Vaud plant 612 hertenafschoten: het grootste contingent ligt bij de Mont Tendre

Het kanton Vaud wil deze herfst 612 edelherten laten doden. In 2024 en 2025 voorzag het afschotplan telkens in ongeveer 500 dieren, wat neerkomt op een stijging van circa 20 procent. Dat zei Frédéric Hofmann, hoofd van de afdeling Jacht, Visserij en Soorten van de Algemene Directie Milieu (DGE), op 9 oktober 2026 tegenover Keystone-ATS. Het bericht verscheen onder andere bij Watson.

Diezelfde dag berichtte «24 heures» dat de wolvenroedel op de Mont Tendre na meerdere afschotcampagnes verdwenen lijkt te zijn. Leest men beide berichten naast elkaar, dan valt één plek op: op de Mont Tendre ligt het grootste regionale hertencontingent van het kanton.

De cijfers van het kanton

Van de geplande 612 afschoten vallen er volgens de DGE 297 op de Alpen en 307 op de Jura, daarnaast komen er acht herten voor de individuele jacht bij. De grootste contingenten betreffen:

• Mont Tendre (Jura): 187 herten
• Pays-d’Enhaut (Alpen): 180 herten
• La Dôle (Jura): 78 herten, hier is het doel verlaagd

De verhoging wordt onderbouwd met schade aan bos en landbouw. Het edelhert, dat in Vaud ooit verdwenen was en sinds de jaren 1980 is teruggekeerd, profiteert onder meer van minder strenge winters. In 2019 was het evenwicht tussen bos en wild volgens het kanton in bijna de helft van de Vaudse bossen niet bereikt; een kantonale strategie moet dit evenwicht tegen 2030 herstellen. Aan de zuidvoet van de Jura eten herten in de late winter koolzaad; de opbrengstverliezen kunnen op sommige percelen oplopen tot «meer dan 50%», aldus Hofmann.

Voor de planning baseert het kanton zich naar eigen zeggen op tellingen in sleutelsectoren, afschotresultaten, de intensiteit van de schade en «la densité des effectifs de grands prédateurs», oftewel de dichtheid van de roofdieren.

Wat «24 heures» meldt over de Mont Tendre

Wild beim Wild volgt de ingrepen tegen de roedel op de Mont Tendre sinds de afschot van de eerste wolvenwelpen en de Wolvenvallen in de Vaudois Jura op de voet. Volgens «24 heures» van 9 oktober 2026 «semble avoir disparu», lijkt de roedel rond de reu M351 dus verdwenen te zijn. Sébastien Beuchat, directeur van de Direction des ressources et du patrimoine naturel, beschrijft de eerdere situatie als volgt: één enkele roedel, die op de Mont Tendre, was verantwoordelijk voor 80 procent van de aanvallen in de Vaudois Jura.

De krant noemt voor de bredere Jura de volgende cijfers van gedode, gewonde en verdwenen landbouwhuisdieren: 49 aan het einde van het alpseizoen 2023, 76 in 2024, 63 in 2025 en 16 in de afgelopen tien maanden. De periodes zijn niet op dezelfde manier afgebakend en daarom slechts beperkt vergelijkbaar.

De krant meldt verder: op Vaudois grondgebied telt het kanton nog maar één roedel, die bij Marchairuz met minstens vijf wolven. Voor dit seizoen heeft Vaud bij het Bundesamt für Umwelt geen reguleringsverzoek ingediend. Het kantonale wolvenbeleid kostte 1,4 miljoen frank, alle maatregelen bij elkaar opgeteld.

Het kanton beschouwt de ontwikkeling als resultaat van de afschotacties. Deskundigen zijn voorzichtiger. Wolvenspecialist Jean-Marc Landry zegt in «24 heures»: «La situation actuelle n’a rien de naturel», het zou het resultaat zijn van massale afschotacties. Isabelle Germanier van de Groupe Wolf Schweiz stelt dat de regulering van een problematische roedel wel zorgt voor minder aanvallen, «mais c’est temporaire».

De open vraag over de Mont Tendre

Het kanton houdt naar eigen zeggen bij zijn afschotplanning ook rekening met de dichtheid van roofdieren. Daarmee rijst op de Mont Tendre een concrete vraag: welke rol speelt de blijkbaar verdwenen wolvenroedel bij het vaststellen van het hertenquotum? De beschikbare berichten geven daar geen antwoord op. Als reden noemt het kanton verbijting, schade aan gewassen en minder strenge winters.

Wolven kunnen de populaties en het ruimtegebruik van herten beïnvloeden. Hoe sterk dit de bosverjonging ontlast, hangt echter af van de lokale omstandigheden. Een studie uit Noord-Polen (Wójcicki en Borowski, «Scientific Reports», 2023) vond in reviergebieden met wolvenroedels een ruimtelijk ander verbijtpatroon: jonge beuken werden minder vaak aangevreten, grove dennen daarentegen sterker, en de aanname van een over het geheel genomen lagere vraatschade werd slechts gedeeltelijk bevestigd. Verdere studies heeft Wild beim Wild in het artikel Geen bos zonder wolf: Wat predatoren voor Zwitserland betekenen.

Juist omdat het effect afhankelijk is van de plaats, zou het de taak van het kanton zijn om openlijk duidelijk te maken hoe het de aan- of afwezigheid van roofdieren meeweegt in de planning. Dezelfde vraag speelt op federaal niveau, waar de Nationale Raad afschot van wolven motiveert met bosschade. Daarover het artikel Meer wolven, meer bosschade? Het parlement verwart de dader.

Regulering als staatsopdracht, niet altijd een welkom etiket

Het kanton beschouwt de jacht steeds meer als instrument voor populatieregulering. De circa 700 recreatieve jagers van het kanton Vaud waarderen het volgens Hofmann echter niet altijd om als regulatoren of partners van de overheid te worden bestempeld, ook al is hun rol in het wildbeheer «primordiaal» geworden. Dit toont een spanningsveld tussen vrijetijdsbesteding en publiek wildbeheer.

Bij het wilde zwijn vult de wildbeheerder de recreatieve jacht al in grotere mate aan. Afgelopen jaar doodden recreatieve jagers 938 wilde zwijnen, zonder totaalcontingent; daarnaast voerde de Police faune-nature van de DGE circa 400 afschotten uit. Een beheersplan voor 2026 tot 2032 staat regulerende afschotten ook toe in meerdere natuurbeschermingsgebieden, met bovengrenzen tot wel 60 wilde zwijnen in afzonderlijke beschermde sectoren. Hofmann erkent dat wilde zwijnen leren om de strategieën van recreatieve jagers te ontwijken. Achtergronden hierover in het dossier Het wilde zwijn in Zwitserland.

Kort genoteerd uit het Keystone-ATS-bericht: De gems, waarvan de populaties in het kanton Vaud eerder afnemen, heeft een afschotcontingent van 237 dieren. Loodhoudende munitie is sinds 1 augustus met uitzonderingen verboden. Vanwege de hoge vraag importeren restaurants regelmatig wildvlees, onder andere uit Oost-Europa.

Neuchâtel: stabiele populaties ondanks wolf en lynx

Eveneens op 9 oktober 2026 liet de voorzitter van de kantonale federatie van recreatieve jagers, Gilles Walder, zich in Neuchâtel uit tegenover Radio RTN. Sinds 1 oktober zijn circa 160 vergunningen voor de reeënjacht uitgegeven. Iedere persoon mag twee reeën doden, tot 9 november ongeveer 300 dieren. Over de toenemende aanwezigheid van wolf en lynx zegt Walder dat het aantal dieren in de bossen stabiel blijft, «selon les chiffres, les populations augmentent même légèrement».

Walders uitspraak laat zien dat de aanwezigheid van wolf en lynx niet noodzakelijkerwijs gepaard gaat met dalende wildstanden. Zijn verklaring dat de wijfjes mogelijk meer jongen zouden kunnen krijgen, noemt hij uitdrukkelijk een vermoeden. Uit het rapport kan daarom noch een specifiek compensatiemechanisme, noch een algemene uitspraak over het effect van roofdieren worden afgeleid.

Conclusie

Het kanton Vaud plant meer edelhertafschietingen en houdt daarbij naar eigen zeggen ook rekening met de dichtheid van roofdieren. Op de Mont Tendre bevindt zich het grootste regionale quotum. Welke rol de blijkbaar verdwenen wolvenroedel in deze planning speelt, blijft onduidelijk. In Neuchâtel meldt de voorzitter van de federatie van recreatieve jagers stabiele tot licht stijgende wildstanden ondanks de aanwezigheid van wolf en lynx.

Juist een wildbeheerbeleid dat het bos wil beschermen, zou begrijpelijk moeten uitleggen hoe het de ecologische rol van roofdieren in zijn besluitvorming meeneemt. Meer achtergrondinformatie biedt het dossier Bos-wildconflict: het verbijtnarratief van de recreatieve jacht.

Bronnen

• Keystone-ATS via Watson: «Mauvaise nouvelle pour les cerfs dans le canton de Vaud», 9 oktober 2026
• «24 heures»: «Après des tirs record, le loup s’est fait discret sur les alpages vaudois», Erwan Le Bec, 9 oktober 2026 (betaald)
• Radio RTN: «La saison de la chasse sous le signe de la stabilité», 9 oktober 2026
• Wójcicki, A. / Borowski, Z.: «The presence of wolves leads to spatial differentiation in deer browsing pressure on forest regeneration», Scientific Reports, 2023