300 franken voor een wolvin: hoe de Zwitserse justitie stroperij tot bagatel maakt

In Herbriggen in het Mattertal heeft een recreatieve jager een wolvin doodgeschoten.

Hij beweert haar met een vos te hebben verward. Het openbaar ministerie van Oberwallis beboette hem volgens de «Walliser Bote» met 300 frank. Ter vergelijking: in dezelfde kanton kost een weggegooide sigarettenpeuk sinds kort 80 frank. Een streng beschermde wolvin is voor de Walliser justitie dus nauwelijks vier sigarettenpeuken waard.

Wat een roofdier elders kost

Op 10 september 2026 heeft de Noorse arrondissementsrechtbank Romerike og Glåmdal tien mannen uit Eidskog veroordeeld die in januari 2025 een wolvenpaar hadden gestroopt. Alle tien moeten onvoorwaardelijk de gevangenis in. De twee schutters kregen 18 en 17 maanden en een levenslang jachtverbod, zeven anderen zes tot tien maanden en vijf jaar jachtverbod. Zelfs de man die enkel wildcamera's had vervoerd, moet 90 dagen de cel in. Drie anderen werden bovendien veroordeeld omdat ze hadden geprobeerd een lynx te doden. De lynx overleefde, toch werd er gestraft. De grondslag is het delict van zware milieucriminaliteit, met een strafmaat tot zes jaar gevangenisstraf. De gespecialiseerde autoriteit Økokrim had telefoons afgeluisterd en meer dan honderd wapens in beslag genomen; het proces duurde 25 dagen. Het vonnis is nog niet definitief.

In Frankrijk veroordeelde de rechtbank van Straatsburg een 62-jarige vrouw die in de Elzas een jonge lynx had doodgeslagen tot drie maanden voorwaardelijke gevangenisstraf en meer dan 30.000 euro schadevergoeding aan dierenbeschermingsorganisaties. Ook zij beriep zich op een verwarring: ze zou de lynx voor een kat hebben aangezien. De rechtbank geloofde haar slechts ten dele. Wij hebben deze zaak behandeld in «Doodgeslagen lynx in de Elzas: Frankrijk straft hard, Zwitserland zwijgt bijna» gedocumenteerd. In Oostenrijk betaalde een recreatieve jager voor een illegaal gedode lynx een boete van meer dan 11.000 euro en daarnaast nog meer dan 12.000 euro schadevergoeding.

En in Zwitserland? 300 frank.

Het patroon achter de bagatel

Herbriggen is geen uitzondering, maar de normale gang van zaken.

In de Puschlav schoot een recreatieve jager op de eerste dag van de hoge jacht 2025 een wolf dood.Het strafbevel van juni 2026 luidde op een boete en vervangende schadevergoeding. De hoogte van de boete bleef geheim, het jachtpatent behield hij. In de Surselva schoot een wildbeheerder in één enkele nacht drie lynxen dood, die hij naar eigen zeggen voor wolven had aangezien. De sanctie: een boete in de vierduizend frank, waarvan het openbaar ministerie het exacte bedrag niet noemt. In het Goms doodde een Walliser recreatieve jager in januari 2024 bij de nachtelijke vossenjacht een wolvin. De verklaring destijds: verwarring met een vos. Het is woordelijk dezelfde verklaring als in Herbriggen. In het district Gruyère werd in 2025 een moederlynx met schotwonden gevonden, een dader is tot op de dag van vandaag niet opgespoord.

Van de 13 wolven die volgens KORA en Groupe Loup Suisse sinds 1999 aantoonbaar zijn gestroopt, komen er zeven op naam van Wallis. Onderzoekers van de Universiteit van Bern spraken in 2020 in verband met de stroperij op lynxen in Wallis van een «systemisch probleem» en een «cultuur van het zwijgen». In het geval Staldenried moest de Bond het kanton Wallis voor de rechter dagen om een omstreden wolvenafschot überhaupt te laten controleren.

Zo werkt de korting

De federale jachtwet dreigt voor het opzettelijk doden van beschermde soorten met maximaal één jaar gevangenisstraf. Dat is een zesde van het Noorse strafkader. Wie uit onachtzaamheid handelt, krijgt slechts een boete van maximaal 10.000 frank. Precies daar ligt de constructiefout.

Of er sprake is van opzet of onachtzaamheid, wordt in de praktijk beslist door één enkele zin: «Ik heb hem verward.» De enige getuige is de schutter. Het gedode wilde dier legt geen getuigenis af. Met deze zin verandert een misdrijf in een overtreding, een mogelijke gevangenisstraf in een boete, en van die boete wordt in Wallis 300 frank, dus drie procent van het maximaal mogelijke bedrag. Dit wordt afgehandeld via een strafbevel: schriftelijk, zonder openbare zitting, zonder rechtbank. Het bedrag wordt, zoals in de Puschlav en de Surselva, vaak niet eens bekendgemaakt. Het patent blijft behouden.

Hoe vast het systeem op deze korting rekent, blijkt uit de «wolvenkas» van de SVP Schwyz: Daar zamelt een partij geld in om recreatieve jagers de kosten van een verkeerde afschot af te nemen. De straf is zo berekenbaar geworden dat men die kan voorfinancieren.

Commentaar: De verwisseling is geen verzachtende omstandigheid, maar de bekentenis

Een vos weegt zes tot acht kilogram, een wolvin een veelvoud daarvan. Wie het ene voor het andere aanziet, heeft geschoten zonder te weten waarop. Dat is geen excuus, maar de kern van het verwijt. De eerste regel bij de omgang met een vuurwapen is dat men zijn doel met zekerheid herkent voordat men de trekker overhaalt. Wie deze regel breekt en daarbij een streng beschermd wild dier doodt, heeft bewezen dat hij geen geweer zou mogen dragen. In Noorwegen is de consequentie een levenslang jachtverbod. In Wallis mag diezelfde man het volgende seizoen weer op vossen aanleggen.

300 Zwitserse frank is geen straf. Het is een vergoeding. En een vergoeding schrikt niet af, ze bepaalt een prijs. De boodschap aan elke recreatieve jager die de wolf in de weg staat, luidt: schiet, zeg “vos”, betaal 300 frank. Een rechtssysteem dat zo oordeelt, beschermt niet de beschermde soort, maar de schutter.

Dat het anders kan, laten Oslo en Straatsburg zien. Noorwegen bestraft planning, hulpverlening en poging, niet pas het dodelijke schot. Frankrijk ontneemt het excuus “verwisseling” zijn werking en waardeert een lynx op een bedrag met vijf cijfers. Beide landen behandelen delicten tegen roofdieren als wat ze zijn: milieucriminaliteit. Zwitserland behandelt ze als verkeerd parkeren.

Wat er moet veranderen

Ten eerste: verplichte intrekking van de jachtvergunning bij elke doding van een beschermde soort, ook bij onachtzaamheid. Wie zijn doel niet herkent, jaagt niet meer. Ten tweede: het onachtzaam doden van beschermde roofdieren moet in de jachtwet worden opgewaardeerd van een overtreding tot een misdrijf, met minimumstraffen die die naam waardig zijn. Ten derde: strafbeschikkingen in dergelijke zaken moeten actief worden gepubliceerd, met bedrag en motivering. Een rechtssysteem dat niemand ziet, controleert niemand. Ten vierde: Zwitserland heeft gespecialiseerde openbare aanklagers nodig voor milieu- en wildcriminaliteit, naar het voorbeeld van Økokrim. Ten vijfde: waar wolven leven, heeft de nachtelijke vossenjacht vanuit een schuilplaats niets te zoeken. Deze is toch al wetenschappelijk niet te rechtvaardigen en levert de verwisseling er meteen bij.

Wallis wil als eerste kanton de lynx vrijgeven voor afschot. Wie wil voorkomen dat hetzelfde kanton dat een wolvin voor 300 franken afrekent, ook nog over lynxen beschikt, kan de petitie «Geen lynxafschot in Wallis» ondertekenen. Verdere incidenten documenteren wij doorlopend in de Wallis-Ticker 2026/27 en in het dossier Stroperij en jachtcriminaliteit in Zwitserland.