25.10.2026, 08:57

Szukaj

Dzikie zwierzęta

Motylica olbrzymia po raz pierwszy we Francji: pasożyt, który trafił do Europy wraz ze zwierzyną łowną

W regionie Sologne sieć monitorowania chorób dzikich zwierząt po raz pierwszy we Francji wykryła motylicę olbrzymią (amerykańską). Do Europy pasożyt trafił w XIX wieku wraz ze sprowadzaną zwierzyną łowną.

Redakcja Wild beim Wild · 25 października 2026
Audio do artykułu

«Zwierzyna łowna prosto z fabryki»

0:00 -0:00
Wszystkie piosenki

W wątrobie daniela w regionie Sologne, na południe od Orleanu, tkwiło kilka dużych przywr. 16 października 2026 roku francuski urząd ds. różnorodności biologicznej OFB zgłosił pierwsze wykrycie Fascioloides magna we Francji, czyli motylicy olbrzymiej (amerykańskiej).

Co zgłasza OFB

Pasożyta wykryła sieć SAGIR, służąca do monitorowania chorób dzikich zwierząt. Motylica osiąga średnio około pięciu centymetrów długości, co jak na pasożyta jest wielkością wyjątkową. Według OFB pierwsze ustalenia wskazują, że zadomowiła się już wśród jeleni w regionie Sologne.

Motylica olbrzymia potrzebuje dwóch żywicieli. Najpierw rozmnaża się w ślimakach słodkowodnych, następnie atakuje jeleniowate, w Europie przede wszystkim jelenia szlachetnego, daniela i sarnę. U jeleni inwazja prowadzi do utraty masy ciała, gorszego rozwoju poroża i zaburzonego rykowiska. Według OFB najsilniej dotknięte są sarny i daniele, u których śmiertelność jest najwyższa. Dla owiec, kóz i muflonów zarażenie może być śmiertelne. Dla ludzi pasożyt jest niegroźny.

Jak dotarła do Francji, OFB nie wie. Może rozprzestrzeniać się przez zarażone jelenie, które wydalają jaja z kałem, oraz przez wody.

Prawdopodobnie przywleczona do Europy ze zwierzyną łowną

Historia pasożyta w Europie jest natomiast dobrze udokumentowana. Po raz pierwszy opisano go w 1875 roku we Włoszech, po masowym pomorze jeleni szlachetnych w królewskim parku łowieckim La Mandria koło Turynu. Weterynarz Roberto Bassi przypuszczał, że motylica została zawleczona wraz z wapiti, które w 1865 roku sprowadzono ze Stanów Zjednoczonych. Również Bawarski Państwowy Instytut Leśnictwa zakłada, że pasożyt trafił do Europy w drugiej połowie XIX wieku wraz z Import dzikich zwierząt do hodowli w zagrodach trafił do Europy.

Obecnie w Europie istnieją trzy stabilne ogniska występowania: w pobliżu Turynu, w Czechach i południowo-zachodniej Polsce oraz w lasach łęgowych nad Dunajem. W Czechach przywrę stwierdzono po raz pierwszy w 1930 roku u danieli, a w latach 60. XX wieku zarażonych było tam od 70 do 80 procent jeleni szlachetnych. W 2019 roku wykryto go po raz pierwszy w Parku Narodowym Lasu Bawarskiego, a w 2025 roku po raz pierwszy w Słowenia.

To, jak silnie urządzenia łowieckie sprzyjają rozprzestrzenianiu się pasożyta, pokazuje badanie z Lasu Czeskiego. Zimą 2021/22 pasożyta wykryto w 9 z 16 zimowych zagród dla jeleni, a w jednej z nich w 78 procentach próbek kału. Duże ilości odchodów na małej powierzchni oraz woda, w której żyją ślimaki, stwarzają idealne warunki. Leki podawane przez lata przy paśnikach w Parku Narodowym Szumawa nie przyniosły trwałego efektu. Leczenie zaniechano.

W samym parku La Mandria badanie opublikowane w 2026 roku w czasopiśmie naukowym „Veterinary Sciences” badania wykryło materiał genetyczny przywry u 9,2 procent przebadanych ślimaków. Poza parkiem nie stwierdzono jej ani u dzikich zwierząt, ani u ślimaków. Badacze tłumaczą to najwyraźniej nieodpowiednimi warunkami środowiskowymi poza parkiem. Udokumentowali jednak również, że jelenie sporadycznie przekraczają granicę parku, i zalecają dalszy monitoring oraz wzmocnienie barier.

Sologne: francuski region ogrodzonych łowisk

To, że znalezisko pochodzi z Sologne, nadaje mu szczególną wagę. Region słynie z ogrodzonych majątków łowieckich, we Francji mówi się o „solognisation”. Projekt ustawy złożony w Zgromadzeniu Narodowym wymienił w 2021 roku około 5’000 kilometrów ogrodzeń. Opierając się na danych ówczesnej agencji ds. dzikich zwierząt ONCFS, oszacował liczbę ogrodzonych łowisk na około 1’300, z łączną liczbą 50’000 do 100’000 zwierząt. W latach 2006–2008 z 434 obiektów uciekło 3’648 zwierząt. Na potrzeby zasilenia tych zagród legalnie sprowadzano zwierzęta z zagranicy, w tym dziki z Węgier i Polski oraz jelenie z Polski.

Od lutego 2023 roku ustawa ogranicza grodzenie terenów przyrodniczych i leśnych, a istniejące ogrodzenia muszą zostać dostosowane do początku 2027 roku. O tym, jak funkcjonują odizolowane majątki łowieckie w regionie, opowiada artykuł Olivier Bouygues przed sądem z powodu domniemanego prześladowania dzikich zwierząt.

Nie wyjaśniono, w jaki sposób motylica olbrzymia dotarła do Sologne. Pasożyt występuje między innymi w Polsce i na Węgrzech. Związek z transportami zwierząt nie został w ten sposób udowodniony, ale jest to oczywiste pytanie, którym muszą zająć się władze.

A Szwajcaria?

W źródłach przeanalizowanych na potrzeby tego artykułu nie znaleziono żadnego potwierdzonego przypadku ze Szwajcarii. Udokumentowane występowanie odnotowano w parku La Mandria koło Turynu, mniej niż 100 kilometrów w linii prostej od szwajcarskiej granicy. W Szwajcarii daniele trzymane są między innymi w zagrodach, o czym świadczą przypadki z Windisch oraz Bironico.

Bawarski zakład leśny zaleca, aby przed każdym transportem zwierzęta żywicielskie poddawać badaniu weterynaryjnemu, a zimowe zagrody latem zamykać. Według jego badań szczególnie zagrożone są sarny, owce, kozy i kozice: u nich nawet niewielka inwazja, pozostawiona bez leczenia, może w ciągu kilku miesięcy zakończyć się śmiercią. Czy pasożyt kiedykolwiek dotrze na szwajcarskie hale, pozostaje kwestią otwartą. Kto jednak przemieszcza dzikie zwierzęta przez granice, ten to ryzyko akceptuje.

Komentarz: Opieka, która sieje zarazy

Motylica olbrzymia jest prawdopodobnie spuścizną łowieckiej pasji europejskich domów królewskich. Sprowadzano wapiti zza Atlantyku, aby w parku łowieckim można było zastrzelić coś egzotycznego. Historyczne zawleczenie pokazuje, jakie ryzyko niosą transporty dzikich zwierząt. W jaki sposób pasożyt dotarł do Sologne, nadal jednak nie wiadomo.

Ten schemat nie zniknął. Zagrody, dokarmianie i transporty zwierząt na potrzeby łowiectwa rekreacyjnego skupiają dzikie zwierzęta na małej przestrzeni i przewożą je tam, gdzie nie powinny się znaleźć. Dotyczy to gruźlicy u jeleni szlachetnych w Vorarlbergu, o czym pisze artykuł Gdy myśliwi rekreacyjni dokarmiają, jelenie chorują oraz bażantów, które w Ticino wypuszczono specjalnie po to, by je odstrzelić (Polowanie na bażanty odbywa się już praktycznie tylko w Ticino).

Kto robi z nieludzkich zwierząt rekreacyjną zdobycz, traktuje je jak towar, a towar się handluje, hoduje i przemieszcza. Konsekwencje ponoszą swobodnie żyjące sarny i kozice, które nigdy nie miały nic wspólnego z parkami łowieckimi. Potrzebny jest zakaz wypuszczania i sprowadzania dzikich zwierząt do celów łowieckich oraz koniec polowań w zagrodach, także tam, gdzie przybierają one pozór opieki nad zwierzyną.

Źródła: Office français de la biodiversité, «Un parasite géant venu d’Amérique du Nord détecté pour la première fois en France», 16 października 2026; Bayerische Landesanstalt für Wald und Forstwirtschaft, LWF aktuell 3/2023, «Der Grosse Amerikanische Leberegel»; Coraglia, Moroni, Molinar Min, Rossi, Tizzani, «Invasive Fascioloides magna and Its Italian Alcatraz», Veterinary Sciences 13(2), 17 lutego 2026; Žele Vengušt et al., Frontiers in Veterinary Science, 2025; Assemblée nationale, Proposition de loi nr 4171 z 18 maja 2021; Loi n° 2023-54 z 2 lutego 2023.

Więcej na temat łowiectwa rekreacyjnego: W naszych dossier na temat łowiectwo rekreacyjne gromadzimy sprawdzone fakty, analizy i raporty tła. Co na ten temat mówią badania, pokazuje Łowiectwo w faktach: stan badań.

Stanowisko IG Wild beim Wild: IG Wild beim Wild odrzuca łowiectwo rekreacyjne. Naszym wzorem jest kanton Genewa, który od 1974 roku obywa się bez łowiectwa rekreacyjnego: bez sezonów polowań, bez psów myśliwskich, bez polowań nagonkowych, bez ambon myśliwskich, bez okrucieństwa wobec zwierząt i przestępczości, które gdzie indziej towarzyszą sezonowi polowań. To, co działa tam od ponad pięćdziesięciu lat, obala każdy stanowisko JagdSchweiz. Związek, który opiera swoją politykę na twierdzeniach obalanych we własnych dokumentach, nie jest organizacją branżową, lecz fabryką dezinformacji.

Dzikie zwierzęta potrzebują głosu

Raz w tygodniu: analizy, petycje i tło dotyczące łowiectwa rekreacyjnego. Bezpłatnie i z możliwością rezygnacji w każdej chwili.

Wszystkie wpisy są przygotowywane przez IG Wild beim Wild oraz zewnętrznych współautorków i współautorów. Badania, struktura i procesy redakcyjne mogą być przy tym wspierane przez narzędzia oparte na sztucznej inteligencji.

Wesprzyj naszą pracę

Dzięki Twojej darowiźnie pomagasz chronić zwierzęta i sprawić, by ich głos został usłyszany.

Przekaż darowiznę teraz →