500 Zwitserse frank per wolf: Ticino betaalt premie voor elke gedode wolf

In de Valle Morobbia is een in 2026 geboren jonge wolf uit de Camoghè-roedel gedood in het kader van een goedgekeurde regulering. Ticino zet hiervoor nieuw ook opgeleide en geautoriseerde recreatieve jagers in en vergoedt hen, naast tijd en inzetbereidheid, 500 Zwitserse frank voor elke gedode wolf. Terwijl het kanton dit model uitbreidt, staan in Bern verdere versoepelingen van de wolvenbescherming ter discussie: afschot zou in de toekomst ook mogelijk moeten worden tijdens de voortplantingsperiode en in federale jachtbanngebieden.

Jonge wolf uit Camoghè-roedel gedood

Op 2 oktober 2026 meldde het kanton Ticino dat in de Valle Morobbia, in het kader van de gedeeltelijke regulering van de Camoghè-roedel, een in 2026 geboren jonge wolf is gedood. Hij kwam uit een nest van vijf welpen. Het kanton noemt de precieze datum van het afschot niet.

Volgens het kanton gebeurt de regulering met de inzet van «actieve recreatieve jagers», die een opleiding tot wolvenregulering hebben gevolgd en daarvoor geautoriseerd zijn («cacciatori attivi che hanno seguito la formazione sulla regolazione del lupo e dispongono della relativa autorizzazione»). Of bij de nu gemelde afschot concreet een lid van deze groep of een wildbeheerder heeft geschoten, wordt in de openbaar toegankelijke mededelingen niet afzonderlijk vermeld. Evenmin heeft het kanton publiekelijk verduidelijkt of het de eerste afschot van een van de nieuw opgeleide recreatieve jagers betrof. In de mededelingen van het kanton en in de Tessijnse media is sinds het begin van het reguleringsseizoen op 1 september 2026 geen eerdere wolvenafschot in Tessin geregistreerd.

Basis hiervoor is de goedkeuring van het Bundesamt für Umwelt (BAFU) van 21 september 2026. Voor de Peloso-roedel in de lagere Maggiavallei, het Vergeletto- en het lagere Onsernonedal had het BAFU al op 16 september goedkeuring gegeven. In beide roedels mag tot twee derde van de in 2026 geboren jonge dieren worden gedood. Het kanton noemt geen concrete aantallen. Rekenkundig betekent dit: bij de Camoghè-roedel met vijf welpen mogen er maximaal drie worden gedood, na de gemelde afschot dus nog twee. Bij de Peloso-roedel met drie welpen zijn dat er maximaal twee. In totaal hebben in Tessin voor de lopende vierde periode van de zogenaamde preventieve regulering (1 september 2026 tot 31 januari 2027) negen roedels een vergunning van de federale overheid.

500 Zwitserse frank voor een geslaagde afschot

Op 28 mei 2026 heeft de Tessijnse Staatsraad de zogenaamde Gruppo Controllo Lupi opgericht, een pilotproject van minstens twee jaar. Tot 88 geselecteerde recreatieve jagers, vier per wildbeheerder, ondersteunen de 22 wildbeheerders bij goedgekeurde wolvenafschoten, ook ’s nachts en buiten de reguliere jachttijden. Volgens RSI zijn zij uitgerust met warmtebeeldcamera’s, het budget bedraagt maximaal 250’000 Zwitserse frank per jaar.

De Corriere del Ticino noemt de vergoeding: 300 Zwitserse frank startvergoeding, 30 Zwitserse frank per uur tot maximaal 80 uur en 500 Zwitserse frank voor elke gedode wolf. Met deze successiepremie wordt in Tessin een goedgekeurde afschot van een in beginsel beschermd roofdier extra vergoed. De betaling gaat verder dan een loutere vergoeding voor tijd en uitrusting, omdat zij rechtstreeks gekoppeld is aan het succes: aan de gedode wolf.

Recreatieve jagers nemen taken van de wildbeheerder over

Het kanton noemt de betrokkenen geautoriseerde hulpkrachten bij een door de staat goedgekeurde regulering. In de praktijk gaat het om recreatieve jagers die buiten hun reguliere jachtuitoefening worden ingezet voor afschotacties en daarvoor een vergoeding krijgen. Tot nu toe lag de uitvoering van goedgekeurde afschotacties bij de professionele wildbeheerder, wiens loon niet afhangt van het al dan niet schieten. Met de extra premie ontstaat een persoonlijke financiële prikkel die gekoppeld is aan de dodelijke afloop van de actie.

Waarom het kanton voor deze aanpak kiest, blijkt uit de balans van het voorgaande jaar. In 2025 hadden de wildbeheerders van Ticino volgens RSI ongeveer 3200 uur besteed om 6 van de 24 voor afschot vrijgegeven wolven te doden. Recreatieve jagers hadden volgens Corriere del Ticino geen enkele wolf geschoten, uit angst voor juridische risico's.

Deze terughoudendheid had ook een beschermende kant. Wie 's nachts met een warmtebeeldcamera op een dier in een roedel mikt, moet er zeker van zijn dat het een jong dier is en geen ouderdier. De premie koppelt nu een persoonlijk financieel voordeel aan een geslaagd afschot. Of dit de bestaande terughoudendheid daadwerkelijk verandert, kan pas worden beoordeeld wanneer het kanton inzetten, misschoten, afgebroken acties, afschotpogingen en uitbetaalde vergoedingen transparant documenteert.

Ter vergelijking een voorbeeld uit Wallis: zoals de Walliser Bote berichtte, schoot daar een recreatieve jager in het Mattertal een wolvin dood en gaf aan dat hij haar met een vos had verward. De officier van justitie van Oberwallis legde hem via een strafbeschikking een boete van 300 Zwitserse frank op. De illegale afschot van een wolf kostte in dit geval 300 Zwitserse frank, het goedgekeurde afschot in Ticino levert 500 Zwitserse frank op. Juridisch gezien zijn de twee gevallen niet vergelijkbaar. Ze laten echter wel zien welke geldwaarde de staat in beide gevallen toekent aan het leven van een in principe beschermd dier.

Het budget maakt ruimte voor succespremies

Een eenvoudige berekening laat zien hoe het budget is opgebouwd. De startvergoedingen voor 88 deelnemers komen neer op 26.400 Zwitserse frank, de maximale uurvergoeding (88 maal 80 uur à 30 Zwitserse frank) op 211.200 Zwitserse frank, samen 237.600 Zwitserse frank. Als alle 88 deelnemers de maximale uurvergoeding zouden uitputten, zou er van het jaarbudget van 250.000 Zwitserse frank rekenkundig 12.400 Zwitserse frank overblijven. Dat zou genoeg zijn voor 24 succespremies van 500 Zwitserse frank elk.

Of alle aanspraken uit hetzelfde budget worden betaald, of de uren daadwerkelijk tot het maximum worden gedeclareerd en of er nog andere kosten bijkomen, is publiekelijk niet gedocumenteerd. De berekening bewijst niet dat het kanton 24 afschotten heeft ingepland. Ze toont echter wel aan dat de premie budgettair geen louter theoretische bijbepaling is.

Open vragen waarop tot nu toe geen openbare antwoorden bestaan:

• Wordt de premie ook uitbetaald als er in plaats van een jong dier een ouderdier wordt geschoten?
• Wie controleert 's nachts ter plaatse of een afschot aan de voorwaarden voldoet?
• Wordt openbaar bekendgemaakt hoeveel premies worden uitbetaald?
• Hoe wordt gedocumenteerd welke gevolgen de afschotten hebben voor de roedelstructuur en de aanvallen op vee?

Daaruit volgt een controleerbare eis: het kanton zou minstens maandelijks moeten publiceren hoeveel inzetten hebben plaatsgevonden, hoeveel personen daarbij betrokken waren, hoeveel uren werden gedeclareerd, welke techniek werd gebruikt, hoeveel inzetten werden afgebroken, hoeveel misschoten er waren, hoeveel wolven werden gedood, met leeftijd en geslacht van de dieren, of er foutieve afschotten waren, hoeveel premies werden uitbetaald en welk effect de ingrepen hebben op aanvallen en roedelstructuur.

Meer over dit onderwerp: Ticino leidt 88 recreatieve jagers op voor nachtelijke wolvenafschot, 300 frank voor een wolvin: een Zwitsers justitieprobleem, Wat kost het afschieten van een wolf?

Hitte, hogejacht en de vlucht in de nacht

Een dag eerder, op 1 oktober 2026, had het kanton de balans van de Tessijnse hogejacht gepubliceerd. Er werden 1882 herten geschoten (2025: 2163, min 13 procent), 501 gemzen (463, plus 8 procent), 167 reeën (239, min 30 procent) en 399 wilde zwijnen (284, plus 40 procent). De verklaring van de autoriteiten: door de hitte in september zouden de dieren het bos 's avonds later hebben verlaten en 's ochtends vroeger zijn teruggekeerd. Een groter deel van hun activiteit viel daardoor in de nacht, wanneer de recreatieve jacht verboden is.

Tiziano Putelli, hoofd van het kantonale Ufficio caccia e pesca, maakt de balans op: «Si è cacciato un po' meno, ma meglio», er is dus iets minder, maar beter gejaagd. Davide Corti, voorzitter van de Federazione cacciatori ticinesi, de koepelorganisatie van de Tessijnse recreatieve jagers, ziet de daling «in linea con la crescita costante delle catture negli ultimi dieci anni».

De balans maakt zichtbaar hoe de klimaatcrisis en het jachtregime op elkaar kunnen inwerken: hitte verschuift de activiteit van dieren naar de nacht, terwijl de hogejacht de verstoringsdruk tijdens de resterende dagactiviteit verhoogt. Voor wilde dieren betekent dit dat hun toch al schaarse rustperiodes extra onder druk komen te staan. Toch wordt de daling in de officiële balans alleen afgemeten aan gemiste afschoten.

Opvallend is bovendien de stijging van 40 procent bij wilde zwijnen. De stijging van het aantal afschoten bewijst op zichzelf noch een toename van de populatie, noch een doeltreffende populatieregulering. Bij wilde zwijnen kan intensieve bejaging bovendien compenserende effecten teweegbrengen. Servanty et al. (2009, Journal of Animal Ecology) toonden aan dat wilde zwijnen onder hoge jachtdruk eerder geslachtsrijp worden en zich al in hun eerste levensjaar voortplanten. Mazzatenta (2026, Conservation) concludeert op basis van officiële Italiaanse gegevens dat aanhoudende bejaging bij wilde zwijnen vroegere en frequentere worpen alsook hogere geboortecijfers veroorzaakt. Verdere studies hierover verzamelen we op onze pagina «Jacht in feitencheck».

De twee Tessijnse berichten hangen nauwer samen dan het lijkt. Wilde dieren verleggen hun activiteit naar de nacht, en tegelijkertijd krijgen recreatieve jagers met warmtebeeldtechniek precies daar nieuwe bevoegdheden, voorlopig bij de wolf. Of deze logica in de toekomst naar andere soorten wordt overgebracht, is nog onzeker. Het voorbeeld toont echter hoe snel een techniek die als uitzondering werd ingevoerd, een argument kan worden om de grenzen van de jacht verder de nacht in te verschuiven.

Meer over dit onderwerp: Dossier: Hogejacht in Zwitserland, Dossier: Het wilde zwijn in Zwitserland, Dossier: Nachtjacht en hightechjacht, Tessin jacht 2026/27: Alle incidenten in de live-ticker

Bern opent verdere beschermingsgrenzen

Wat in Tessin praktisch wordt uitgeprobeerd, wordt in Bern politiek verder voorbereid. De herfstzitting eindigde op 2 oktober 2026. Drie ontwikkelingen zijn doorslaggevend:

1. Bovengrens voor de wolvenpopulatie. De Nationale Raad heeft op 23 september 2026 de motie 25.4464 van Fabio Regazzi (Midden, TI) met 116 tegen 73 stemmen bij 6 onthoudingen aangenomen. Nadat ook de Kantonsraad had ingestemd, moet de Bondsraad nu een wettelijke grondslag uitwerken voor een bovengrens. Wordt een in de toekomst vastgestelde waarde overschreden, dan moeten afschotten in de betrokken regio mogelijk worden. Een concreet aantal is nog niet vastgesteld, en de motie bepaalt niet of de grens nationaal of regionaal moet gelden. Bondsraadslid Albert Rösti kondigde een wetswijziging aan. SP-Nationaal Raadslid Hasan Candan bekritiseerde volgens de Bote der Urschweiz een debat dat “feitenvrij” werd gevoerd.

2. Ingrepen tijdens de voortplantingsperiode. De Bondsraad heeft op 24 juni 2026 de vernemlating over een herziening van de jachtwet geopend. Deze wil het afschieten van individuele wolven uit roedels onder bepaalde voorwaarden ook tussen 1 februari en 31 mei mogelijk maken. Dit zou niet zonder meer zijn toegestaan: voorwaarde blijft het herhaaldelijk omzeilen van kuddebeschermingsmaatregelen of een gevaar voor mensen. Het voorstel voert de moties 25.3715 (Friedli) en 25.3549 (Broulis) uit.

3. Ingrepen in federale jachtbanngebieden. Voor wolven als beschermde soort geldt tot nu toe een bijzondere bescherming in federale jachtbanngebieden: juist de in het ontwerp voorziene afschotten van roedelwolven onder de nieuwe voorwaarden zouden daar tot nu toe niet zijn toegestaan. De Bondsraad wil deze beperking opheffen.

Samen genomen verschuiven deze besluiten de grenzen van de wolvenbescherming in drie richtingen: naar een op de populatie gebaseerde bovengrens, naar ingrepen tijdens de voortplantingsperiode bij individuele wolven die als problematisch worden beschouwd, en naar afschotten ook in jachtbanngebieden. Niet alle wijzigingen gelden al; bij de motie Regazzi moeten het wetsontwerp en de parlementaire behandeling nog plaatsvinden, de herziening van de jachtwet bevindt zich nog in de vernemlating. Hoe ver de versoepelingen uiteindelijk zullen reiken, hangt af van de wetgeving en de uitvoeringsregels ervan. De richting is echter duidelijk: de wolvenbescherming moet in de toekomst minder gebonden zijn aan concrete individuele gevallen en meer aan politieke populatiedoelen.

Aanvallen op vee: waarneming en oorzaken uit elkaar houden.Volgens de door Gruppe Wolf Schweiz verzamelde kantonale statistieken werden er tot eind juli 2026 183 stuks vee aan wolven toegeschreven, tegenover 402 in dezelfde periode vorig jaar. Of alle kantons, met name Ticino, in deze gegevensbasis zijn opgenomen, blijkt niet uit de rapporten. In Vaud daalde het aantal van 114 naar 5, in Graubünden volgens kantonale gegevens van 68 naar 30. Volgens in de zomer van 2026 gepubliceerde cijfers leefden er in Zwitserland ongeveer 350 wolven in meer dan 40 roedels.

De afname van de aanvallen is een waarneming. De oorzaken ervan zijn wetenschappelijk en politiek omstreden. Het BAFU voert dit volgens SRF terug op versterkte kuddebescherming, extra middelen en de regulering. David Gerke van Gruppe Wolf Schweiz erkent lokale effecten van afschotten, bijvoorbeeld bij het Mont-Tendre-roedel in Vaud, maar ziet kuddebescherming als de belangrijkste maatregel. Een tijdelijke afname na afschotten bewijst nog geen oorzakelijk verband, en hetzelfde geldt voor kuddebescherming: kuddegrootte, alporganisatie, weersomstandigheden, meldkwaliteit en lokale roedeldynamiek kunnen allemaal tegelijk een rol spelen. BirdLife, Gruppe Wolf Schweiz, Pro Natura en WWF noemden preventieve afschotten op 25 september in een gezamenlijke verklaring «controproducenti e non necessari». Een door het parlement gevraagde uitgebreide analyse zou volgens de verenigingen in 2027 beschikbaar moeten zijn. Juist omdat de oorzaken onduidelijk zijn, is een onafhankelijke evaluatie nodig voordat nieuwe versoepelingen worden besloten.

Meer over dit onderwerp: Wolven-drempelwaarde: Nationale Raad stemt in met motie, Afschot van wolven in jachtbanngebieden: bescherming zonder ban, Alpzomer 2026: Wolvenaanvallen gehalveerd ondanks recordpopulatie

Reageer vóór 16 oktober

De vernehmlassing over de herziening van de jachtwet loopt tot 16 oktober 2026. Niet alleen kantons, partijen en verenigingen kunnen hierop reageren: volgens de Vernehmlassungsgesetz kan iedere persoon en iedere organisatie zijn of haar standpunt kenbaar maken. Een korte, feitelijke reactie volstaat. Mogelijke punten:

• De eis dat goedgekeurde afschotten van beschermde soorten voorbehouden blijven aan professionele wildbeheerders en niet worden overgedragen aan recreatieve jagers, en dat kantons geen succesafhankelijke premies toekennen voor het afschieten van beschermde soorten.
• Afwijzing van afschot tijdens de voortplantings- en opgroeiperiode, omdat ingrepen in de roedelstructuur volgens deskundigen ongewenste gevolgen kunnen hebben. Amerikaanse langetermijngegevens (Cassidy et al. 2023, Frontiers in Ecology and the Environment) tonen aan dat door de mens veroorzaakte sterfgevallen de stabiliteit en de voortplanting van wolvenroedels schaden.
• Afwijzing van de opheffing van de bijzondere bescherming voor wolven in federale jachtbanngebieden, omdat deze gebieden daarmee hun functie als toevluchtsoord zouden verliezen.
• Oproep voor een onafhankelijke effectcontrole van alle tot nu toe uitgevoerde regulerende afschoten en voor een plicht voor de kantons om inzetten, afschoten en kosten transparant openbaar te maken.

De documenten zijn toegankelijk via het persbericht van de Bondsraad. Achtergrond en duiding biedt ons artikel Wolf: Raadpleging over de jachtwet loopt tot 16 oktober. Alle feiten over het roofdier zijn te vinden in de Dossier: Wolf in Zwitserland.

Conclusie

De zaak uit het Valle Morobbia toont niet zomaar een enkel regulerend afschot. Ze toont een verschuiving in het systeem: het kanton draagt het doden van beschermde wolven over aan geautoriseerde recreatieve jagers en koppelt deze taak aan een succespremie van 500 frank. Tegelijkertijd wil de Bond de drempels voor afschot verder verlagen, zowel qua timing — tot in de voortplantingsperiode — als qua locatie — tot in federale jachtbanngebieden. Juist omdat de schade in meerdere kantons afnam en de oorzaken omstreden blijven, zijn er vóór verdere versoepelingen transparante gegevens, onafhankelijke effectcontroles en een bescherming nodig die niet afhankelijk wordt gemaakt van de politieke wens naar steeds meer regulering. Wie dat ook zo ziet, kan dit tot 16 oktober schriftelijk kenbaar maken aan de Bond.

Bronnen

• Corriere del Ticino: «Abbattuto un giovane lupo del branco Camoghè», 2 oktober 2026
• Ticinonews: «Valle Morobbia: abbattuto un giovane lupo», 2 oktober 2026
• RSI: «Abbattuto un giovane lupo del branco Camoghè», 2 oktober 2026
• Corriere del Ticino: «Due branchi di lupi nel mirino: il Ticino ordina la regolazione di Peloso e Camoghè», 25 september 2026
• Ticinonline: «Branchi Peloso e Camoghé, si procederà all’abbattimento di fino a due terzi dei giovani nati», 25 september 2026
• Corriere del Ticino: «Una nuova alleanza per regolare i lupi», 8 juni 2026
• RSI: «Ticino: formati 88 cacciatori per abbattere i lupi», 17 juni 2026
• Ticinonews: «Lupo: abbattimenti preventivi controproducenti e non necessari», 25 september 2026
• Corriere del Ticino: «Caccia alta, pesa il caldo», 1 oktober 2026
• Ticino Politica: «Caccia alta in Ticino 2026», 1 oktober 2026
• Watson / Keystone-SDA: «Zwitsers parlement eist drempelwaarde voor de wolvenpopulatie», 23 september 2026
• Bote der Urschweiz: «Parlement besluit tot bovengrens voor wolven», 23 september 2026
• KORA: «Bondsraad opent vernemlating over herziene jachtwet», 24 juni 2026
• Bondsraad: Persbericht over de vernemlating, 24 juni 2026
• SRF: «Hebben de omstreden wolvenafschietingen toch iets opgeleverd?», 2 augustus 2026
• SWI swissinfo.ch / Keystone-SDA: «Aantal door wolven gedode dieren in Graubünden in 2026 meer dan gehalveerd», 4 augustus 2026
• Servanty S. et al. (2009): Pulsed resources and climate-induced variation in the reproductive traits of wild boar under high hunting pressure, Journal of Animal Ecology
• Mazzatenta A. (2026): Wild Boar Management and Environmental Degradation: A Matter of Ecophysiology, Conservation 6(1): 9
• Cassidy K.A. et al. (2023): Human-caused mortality triggers pack instability in gray wolves, Frontiers in Ecology and the Environment