen hobbyjager nodig. Hij heeft een samenleving nodig die ophoudt hem tot zondebok te maken voor een misleid landbouwbeleid en een verouderd jachtmodel.

IG Wild beim Wild documenteert de discrepantie tussen de retoriek van de jachtlobby en de realiteit, met bronnen die iedereen zelf kan controleren. Dit dossier wordt geactualiseerd wanneer nieuwe Luxemburgse rapporten, Zwitserse gerechtelijke uitspraken of politieke ontwikkelingen dat vereisen.

Meer over het thema hobbyjacht: In ons Dossier over de jacht bundelen we factchecks, analyses en achtergrondverhalen.