Polen: 204’000 handtekeningen tegen de hobbyjacht, parlement moet over hervorming beraadslagen

In Polen is een burgerinitiatief gelukt wat in Zwitserland nog geen enkele beweging is gelukt: het heeft het nationale parlement gedwongen zich te buigen over een fundamentele hervorming van de hobbyjacht.

Het initiatief «UWAGA! Polowanie. Zmieńmy prawo łowieckie. Na dobre» («Pas op: jacht! Laten we de jachtwet veranderen. Voorgoed.») heeft volgens het initiatiefcomité precies 204’238 handtekeningen verzameld. Nodig waren er 100’000. Op 3 september 2026 overhandigde het comité het wetsontwerp en de handtekeningen voor de Sejm aan Sejm-voorzitter Włodzimierz Czarzasty, die persoonlijk op de persconferentie verscheen en het initiatief namens de parlementariërs «wijsheid in deze zaak» toezegde. Daarmee is het parlementaire proces geopend: het voorstel gaat eerst naar de Sejm-commissie voor Milieu, Natuurlijke Hulpbronnen en Bosbouw.

Geen online petitie, maar papier

Het resultaat weegt des te zwaarder, omdat het Poolse recht voor volksinitiatieven fysieke handtekeningen vereist. Burgers moesten formulieren afdrukken, handtekeningen verzamelen en de originelen per post naar het initiatiefcomité sturen. Precies dat gebeurde, volgens de organisatoren van het Centrum voor Milieuactiviteiten «Źródła», uit het hele land: uit grote steden, kleine steden en dorpen, in enveloppen met tientallen of honderden handtekeningen, verzameld door individuen, buurtbewoners en lokale groepen.

En dat onder aanzienlijke tegendruk. De online campagne werd begeleid door een aanhoudende golf van vijandige reacties uit hobbyjagerskringen, terwijl de Poolse jachtvereniging PZŁ een eigen publieke campagne tegen de hervorming voerde. De formulieren kwamen desondanks binnen.

Hoe zwaar de weg door het parlement zal zijn, blijkt uit een detail: de bevoegde milieucommissie wordt voorgezeten door Urszula Pasławska (PSL), een actieve hobbyjager en erelid van de Poolse jachtvereniging, die zich publiekelijk heeft uitgesproken tegen de kernpunten van het voorstel. Een petitie van Akcja Demokracja eist daarom dat zij de leiding over de beraadslagingen opgeeft.

Wat de bevolking werkelijk denkt

Het initiatief beweegt zich niet aan de rand van de samenleving, maar in haar midden. Het initiatiefcomité verwijst naar een representatieve enquête van More in Common Poland uit mei 2026 onder 1’500 volwassenen, die een genuanceerd beeld schetst: weliswaar vindt 55 procent hobbyjagers nuttig voor de bescherming van gewassen en het ecologische evenwicht. Tegelijkertijd spreekt 78 procent zich uit voor een verbod op de jacht voor vergnoegingsdoeleinden, 76 procent voor een minimumafstand van 500 meter tussen jachtgebieden en woningen, en 89 procent voor verplichte, regelmatige medische onderzoeken voor hobbyjagers.

Met andere woorden: zelfs wie wildbeheer in principe accepteert, wil duidelijk strengere regels voor de hobbyjacht, voor de openbare veiligheid en voor de verantwoordingsplicht van de betrokkenen. Een bevinding die overeenkomt met de ervaringen in kanton Genève, waar de bevolking in 2005 met 90 procent vasthield aan haar verbod op de hobbyjacht.

Wat het wetsontwerp eist

Het initiatief eist geen onmiddellijk algeheel jachtverbod, maar een systeemhervorming op drie niveaus. De volledige wettekst met toelichting is openbaar te raadplegen op de campagnepagina; de volgende punten zijn gebaseerd daarop en op de mededeling van het initiatiefcomité.

Dierenwelzijn en einde van het jachttoerisme. Bedrijven die betaalde jachttoegang organiseren, verkopen, bemiddelen of promoten, moeten geleidelijk worden afgeschaft. Bestaande aanbieders krijgen een overgangstermijn, nieuwe mogen na inwerkingtreding niet meer ontstaan. De indeling van soorten als bejaagbaar moet gebaseerd zijn op wetenschappelijke criteria en monitoring en regelmatig worden herzien. Bijvoederen, aanvoederen om niet-menselijke dieren te concentreren, drijfjacht, nachtjacht, jacht vanaf een voertuig en jacht tijdens de voortplantingsperiode moeten worden beperkt. Populatiereducties moeten in de toekomst een reële dreiging, het ontbreken van niet-dodelijke alternatieven en de proportionaliteit van het doden aantonen.

Openbare veiligheid. De schietafstand tot woongebouwen moet van de huidige 150 naar 700 meter worden verhoogd, inclusief openbare bijeenkomstplaatsen. Grondeigenaren kunnen expliciet instemmen met hobbyjacht dichter bij hun gebouwen; de regel geeft omwonenden dus medezeggenschap in plaats van een strikt verbod. Gemeenschappelijke jachtpartijen moeten preciezer worden aangekondigd, met een nauwkeurige beschrijving van het jachtgebied in plaats van slechts de vermelding van een heel jachtrevier. Grondeigenaren krijgen een duidelijkere bezwaarprocedure tegen geplande jachtpartijen op hun land.

Openbaar jachtregister en financiële transparantie. De waarschijnlijk belangrijkste structurele hervorming is een centraal, openbaar toegankelijk register: data van gemeenschappelijke en individuele jachtpartijen, revierafbakeningen, jaarlijkse en meerjarige afschotplannen, geplande en werkelijk gedode niet-menselijke dieren, aangeschoten en niet gevonden niet-menselijke dieren, locaties van jachtinfrastructuur en de financiële en activiteitenverslagen van de jachtvereniging en de jachtclubs. Daarbij komen duidelijkere alcoholregels met controlebevoegdheden voor het staatstoezicht op de jacht en de herinvoering van verplichte medische en psychologische onderzoeken voor houders van jachtwapenvergunningen.

Het punt transparantie is in de Poolse context bijzonder gevoelig: de PZŁ heeft een wettelijke bijzondere positie, omdat alleen haar leden mogen jagen. Zij vervult daarmee quasi-overheidsfuncties, maar is tot nu toe aan geen enkele openbare controle onderworpen.

Waarom dit Zwitserland aangaat

De Poolse vragen zijn Europese vragen. Moet het doden van wilde dieren als toeristisch product worden verkocht? Hoeveel moet het publiek weten over wanneer en waar in gemeenschappelijk gebruikte landschappen wordt geschoten? Welke medezeggenschap hebben grondeigenaren en omwonenden? En welke transparantieverplichtingen gelden voor organisaties waaraan de staat het wildbeheer toevertrouwt?

In Zwitserland zijn precies deze punten onopgelost. Afschotplannen, misschoten en aangeschoten niet-menselijke dieren worden door de kantons gebrekkig of helemaal niet gepubliceerd, hoogjachten vinden plaats zonder precieze voorafgaande aankondiging, en de jachtverenigingen opereren als particuliere verenigingen met een publieke opdracht, maar zonder publieke verantwoording. Het argumentarium voor professionele wildhoeders en de modeltekst voor jachtkritische voorstellen in kantonale parlementen formuleren dezelfde eisen voor de Zwitserse kantons. Wie wil weten hoe wildbeheer zonder hobbyjacht werkt, vindt de antwoorden in het dossier Jachtverbod Zwitserland.

Polen laat zien dat een beweging die als randonderwerp wordt afgedaan, binnen enkele maanden meer dan 200’000 mensen kan mobiliseren. Het parlementaire proces is begonnen. Wild beim Wild zal het blijven volgen.

Bronnen: mededeling van het Centrum voor Milieuactiviteiten «Źródła» (Krzysztof Wychowałek); wetsontwerp op uwagapolowanie.pl; OKO.press en Akcja Demokracja over het aantal handtekeningen en de overhandiging; SmogLab over de persconferentie; Engelse materialen op zakazpolowania.pl. Foto's: Daniel Ciura.