Kassels wasberen: sympathie en zorgen over een diersoort

Veel inwoners van Kassel hebben vriendschap gesloten met het dier, maar de EU classificeert het als een invasieve soort, en ecologen zijn het oneens over wat er nu moet gebeuren

In Kassel heeft iedereen wel een verhaal over Wasbeertjes. Sommigen worstelen met een familie van deze dieren die zich op hun dak heeft gevestigd en gewoon niet meer weg wil. Anderen vertellen hoe een picknick in het park veranderde in een hinderlaag toen bendes van de zwart-witte dieren, in Duitsland bekend als wasberen, het eten plunderden. Bijna iedereen lijkt wel een buur te hebben die ze voert, tot grote ergernis van de hele straat.

«Wij zijn de wasberenstad. Ze zijn overal», zegt Lars, een inwoner van Kassel, terwijl hij in het vervagende licht zijn volkstuintje in de Karlsaue verzorgt.

«Als het wat donkerder wordt, komen ze tevoorschijn. Ik zit hier 's nachts in mijn tuin en dan komen de wasberen. Als je tas hier staat, stelen ze je banaan of zoiets», zegt hij. «Ze hebben geen roofdieren, dus ze zijn de baas. Ze kunnen doen wat ze willen. We houden van ze, maar we haten ze ook.»

Niemand kent het precieze aantal, maar er zijn duizenden wasberen in deze Midden-Duitse stad, een hotspot voor de naar schatting 1,5 miljoen exemplaren die in het hele land leven.

Het alleseter-zoogdier, dat oorspronkelijk uit Noord-Amerika komt, werd in de jaren dertig van de vorige eeuw voor de pelsdierenfokkerij naar nazi-Duitsland gebracht, maar ontsnapte dieren en opzettelijke introducties droegen ertoe bij dat er in de jaren daarna een grote wilde populatie ontstond. Tegenwoordig worden ze steeds vaker gesignaleerd in heel Europa, onder meer in Frankrijk, Denemarken, Polen, Italië, Zwitserland en Oostenrijk.

Het is duidelijk dat de wasbeer zich in West-Europa razendsnel uitbreidt, zegt Daniel Willcox, een van de voorzitters van de vakgroep voor kleine roofdieren van de Internationale Unie voor het Behoud van de Natuur (IUCN). Het zal zeer moeilijk zijn om hem onder controle te houden – maar dat betekent niet dat men het niet zou moeten proberen.

Veel inwoners van Kassel hebben zich met de wasbeer verzoend: meerdere sportteams hebben zich naar de dieren vernoemd, vuilnisbakken worden afgesloten om opportunistische roofdieren tegen te houden, en mensen letten erop onder hun auto's te kijken naar de dieren. Maar sinds 2016 staat de wasbeer in de EU te boek als invasieve soort, omdat hij een bedreiging zou vormen voor de inheemse dierenwereld.

Wasbeeren hebben zich in delen van Europa zo sterk uitgebreid dat ze nu definitief onderdeel zijn geworden van de ecosystemen. Hun verspreiding door heel Europa zal waarschijnlijk nog versnellen, en de ecologen zijn het oneens over wat er nu moet gebeuren.

Sommigen stellen strengere programma's voor in de hele EU om hun verspreiding in te dammen, vergelijkbaar met Australië en Nieuw-Zeeland, die grote bedragen hebben geïnvesteerd in het uitroeien van niet-inheemse biodiversiteit. Anderen manen echter tot voorzichtigheid, omdat de gevolgen van wasbeeren voor de biodiversiteit in Europa verder onderzocht moeten worden en wasbeeren niet de enige druk zijn op de soorten die ze naar verluidt opeten.

«We hebben betere gegevens nodig om ons een beeld te vormen van de daadwerkelijke gevolgen van de wasbeer voor zijn prooipopulaties. Met potentieel 1,6 miljoen exemplaren in Duitsland hebben ze een grote invloed. Maar we hebben ook nog de nerts, die eveneens een zeer effectief roofdier is voor bodembroedende dieren. En wat te denken van katten? Het is zeer waarschijnlijk dat katten een sterkere afname van de vogelstand veroorzaken, althans in halfstedelijke gebieden», zegt hij.

Ondanks de populariteit van het dier bij veel Duitsers werden alleen al vorig jaar 200'000 wasbeeren gedood. Jachtverenigingen melden dat ze in steeds grotere aantallen en op steeds grotere gebieden worden aangetroffen. Om de populatiebeheersing te ondersteunen, is ten minste één slager begonnen met het maken van worst en gehaktballen van wasbeerenvlees.

Bij zonsondergang in Kassel begint de stroom vroege-zomerfietsers op te drogen. Zwaluwen en gierzwaluwen laven zich in het afnemende licht aan vliegende insecten. Uit de bomen verschijnen wasberen, klaar om in de korte uren van duisternis door de stad te zwerven. De inwoners van Kassel zullen de dieren ook in de toekomst blijven verwelkomen.

• Wasbeertjes diervriendelijk op afstand houden
• Ook wasbeertjes hebben recht op leven
• De omgang met „invasieve“ soorten – een kritische analyse vanuit biologisch en juridisch perspectief
• Neozoa
• Bazel wil wasbeertjes doden
• Wasbeertjes vormen geen gevaar
• Open brief aan Katrin Schneeberger van BAFU
• Schrapping van de wasbeer van de lijsten van zogenoemde invasieve soorten
• Feiten in plaats van jagerslatijn over wasbeertjes
• Kantonaal jachtbureau in Aargau wil onzin uitkramen en wasbeer afschieten