25.10.2026, 08:57

Zoeken

Wilde dieren

Reuzenleverbot voor het eerst in Frankrijk: een parasiet die met jachtwild naar Europa kwam

In de Sologne heeft het netwerk voor de bewaking van ziekten bij wilde dieren voor het eerst in Frankrijk de Amerikaanse reuzenleverbot aangetoond. Naar Europa kwam de parasiet in de 19e eeuw met geïmporteerd jachtwild.

Redactie Wild beim Wild · 25 oktober 2026
Audio bij het artikel

«Vrij wild af fabriek»

0:00 -0:00
Alle liedjes

In de lever van een damhert in de Sologne, ten zuiden van Orléans, zaten meerdere grote zuigwormen. Op 16 oktober 2026 meldde het Franse bureau voor biodiversiteit OFB de eerste vondst van Fascioloides magna in Frankrijk, de Amerikaanse reuzenleverbot.

Wat het OFB meldt

De parasiet is ontdekt door SAGIR, het netwerk voor de bewaking van ziekten bij wilde dieren. De bot wordt gemiddeld ongeveer vijf centimeter lang, voor een parasiet een uitzonderlijke grootte. Volgens het OFB wijzen de eerste onderzoeken erop dat hij zich onder de herten van de Sologne al heeft gevestigd.

De reuzenleverbot heeft twee gastheren nodig. Eerst vermenigvuldigt hij zich in zoetwaterslakken, daarna besmet hij hertachtigen, in Europa vooral edelhert, damhert en ree. Bij herten leidt de besmetting tot gewichtsverlies, slechtere geweivorming en een verstoord bronstseizoen. Het zwaarst getroffen zijn volgens het OFB reeën en damherten, bij wie de sterfte het hoogst is. Voor schapen, geiten en moeflons kan de besmetting dodelijk zijn. Voor mensen is de parasiet ongevaarlijk.

Hoe hij in Frankrijk terecht is gekomen, weet het OFB niet. Hij kan zich verspreiden via besmette herten, die de eieren met de mest uitscheiden, en via water.

Waarschijnlijk met jachtwild naar Europa gekomen

De geschiedenis van de parasiet in Europa is daarentegen goed gedocumenteerd. Hij werd voor het eerst beschreven in 1875 in Italië, na een massasterfte onder edelherten in het koninklijke jachtpark La Mandria bij Turijn. De dierenarts Roberto Bassi vermoedde dat de leverbot was ingesleept met wapiti's die in 1865 uit de VS waren geïmporteerd. Ook de Beierse Landesanstalt für Wald und Forstwirtschaft gaat ervan uit dat de parasiet in de tweede helft van de 19e eeuw met de import van wilde dieren voor de fokkerij in omheiningen naar Europa kwam.

Tegenwoordig zijn er in Europa drie stabiele populaties: bij Turijn, in Tsjechië en Zuidwest-Polen, en in de uiterwaarden van de Donau. In Tsjechië werd de leverbot in 1930 voor het eerst aangetoond bij damherten; in de jaren zestig was daar 70 tot 80 procent van de edelherten besmet. In 2019 werd hij voor het eerst gevonden in het Nationaal Park Beierse Woud, in 2025 voor het eerst in Slovenië.

Hoezeer jachtvoorzieningen de verspreiding bevorderen, blijkt uit een onderzoek in het Boheemse Woud. In de winter van 2021/22 was de parasiet aantoonbaar in 9 van de 16 winteromheiningen voor edelherten, in één omheining zelfs in 78 procent van de mestmonsters. Veel mest op een klein oppervlak en water waarin de slakken leven bieden ideale omstandigheden. Medicijnen die jarenlang bij voederplaatsen in het Nationaal Park Šumava werden toegediend, hadden geen duurzaam effect. De behandeling werd stopgezet.

In het park La Mandria zelf vond een in 2026 in het vakblad «Veterinary Sciences» verschenen studie het erfelijk materiaal van de leverbot in 9,2 procent van de onderzochte slakken. Buiten het park werd de parasiet noch bij wilde dieren noch bij slakken aangetoond. De onderzoekers schrijven dit toe aan blijkbaar ongeschikte omgevingsomstandigheden buiten het park. Ze documenteerden echter ook dat herten de parkgrens af en toe oversteken, en bevelen verdere monitoring en versterking van de barrières aan.

De Sologne: de Franse regio van de jachtomheiningen

Dat de vondst uit de Sologne komt, maakt haar explosief. De regio staat bekend om haar omheinde jachtgebieden; in Frankrijk spreekt men van «Solognisation». Een wetsvoorstel uit de Nationale Assemblee noemde in 2021 zo'n 5.000 kilometer aan hekwerken. Op basis van tellingen van de toenmalige wildautoriteit ONCFS schatte hij het aantal jachtomheiningen op ongeveer 1.300, met in totaal 50.000 tot 100.000 dieren. Tussen 2006 en 2008 ontsnapten 3.648 dieren uit 434 terreinen. Voor het vullen van deze omheiningen werden dieren legaal uit het buitenland ingevoerd, onder meer wilde zwijnen uit Hongarije en Polen en herten uit Polen.

Sinds februari 2023 beperkt een wet het afzetten van natuur- en bosgebieden met hekken; bestaande hekken moeten uiterlijk begin 2027 worden aangepast. Hoe afgeschermde jachtlandgoederen in de regio functioneren, laat het artikel zien Olivier Bouygues voor de rechter wegens vermeende vervolging van wilde dieren.

Hoe de reuzenleverbot in de Sologne terechtkwam, is niet opgehelderd. Polen en Hongarije behoren tot de landen waar de parasiet voorkomt. Een verband met de dierentransporten is daarmee niet aangetoond, maar het is wel een voor de hand liggende vraag die de autoriteiten moeten onderzoeken.

En Zwitserland?

In de voor dit artikel geraadpleegde bronnen werd geen aanwijzing uit Zwitserland gevonden. Er is wel een gedocumenteerd voorkomen in het park La Mandria bij Turijn, op nog geen 100 kilometer hemelsbreed van de Zwitserse grens. Damherten worden in Zwitserland onder meer in omheiningen gehouden, zoals de gevallen uit Windisch en Bironico aantonen.

De Beierse bosbouwinstantie adviseert gastdieren vóór elk transport diergeneeskundig te laten onderzoeken en winteromheiningen in de zomer te sluiten. Volgens haar onderzoek lopen reeën, schapen, geiten en gemzen het grootste risico: bij hen kan zelfs een lichte besmetting zonder behandeling binnen enkele maanden dodelijk zijn. Of de parasiet ooit Zwitserse alpenweiden bereikt, is onzeker. Wie wilde dieren over grenzen verplaatst, neemt dit risico echter op de koop toe.

Commentaar: Hegen die epidemieën zaait

De reuzenleverbot is vermoedelijk een erfenis van de jachtlust van Europese koningshuizen. Men haalde wapiti's over de Atlantische Oceaan om in een jachtpark iets exotisch te kunnen schieten. Deze historische insleep laat zien welke risico's transporten van wilde dieren met zich meebrengen. Hoe de parasiet in de Sologne terechtkwam, is daarentegen tot nu toe niet opgehelderd.

Het patroon is niet verdwenen. Omheiningen, bijvoeding en dierentransporten voor de recreatieve jacht concentreren wilde dieren op kleine ruimte en brengen ze naar plaatsen waar ze niet thuishoren. Dat geldt voor tuberculose bij edelherten in Vorarlberg, zoals het artikel Wanneer recreatieve jagers voeren, worden hertes ziek laat zien, en voor de fazanten die in Ticino speciaal werden uitgezet om te worden afgeschoten (Fazantenjacht vindt bijna alleen nog in Ticino plaats).

Wie niet-menselijke dieren tot vrijetijdsbuit maakt, behandelt ze als handelswaar, en handelswaar wordt verhandeld, gekweekt en verplaatst. De gevolgen worden gedragen door vrij levende reeën en gemzen, die nooit iets met jachtparken te maken hadden. Er is een verbod nodig op het uitzetten of invoeren van wilde dieren voor jachtdoeleinden, en een einde aan de omheinde jacht, ook waar die zich voordoet als hegen en beheer.

Bronnen: Office français de la biodiversité, «Un parasite géant venu d’Amérique du Nord détecté pour la première fois en France», 16 oktober 2026; Bayerische Landesanstalt für Wald und Forstwirtschaft, LWF aktuell 3/2023, «Der Grosse Amerikanische Leberegel»; Coraglia, Moroni, Molinar Min, Rossi, Tizzani, «Invasive Fascioloides magna and Its Italian Alcatraz», Veterinary Sciences 13(2), 17 februari 2026; Žele Vengušt et al., Frontiers in Veterinary Science, 2025; Assemblée nationale, Proposition de loi nr. 4171 van 18 mei 2021; Loi n° 2023-54 van 2 februari 2023.

Meer over recreatieve jacht: In onze dossiers over recreatieve jacht bundelen we feitenchecks, analyses en achtergrondverhalen. Wat het onderzoek daarover zegt, toont Jacht in de feitencheck: de stand van het onderzoek.

Het standpunt van IG Wild beim Wild: IG Wild beim Wild wijst de recreatieve jacht af. Ons voorbeeld is kanton Genève, dat sinds 1974 zonder recreatieve jacht functioneert: zonder jachttijden, zonder jachthonden, zonder drijfjachten, zonder hoogzitten, zonder de dierenmishandeling en de criminaliteit die elders bij het jachtseizoen horen. Wat daar al meer dan vijftig jaar werkt, weerlegt elk positiepaper van JagdSchweiz. Een organisatie die haar beleid baseert op beweringen die zij in haar eigen documenten zelf weerlegt, is geen vakorganisatie, maar een fabriek voor desinformatie.

Wilde dieren hebben een stem nodig

Eén keer per week: onderzoeken, petities en achtergrondinformatie over de recreatieve jacht. Gratis en op elk moment weer op te zeggen.

Alle bijdragen worden geschreven door IG Wild beim Wild en door externe co-auteurs. Onderzoek, structurering en redactionele processen kunnen daarbij worden ondersteund door AI-gestuurde hulpmiddelen.

Ondersteun ons werk

Met jouw donatie help je dieren te beschermen en hun stem te laten horen.

Nu doneren →