Wolvenafschot in Staldenried: de Bond klaagt Wallis aan, Darbellay blijft tekeergaan

Op 3 mei 2026 werd in de gemeente Staldenried een wolf geschoten.

De Walliser Staatsraad had de afschot toegestaan, nadat het dier binnen enkele weken zeven stuks vee zou hebben gedood. De kantonnale lezing: het zou gaan om een eenzame wolf zonder roedelverband, een geval dat onder de kantonnale bevoegdheid valt.

Het Bundesamt für Umwelt (BAFU) ziet dit anders. Vanuit federaal perspectief was het gedode dier een ouderdier van de Nanztal-roedel. Daarmee zou de rechtssituatie glashelder zijn: over roedeldieren beslist uitsluitend de federale overheid, en afschot is alleen toegestaan tussen juni en januari. Het BAFU heeft daarom formeel bezwaar ingediend bij de Walliser Staatsraad en wil laten vaststellen dat de afschot achteraf onrechtmatig was.

Darbellays reflex: «Overbureaucratisch»

In plaats van de juridische kwestie onder ogen te zien, reageert Christophe Darbellay in de «Walliser Boten» met de gebruikelijke toon: «Het BAFU gedraagt zich overbureaucratisch, wij daarentegen nemen beslissingen in het terrein.» Deze uitspraak is meer dan alleen een retorische steek onder water. Het is een programmatische verklaring tegen de rechtsstaat. Wanneer een departementshoofd publiekelijk verklaart dat kantonnale «terreinbeslissingen» boven federale voorschriften staan, dan is dat precies de houding die Wallis al decennialang tot een bolwerk van stroperij heeft gemaakt.

De verwijzing naar «biologen ter plaatse», die naar verluidt het roedelverband hebben ontkend, verandert niets aan het feit dat er in Zwitserland bevoegdheden bestaan. Het «Concept Wolf Zwitserland» schrijft al jaren voor dat genetica en monitoring doorslaggevend zijn, niet het onderbuikgevoel van recreatieve jagers die toevallig ook in het kantonnale regeringskantoor zitten.

De recreatieve jager in het regeringsambt

Christophe Darbellay is niet zomaar een politicus die dossiers ondertekent. Hij is zelf een actieve recreatieve jager en neemt deel aan wolvenjachten. Deze dubbele rol is het schandaal achter het schandaal: de politiek verantwoordelijke voor afschotbeschikkingen tegen de wolf maakt zelf deel uit van precies die lobby van de recreatieve jacht wiens belangen hij via beschikkingen doorzet. In elk ander beleidsterrein zou men dit belangenverstrengeling noemen.

Darbellays publiekelijk verklaarde doel is de reductie van het aantal roedels in Wallis van elf naar drie. Dat is geen wetenschappelijke grootheid, maar politiek wensdenken. Al in de periode 2025/2026 heeft zijn departement 27 wolven laten doden, waaronder zeven jonge dieren. Het afschot in Staldenried past naadloos in dit patroon.

Het kanton met de wereldwijd slechtste reputatie

Wallis heeft zijn reputatie hard verdiend. De Universiteit van Bern documenteerde onder leiding van Raphaël Arlettaz dat de lynxdichtheid in het kanton slechts 0,32 dieren per 100 km² bedraagt. Als meest waarschijnlijke oorzaak: decennialang gepraktiseerde stroperij. In de migratiecorridor naar Wallis werden 17 lynxvallen ontdekt, drie daarvan nog actief.

Een anonieme medewerker van de Walliser jachtadministratie citeerde tegenover de Franstalige pers de interne maxime: «Een goede lynx is een dode lynx.» Tegenwoordig luidt het devies alleen nog: wie een lynx schiet, moet dat alleen doen, omdat de administratie de schutter niet meer dekt als een natuurbeschermer hem betrapt. In gewone woorden: veranderd is de voorzichtigheid, niet de houding.

Daarbij komen de gedocumenteerde gevallen: twaalf recreatieve jagers aangegeven in het Val d’Entremont, 26 wilde dieren illegaal gedood. Een jonge Walliser na een «bloedbad» in het Entremont-dal veroordeeld tot een jaar gevangenisstraf. Een Walliser wildbeheerder die een steenarend zou hebben mishandeld en meerdere keren opviel wegens dierenmishandelingsdelicten. Een staatlijke trofeejacht op steenbokken, die jaarlijks 650’000 Zwitserse frank in de kantonnale kas spoelt en geboekt wordt door trofeejagers uit de hele wereld. Dit is geen probleem van een op zichzelf staand geval, maar een cultuur.

Al in 2015: hetzelfde patroon, dezelfde actoren

Wie denkt dat de zaak Staldenried een uitschieter is, vergist zich. Al in 2015 moesten WWF Zwitserland en Pro Natura in het Augstbord-gebied juridisch ingrijpen, omdat het kanton Wallis afschotvergunningen verleende zonder dat de kuddebescherming was ingevoerd Al eerder had het kanton zijn wolvenmonitoring bij besluit van de Grote Raad stopgezet, waarmee het actief het aantonen van jonge wolven verhinderde. De methode heeft een lange traditie: eerst gegevenslacunes creëren, en die vervolgens gebruiken als rechtvaardiging voor afschot.

Groupe Loup Suisse en Pro Natura Wallis hebben in 2024 systematische tekortkomingen in de Walliser reguleringsdossiers aangetoond. Hun analyse spreekt van onregelmatigheden, criminaliteit en een schending van internationale verplichtingen.

Wat er op het spel staat

Het BAFU dreigt het kanton geen directe straf op te leggen. Het gaat om het “vaststellingsbelang”, dus om de achteraf gemaakte kwalificatie van het afschot als onrechtmatig. Mocht het Bundesgericht in laatste instantie het BAFU volgen, dan zou Wallis in de toekomst aanzienlijk strengere hindernissen voor individuele afschotten moeten accepteren. Precies dat vreest Darbellay. Zijn verwijt van “overdreven bureaucratisch” is niets anders dan een preventieve poging om de discussie van het recht naar de emotie te verschuiven.

Parallel loopt tegen Zwitserland een onderzoeksprocedure van de Raad van Europa wegens schending van het Verdrag van Bern. De proactieve Walliser roedelreguleringen vormen daarbij een centraal verwijt. Wat Darbellay verkoopt als “redding van de landbouw”, is volkenrechtelijk aanvechtbaar en in dit concrete geval blijkbaar ook in strijd met het federale recht.

De klacht van het BAFU is allang te laat

De zaak Staldenried is geen bestuurlijk geschil. Het is het logische resultaat van een beleid waarin een recreatieve jager als staatsraad beslist over leven en dood van streng beschermde dieren, in een kanton dat wereldwijd bekend staat om stroperij, en waar de autoriteiten al decennialang een routine hebben ontwikkeld van het oogluikend toelaten ervan.

Dat de federale overheid nu een klacht indient, is geen “bureaucratie”. Het is de minimumstandaard van een rechtsstaat die zijn internationale verplichtingen serieus neemt. Wie het Verdrag van Bern ondertekent, kan niet elke door roofdieren gedode schaapskudde gebruiken als vrijbrief voor eigenmachtige afschotbevelen. En wie als recreatieve jager een wolvenbeleid tegen de wolf voert, moet zich op zijn minst de vraag laten welgevallen of hij wel het juiste ambt bekleedt.

Het BAFU had allang moeten klagen. Meerdere keren. En wel precies op het moment dat de Walliser “beslissingen ter plekke” een vaste methode werden.