Ticino leidt 88 hobbyjagers op voor nachtelijke wolvenafschotten

Ticino zet bij de wolvenregulering voortaan sterker in op hobbyjagers.

In het kader van een tweejarig proefproject kregen 88 particuliere jagers (hierna «hobbyjagers») een aanvullende opleiding, die voortaan de 22 kantonale wildhoeders moeten ondersteunen bij de uitvoering van afschotbesluiten. Vier van deze «hulpjagers» per wildhoeder worden uitgerust met warmtebeeldcamera's en mogen voortaan ook 's nachts en buiten het reguliere jachtseizoen worden ingezet. Dat berichtte de Italiaanssprekende radio en televisie RSI op 17 juni 2026.

Vanaf september in actie

Volgens Tiziano Putelli, hoofd van het kantonale bureau voor jacht en visserij, neemt met het opdrijven van het vee naar de alpenweiden het risico op aanvallen toe. Een deel van de alpbedrijven geldt tegenwoordig als «niet beschermbaar». De eerste geselecteerde hobbyjagers moeten vanaf september inzetbaar zijn, aan het begin van de reguleringsperiode voor roedels, die tot januari duurt. Het proefproject is gebaseerd op het Walliser model en gaat terug op een door de Grote Raad op 23 maart 2026 aangenomen motie van Giovanni Berardi. De maximale kosten bedragen 250’000 frank per jaar voor vergoedingen en administratie.

De achtergrond is de vanuit kantonaal oogpunt ontoereikende balans: in 2025 hadden de wildhoeders ongeveer 3’200 uur nodig om 6 van de 24 wolven te doden. Als redenen noemt het bureau het ontoegankelijke terrein, het ontbreken van wegen en de schaarse middelen.

Wat de «speciale opleiding» omvat

De benaming «speciale opleiding» blijkt bij nadere beschouwing bescheiden. De officiële pagina van het bureau voor jacht en visserij spreekt slechts van «momenti formativi», oftewel informatieavonden. Concreet worden twee data genoemd: 23 april en 20 mei 2026, telkens om 18:30 uur in de aula van administratiegebouw 3 in Bellinzona. De centrale voorwaarde voor deelname is het meenemen van de jachtvergunning. De aanwezigheid geldt voor onbepaalde tijd en hoeft niet jaarlijks te worden herhaald.

Aanvullend moeten de kandidaten volgens het bericht van de «Corriere del Ticino» beschikken over het jachtbekwaamheidscertificaat, de nodige uitrusting inclusief nachtzichtoptiek meebrengen en specifieke cursussen over veiligheid en het gebruik van de hulpmiddelen volgen; daarnaast is een praktisch deel in het veld voorzien. Ter vergelijking: in Wallis duurde de betreffende opleiding het voorgaande jaar amper een halve dag.

Veelzeggend is de voorgeschiedenis. Reeds in 2025 mochten hobbyjagers meehelpen. Van de 20 voor afschot vrijgegeven wolven werden destijds slechts vijf gedood, allemaal door wildhoeders. De hobbyjagers losten geen enkel schot, omdat de risico's, ook juridisch bij een fout, hun te groot waren.

Doeltreffendheid van de regulering omstreden

Tot zover de feiten. Vanuit het oogpunt van de wildbescherming verdient de wetenschappelijke basis van het hele plan een kritische beoordeling, want de aanname dat meer afschot tot minder doodgebeten dieren leidt, is allesbehalve zeker.

Een over 25 jaar opgezet onderzoek uit Idaho, Montana en Wyoming (Wielgus & Peebles, PLOS ONE 2014) kwam tot de conclusie dat het letale afschot van wolven in het daaropvolgende jaar eerder samenhangt met meer doodgebeten dieren in een groter gebied. Het mechanisme: het doden van individuele dieren verstoort de sociale roedelstructuur, wat kan leiden tot meer broedparen en daarmee tot meer aanvallen. Een latere methodologisch-kritische replicatie (Poudyal, Baral & Asah 2016) relativeerde weliswaar het langetermijneffect, maar vond toch: voor elke in hetzelfde jaar gedode wolf stijgt het verwachte aantal doodgebeten schapen met 2,2 procent. Een oudere analyse van 923 gevallen uit Minnesota (1979–1998) toonde eveneens aan dat het vangen van wolven de aanvallen van het daaropvolgende jaar niet substantieel verminderde.

Ook in Zwitserland is de preventieve regulering vakkundig omstreden. De bioloog en voormalig BAFU-vicedirecteur Willy Geiger acht haar waarschijnlijk niet doeltreffend: nieuwe gaten in het territorium prikkelen wolven tot een nog sterkere voortplanting en vergemakkelijken instromende dieren het invullen ervan. Zelfs uit kringen die afschot in beginsel toejuichen, klinkt het dat de regulering niet faalt door een te strenge bescherming, maar door de intelligentie van de dieren; het volledig uiteenslaan van een roedel mislukt vaak door de ervaren oude dieren.

De praktijk in Wallis illustreert dit indrukwekkend: zo'n 1’300 hobbyjagers voltooiden daar de speciale opleiding en zwermden van september tot januari uit met nachtzicht- en warmtebeeldapparatuur. De Nanztal-roedel leefde desondanks verder; van negen geschoten wolven behoorden er slechts drie tot de roedel, en de leidende wolvin doodde in maart opnieuw een dier. De vergelijking toont aan: zelfs bij massale inzet blijft het effect beperkt.

Meerdere studies wijzen overeenstemmend in dezelfde richting: doeltreffende kuddebescherming verdient de voorkeur boven afschot. Internationale overzichtsstudies benadrukken bovendien dat het dodelijke afschot van wolven botst met beschermingskaders zoals de EU-Habitatrichtlijn en zelfs bij het afschot van afzonderlijke schadeveroorzakende dieren op sterke publieke weerstand stuit. Dat een populatie op bejaging kan reageren met versterkte voortplanting, blijkt ook bij andere soorten: in Bielefeld bijvoorbeeld komen er des te meer wasberen bij naarmate er meer worden gedood. En in Wallis documenteert de Chablais-roedel een dubbele voortplanting ondanks de reguleringsdruk. Ook andere kantons zetten in toenemende mate hobbyjagers in voor de regulering van predatoren, zoals het voorbeeld Schwyz laat zien. Een pilotproject dat 88 hobbyjagers met warmtebeeldtechniek de nacht in stuurt, zet daarmee in op een middel waarvan het nut voor de bescherming van de alpenlandbouw twijfelachtig is en waarvan de schade voor een beschermd wild dier voorspelbaar is.

Meer bijdragen over dit onderwerp vind je in onze rubrieken Wilde dieren en Jachtwet.