Recreatieve Jagers verspreiden ziektes door jachtpraktijken

En opnieuw werd in een studie bewezen: wie bang is voor ziekten zoals de ziekte van Lyme of de zogenaamde vossenlintworm, zou zich met klem tegen de jacht moeten uitspreken.

Minder vossen, minder vossenlintworm, dus ook minder infectierisico voor de mens.

Op het eerste gezicht een plausibele conclusie, maar bij nadere analyse blijkt dit slechts jagerslatijn te zijn, zoals meerdere internationale studies aantonen.

Recreatieve jagers helpen dus niet bij het herkennen en bestrijden van wildziekten en epidemieën. Ze beschermen daarmee ook geen landbouwhuisdieren, huisdieren of mensen, maar brengen die zelfs in gevaar. Recreatieve jagers zijn over de hele linie ook altijd de eigenlijke medeveroorzakers van eventuele problemen.

Recreatieve jagers zijn een maatschappelijke plaag. Juist in een dichtbevolkt gebied is de invoering van een eigentijds wildbeheer wenselijk om weer recht en orde te vestigen. Minder amateurjagers zijn een stevige garantie voor minder dichtheidsstress (burn-out enz.) bij de wilde dieren. Ontstreste wilde dieren vertonen minder ziekte- en gedragsproblemen, eigenlijk precies zoals bij mensen.

In het qua oppervlakte bijna twee keer zo grote kanton Vaud (3.212 km²) zijn bijvoorbeeld meer dan 50 % minder amateurjagers actief dan in het kanton Zürich (1.729 km²).

Met de voortdurende verspreiding van Echinococcus multilocularis in Europa zoeken gezondheidsautoriteiten naar de meest effectieve oplossing om de bevolking te beschermen. De vossenjacht van de recreatieve jagers is daarbij een instrument dat – volgens het jagerslatijn zogenaamd een gezonde wildstand garandeert – is verworden tot een schijn-gezondheidsbeheer.

In een studie uit Frankrijk is vier jaar lang wetenschappelijk onderzocht of de jacht zinvol is als maatregel tegen de vossenlintworm (oftewel om mensen tegen besmetting te beschermen). Daarvoor werd in een gebied van bijna 700 vierkante kilometer bij de stad Nancy de jacht op vossen aanzienlijk geïntensiveerd. Gedurende 1700 uur werd 's nachts ook vanuit auto's op vossen geschoten, wat tot een stijging van de afschotcijfers met 35 % heeft geleid. Dit gebied werd vervolgens vergeleken met een ander gebied zonder geïntensiveerde jacht.

De uitkomst is ondubbelzinnig:

1. De vossenpopulatie werd door de drastisch geïntensiveerde bejaging in het testgebied NIET verkleind.
2. De vossenlintworm breidde zich in het intensief bejaagde testgebied juist uit in plaats van terug te lopen: het besmettingspercentage steeg zelfs duidelijk van 40 % naar 55 %, terwijl het in het vergelijkingsgebied in dezelfde periode constant bleef.
3. In plaats van de jacht, die volgens de studie niet alleen zinloos maar zelfs contraproductief is en bovendien zeer tijdrovend, kostbaar en ecologisch en ethisch twijfelachtig, wordt zo nodig de behandeling van vossen met ontwormingsaas aanbevolen. Zoals andere studies (bijvoorbeeld uit het district Starnberg) indrukwekkend hebben aangetoond, kan dit ontwormingsaas het besmettingspercentage van vossen met de vossenlintworm effectief terugbrengen tot vrijwel nul procent.

Samenvatting van de originele studie:

Nu Echinococcus multilocularis zich in Europa blijft verspreiden, zoeken gezondheidsautoriteiten naar de meest effectieve manieren om het risico voor de menselijke bevolking te verkleinen. Het afschieten van vossen is een instrument dat onlangs is verschoven van het beheersen van predatie naar het beheer van de gezondheid van populaties. Ons onderzoek beoogt de effectiviteit van dit instrument te beoordelen bij het beperken van de prevalentie van E. multilocularis in vossenpopulaties in Frankrijk. Gedurende vier jaar werd rond de stad Nancy (Oost-Frankrijk) een afschotprotocol uitgevoerd, waarbij 's nachts vanuit auto's werd geschoten, goed voor ∼1700 uur nachtwerk en ∼15.000 km rijden. De 776 gedode vossen vormden een algehele toename van 35% van de druk op de vossenpopulatie over 693 km2. Ondanks deze aanzienlijke afschotinspanning slaagde het nachtelijk schieten van vossen er niet alleen niet in de vossenpopulatie te verkleinen, maar leidde het ook tot een stijging van de prevalentie van E. multilocularis van 40% naar 55%, terwijl deze in een aangrenzend controlegebied (585 km2) stabiel bleef. Hoewel er geen significante verandering in de leeftijdsstructuur kon worden aangetoond, is een toename van immigratie en lokale aanwas de beste hypothese voor de veerkracht van de populatie. De stijging van de prevalentie wordt daarom in verband gebracht met een hogere mate van verplaatsing van jonge dieren binnen het bejaagde gebied, die sterk besmette uitwerpselen verspreiden. Wij pleiten er daarom voor dat beheerders alternatieve methoden overwegen, zoals het uitleggen van aas met ontwormingsmiddelen, waarvan elders is bewezen dat het effectief is, om alveolaire echinokokkose te bestrijden.

De publicatie van de nieuwe studie draagt de veelzeggende titel „Echinococcus multilocularis management by fox culling: Een ongepast paradigma“:

Een vergelijkbare studie heeft pas onlangs aangetoond dat de bejaging van vossen het besmettingsrisico met de ziekte van Lyme door Teken verhoogt.

Met deze twee publicaties hebben we nu twee actuele wetenschappelijke studies die duidelijk aantonen dat de bejaging van vossen ziekten niet bestrijdt, maar juist de verspreiding en het risico op besmetting (ook voor mensen) vergroot. De vossenjacht dient dus allerminst het algemeen belang, zoals recreatieve jagers ten onrechte steeds weer beweren, maar vormt veeleer een aanzienlijk gezondheidsrisico voor mens en dier.

Zwitserland is Europese hotspot

Een in juli 2025 in het gerenommeerde vakblad The Lancet Infectious Diseases gepubliceerde overzichtsstudie (onder meer Medische Universiteit Wenen) heeft voor het eerst Europese aantallen verzameld: tussen 1997 en 2023 werden in 40 landen 4’207 gevallen van alveolaire echinokokkose gedocumenteerd. Alleen al op Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk en Zwitserland kwamen 2’864 gevallen – ongeveer 68 procent van alle Europese diagnoses. Na Litouwen heeft Zwitserland het hoogste aantal gevallen per inwoner. In Zwitserland steeg het aantal infecties van een handvol diagnoses per jaar in de jaren negentig naar gemiddeld 70 gevallen per jaar nu.

Belangrijke duiding: De studie wijst er uitdrukkelijk op dat een deel van de stijging het gevolg kan zijn van een groter medisch bewustzijn en betere diagnostiek. Tegelijk noemt zij grote vossenpopulaties en intensiever contact tussen wilde dieren en mensen als andere mogelijke oorzaken. Wat de studie niet noemt – en wat de jachtlobby verzwijgt: de enige aantoonbaar werkzame maatregel blijft het ontwormen met praziquantel-lokaas. In het district Starnberg (Beieren) kon het infectierisico door consequent uitleggen van ontwormingslokaas met 97 tot 99 procent worden verlaagd. De vossenjacht daarentegen heeft, zoals de reeds in 2017 aangehaalde Franse studie ondubbelzinnig aantoont, het besmettingspercentage verhoogd – niet verlaagd.

Het patroon is duidelijk: Stijgende aantallen gevallen worden door de jachtlobby reflexmatig misbruikt als argument voor meer vossenafschot. De wetenschap zegt het tegendeel: meer jacht = meer stress = meer zwerfgedrag van jonge vossen = meer verspreiding van de parasiet. De oplossing ligt in het ontwormen, niet in het afschieten.

→ Meer hierover: Recreatieve jacht bevordert ziekten – Lyme en teken