Wolvenafschot in Staldenried: Bond klaagt Wallis aan, Darbellay blijft tekeergaan

Op 3 mei 2026 werd in de gemeente Staldenried een wolf gedood.

De Walliser Staatsraad had het afschot vrijgegeven nadat het dier binnen enkele weken zeven landbouwhuisdieren zou hebben gedood. De kantonnale lezing: het zou gaan om een solitaire wolf zonder roedelverband, een geval voor de kantonnale bevoegdheid.

Het Federaal Bureau voor Milieu (BAFU) ziet dat anders. Vanuit het standpunt van de bond was het gedode dier een ouderdier van de Nanztal-roedel. Daarmee zou de rechtssituatie glashelder zijn: over roedeldieren beslist uitsluitend de bond, en afschot is alleen toegestaan tussen juni en januari. Het BAFU heeft daarom formeel beroep aangetekend bij de Walliser Staatsraad en wil het afschot achteraf als onrechtmatig laten vaststellen.

Darbellays reflex: «Oerbureaucratisch»

In plaats van zich aan de rechtsvraag te wijden, reageert Christophe Darbellay in de «Walliser Bote» met de gebruikelijke toon: «Het BAFU gedraagt zich oerbureaucratisch, maar wij nemen beslissingen in het veld.» De uitspraak is meer dan slechts een retorische sneer. Het is een programmatische verklaring tegen de rechtsstaat. Wanneer een departementshoofd publiekelijk verklaart dat kantonnale «veldbeslissingen» boven de federale wettelijke voorschriften staan, dan is dat precies die houding die in Wallis al decennialang tot een stroperijbolwerk heeft geleid.

De verwijzing naar «biologen ter plaatse», die de roedelverwantschap zogenaamd zouden hebben ontkend, verandert niets aan het feit dat er in Zwitserland bevoegdheden bestaan. Het «Concept Wolf Zwitserland» schrijft al jaren voor dat genetica en monitoring doorslaggevend zijn, niet het buikgevoel van hobbyjagers die toevallig ook in het kantonnale regeringskantoor zitten.

De hobbyjager in het regeringsambt

Christophe Darbellay is niet zomaar een politicus die dossiers ondertekent. Hij is zelf actief hobbyjager en neemt deel aan wolvenjachten. Deze dubbelrol is het schandaal achter het schandaal: de politiek verantwoordelijke voor afschotbevelen tegen de wolf maakt deel uit van precies die hobbyjacht-lobby wier belangen hij per bevel doordrukt. In elk ander beleidsterrein zou men dat belangenverstrengeling noemen.

Darbellays publiekelijk verklaarde doel is de reductie van het aantal Walliser roedels van elf naar drie. Dat is geen wetenschappelijke grootheid, maar politiek wensdenken. Reeds in de periode 2025/2026 heeft zijn departement 27 wolven laten doden, waaronder zeven jonge dieren. Het afschot van Staldenried past naadloos in dit patroon.

Het kanton met de slechtste reputatie ter wereld

Wallis heeft zijn reputatie zwaar verdiend. De Universiteit Bern documenteerde onder leiding van Raphaël Arlettaz dat de lynxdichtheid in het kanton slechts 0.32 dieren per 100 km² bedraagt. Als waarschijnlijkste oorzaak: decennialang gepraktiseerde stroperij. In de migratiecorridor naar Wallis werden 17 lynxvallen ontdekt, drie daarvan nog actief.

Een anonieme medewerker van de Walliser jachtadministratie citeerde tegenover de Franstalige pers de interne stelregel: «Een goede lynx is een dode lynx.» Tegenwoordig luidt het devies nog slechts: wie een lynx schiet, moet alleen zijn, omdat de administratie de schutter niet langer dekt indien een natuurbeschermer hem betrapt. In duidelijke taal: veranderd is de voorzichtigheid, niet de houding.

Daarbij komen de gedocumenteerde gevallen: twaalf hobbyjagers in het Val d’Entremont aangeklaagd, 26 wilde dieren illegaal gedood. Een jonge Walliser na een «bloedbad» in het Entremont-dal veroordeeld tot een jaar gevangenis. Een Walliser wildhoeder die steenarenden zou hebben mishandeld en meermaals wegens dierenwelzijnsdelicten opviel. Een staatlijke trofeejacht op steenbokken, die jaarlijks 650’000 frank in de kantonskas spoelt en door trofeejagers uit de hele wereld geboekt wordt. Dat is geen incidenteel probleem, maar een cultuur.

Reeds 2015: hetzelfde patroon, dezelfde actoren

Wie gelooft dat de zaak Staldenried een uitschieter is, vergist zich. Reeds in 2015 moesten WWF Schweiz en Pro Natura in het Augstbord-gebied juridisch ingrijpen, omdat het kanton Wallis afschotvergunningen verleende zonder dat de kuddebescherming was uitgevoerd. Reeds toen had het kanton zijn wolvenmonitoring stopgezet via een besluit van de Grote Raad, waarmee het actief het aantonen van jonge wolven verhinderde. De methodiek heeft traditie: eerst datalacunes creëren, dan deze lacunes als rechtvaardiging voor afschot gebruiken.

Groupe Loup Suisse en Pro Natura Wallis hebben in 2024 systematische gebreken in de Walliser regulatiedossiers aangetoond. Hun analyse spreekt van onregelmatigheden, criminaliteit en een schending van internationale verplichtingen.

Wat er op het spel staat

Het BAFU dreigt het kanton met geen directe straf. Het gaat om het «vaststellingsbelang», dus om de achteraf vastgestelde kwalificatie van het afschot als onrechtmatig. Mocht het Federale Gerechtshof in laatste instantie het BAFU volgen, dan zou Wallis in de toekomst aanzienlijk strengere drempels voor individuele afschoten moeten aanvaarden. Precies dat vreest Darbellay. Zijn verwijt van «overbureaucratie» is niets anders dan een preventieve poging om de discussie van het recht naar de emotie te verschuiven.

Parallel loopt tegen Zwitserland een onderzoeksprocedure van de Raad van Europa wegens schending van de Conventie van Bern. De proactieve Walliser roedelreguleringen vormen daarbij een centraal verwijt. Wat Darbellay als «redding van de landbouw» verkoopt, is volkenrechtelijk aanvechtbaar en in het concrete geval blijkbaar ook federaalrechtelijk.

De klacht van het BAFU is veel te laat

De zaak Staldenried is geen bestuursrechtelijk geschil. Het is het logische resultaat van een beleid waarin een hobbyjager als staatsraad over leven en dood van streng beschermde dieren beslist, in een kanton dat wereldwijd bekendstaat om stroperij, en waarin de overheden sinds decennia routine hebben ontwikkeld in het wegkijken.

Dat de bond nu een klacht indient, is geen «bureaucratie». Het is de minimumstandaard van een rechtsstaat die zijn internationale verplichtingen serieus neemt. Wie de Conventie van Bern ondertekent, kan niet elke gedode schapenkudde als vrijbrief voor eigenmachtige afschotbevelen gebruiken. En wie als hobbyjager een wolvenbeleid tegen de wolf voert, zou zich op zijn minst de vraag moeten laten stellen of hij wel het juiste ambt bekleedt.

Het BAFU had al lang een klacht moeten indienen. Meermaals. En wel precies op het moment dat de Walliser «terreinbesluiten» tot methode werden.