Het jachtmoeras is overal: hoe FACE en de verenigingen voor recreatieve jacht politiek bedrijven

Op 21 september 2026 heeft de Duitse blog WolfsBlick een uitgebreide documentatie met 73 bronnen gepubliceerd.

De titel: «Het jachtmoeras van macht, geld en gedode dieren». De auteur beschrijft geen geheim genootschap, maar een openlijk netwerk waarvan de bouwstenen zijn na te lezen in lobbyregisters, parlementaire documenten en mededelingen van verenigingen. Wie de tekst leest en vervolgens over de grenzen kijkt, stelt vast: dit netwerk is geen Duits fenomeen. In Frankrijk, Italië, Oostenrijk en Zwitserland functioneert het volgens dezelfde regels. En het heeft één gemeenschappelijk hoofd.

De kop van de vis: FACE in Brussel

De European Federation for Hunting and Conservation (FACE) vertegenwoordigt naar eigen zeggen ongeveer zeven miljoen recreatieve jagers. Zij bestaat uit de nationale verenigingen van 37 landen, waaronder alle 27 EU-lidstaten, en heeft haar secretariaat in Brussel. De Deutsche Jagdverband, de Franse FNC, Jagd Österreich, de Italiaanse verenigingen en JagdSchweiz zijn daarbij aangesloten.

Hoe nauw de verwevenheid is, blijkt uit de bestuurslijst op de website van FACE. Vicevoorzitter voor Duitsland is Helmut Dammann-Tamke, tevens voorzitter van de DJV. Voor Frankrijk zit Nicolas Rivet in het bestuur, algemeen directeur van de FNC. Penningmeester-generaal is David Clavadetscher, directeur van JagdSchweiz. De mensen die in Brussel de koers bepalen, leiden thuis de nationale verenigingen. FACE wordt vooral gefinancierd via lidmaatschapsbijdragen, maar naar eigen zeggen komt een deel van het budget uit het LIFE-programma van de Europese Commissie.

Haar belangrijkste hefboom is de directe lijn naar het Europees Parlement. FACE staat in het EU-transparantieregister geregistreerd en voert sinds 1985 het secretariaat van de parlementaire intergroep «Biodiversity, Hunting, Countryside», die naar eigen zeggen door meer dan 120 afgevaardigden wordt gesteund. Tegenwoordig deelt FACE deze taak met de European Landowners' Organization, de vereniging van grootgrondbezitters. De intergroep neemt geen wetten aan. Ze is echter een permanent platform waarop afgevaardigden, de Commissie en belangenverenigingen overleggen over natuur- en jachtbeleid, en het secretariaat wordt bemand door een belangenvereniging.

Hoe FACE met feiten omgaat, heeft Wild beim Wild al in september aan de hand van drie voorbeelden uit één enkele week gedocumenteerd. Van het Spaanse nationaal park Cabañeros, waar herten en wilde zwijnen met vangkooien worden gereguleerd, maakte de vereniging een zogenaamd «managementvacuüm». Van een vaccinatiewaarschuwing van de Letse veterinaire dienst aan hondenbezitters werd een argument voor de vossenjacht gemaakt, hoewel het officiële bericht met geen woord jacht vermeldde. En de verwatering van het EU-loodverbod vierde FACE als een houdbaar compromis. De vakcommissies van het Europees Chemicaliënagentschap hadden voor loodhagel een termijn tussen 18 maanden en vijf jaar aanbevolen, de Commissie drie jaar. Het in juni goedgekeurde voorstel kent voor loodhagel nu een overgangstermijn van zeven jaar toe, loden kogels zijn voorlopig helemaal geschrapt. Daarbij schat het ECHA dat alleen al het verbod boven waterrijke gebieden elk jaar de vermijdbare loodvergiftigingsdood van ongeveer een miljoen watervogels voorkomt.

Het volgende doelwit heeft FACE al genoemd: de «stresstest» van de EU-natuurbeschermingsrichtlijnen, waarbij de vereniging vooral het oog heeft op de procedure voor het wijzigen van de soortenbijlagen. De afwaardering van de wolf was de blauwdruk. Dezelfde eisen keren terug in de mededelingen van de nationale verenigingen, van Berlijn tot Bern. Of men daarin een gecoördineerde strategie of een ideologische gelijkschakeling ziet, is een waardeoordeel. De verbindingen zelf zijn openbaar gedocumenteerd. In Zwitserland loopt deze lijn bijzonder rechtstreeks: JagdSchweiz-directeur David Clavadetscher fungeert tegelijkertijd als penningmeester van FACE. Wild beim Wild heeft de Zwitserse koepelorganisatie daarom al eerder omschreven als fabriek voor desinformatie beschreven. FACE is dezelfde fabriek, alleen met Europees bereik.

Duitsland: een vereniging viert haar wet

Het uitgangspunt bij WolfsBlick is Java, een driejarige Tsjecho-Slowaakse wolfhond, die in januari 2026 bij Nordhorn werd doodgeschoten door een recreatieve jager. Volgens zijn verklaring had hij haar voor een wolf aangezien en was hij bang geworden. Zelfs de plaatselijke jagersvereniging maakte duidelijk dat er voor dit schot geen recht bestond.

Vanaf daar reconstrueert het artikel de structuur: de Duitse jagersvereniging (DJV) noemt de opname van de wolf in het jachtrecht zelf een eigen “succesverhaal”. Zij eiste het afschieten van tot 40 procent van de jaarlijkse wolvenaanwas en verwelkomde dat rechtszaken tegen afschot geen automatische opschortende werking meer zouden hebben. DJV-voorzitter Helmut Dammann-Tamke zat daarvoor bijna twintig jaar namens de CDU in de Landtag van Nedersaksen. De Landesjägerschaft Niedersachsen coördineert de wolvenmonitoring van de deelstaat en eist tegelijkertijd de bejaging van dezelfde soort. De Beierse jagersvereniging ontving van 2019 tot 2023 ongeveer 4,9 miljoen euro uit de jachtheffing, onder andere voor voorlichting op kinderdagverblijven en scholen, en eist dat de wolvenmonitoring in handen van jagers wordt gelegd.

De DJV is lid van FACE, en zijn voorzitter zit daar als vicevoorzitter in het bestuur. Zijn eis voor afschotquota voor de wolf volgt dezelfde lijn die FACE in Brussel heeft gevolgd voor de verlaging van de beschermingsstatus.

Frankrijk: Willy Schraen, de trots op het doden en de “liefdesblijken” van de president

In Frankrijk heeft het jachtmoeras een gezicht: Willy Schraen, voorzitter van de Fédération nationale des chasseurs (FNC). Anders dan de meeste functionarissen verbergt hij het motief van de recreatieve jacht niet achter wildbeheer of natuurdienst. In augustus 2020 zei hij op de zender CNews, op de vraag of het doden hem plezier verschaft: “Het antwoord is ja. Ik dood graag dieren in het kader van de jacht.” Doden zou “helemaal niet gewelddadig” zijn. Voor de voeding hoeft men niet te jagen, maar het zou “een groot genoegen” zijn. Wild beim Wild heeft deze zelfverklaring uitgebreid geduid.

Bij het zelfbeeld hoort een eigendomsclaim op het landschap. Wandelaars die zich onveilig voelen tussen gewapende recreatieve jagers, kreeg van Schraen het advies om dan maar bij hun eigen huis te wandelen. Zijn uitspraak «De natuur is niet van iedereen» leverde hem van de directeur van de Franse vogelbeschermingsliga de bijnaam «Trump aan de trekker» op. Bij de opening van het seizoen 2026/27 riep hij de recreatieve jagers op trots te zijn, en kondigde aan dat men zich niet zou laten intimideren en geen territoria, tradities of rechten zou opgeven (Wild beim Wild berichtte).

De vereniging beantwoordt kritiek met druk. Toen het Groene parlementslid Sandrine Rousseau in augustus 2026 opriep om bij de jachtopening de bossen en velden in te trekken, kondigde de FNC een strafklacht aan en wendde zich tot de voorzitter van de Nationale Vergadering. Regionale verenigingen riepen hun leden op om een petitie voor het aftreden van Rousseau te ondertekenen. Al in 2021 had Schraen persoonlijk voor de rechter gewonnen van Brigitte Bardot, die hem op de website van haar stichting had beledigd met een onaanvaardbare, aan het nationaalsocialisme herinnerende term. Zij moest hem 1.000 euro schadevergoeding betalen.

Zelfs natuurrampen veranderen daar niets aan. Toen dierenwelzijnsorganisaties na de bosbranden in de zomer van 2026 eisten dat het jachtseizoen zou worden uitgesteld omdat voedsel en leefgebieden op grote schaal waren verbrand, noemde Schraen dat «sachelijk» en een «ideologie van eco's die er niets van begrijpen». Portugal had de verbrande gebieden toen allang per verordening gesloten voor de recreatieve jacht.

Dat Schraen zich zo kan gedragen, heeft te maken met zijn toegang tot de macht. De lobbyist en politiek adviseur van de FNC, Thierry Coste, vatte de balans van de eerste ambtstermijn van Emmanuel Macron tegenover «Journal du Dimanche» als volgt samen: de president had de recreatieve jagers «bewijzen van liefde» geleverd. Na een ontmoeting met de FNC kondigde Macron aan het nationale jachtvergunning van 400 naar 200 euro te verlagen. Critici in de Nationale Vergadering rekenden voor dat de maatregel 27 miljoen euro kostte en het nationale wildbeheerbureau ONCFS 21 miljoen euro aan inkomsten zou ontnemen. De hervorming droeg bovendien de afschotplannen over aan de verenigingen van recreatieve jagers. Minister van Milieu Nicolas Hulot trad af.

Daar kwam nieuw geld bij. Sinds 2019 geldt de zogeheten eco-heffing: elke recreatieve jager betaalt 5 euro, de staat legt daar 10 euro bij, in totaal bijna 15 miljoen euro per jaar voor biodiversiteit. Voor overgedragen staatstaken ontvangen de verenigingen bovendien jaarlijks 9 miljoen euro, zoals de regering naar aanleiding van een parlementaire vraag bevestigde. De FNC publiceerde haar jaarrekeningen over 2017 tot en met 2021 pas na herhaald aandringen, hoewel zij daartoe wettelijk verplicht is. Uit een analyse door het platform Lanceurs d’Alerte bleek: de overheidssubsidies aan de koepelorganisatie stegen van 27’000 euro in 2017 naar 11,46 miljoen euro in 2021 (Wild beim Wild berichtte). Schraen had opgeroepen om bij de presidentsverkiezingen van 2022 in de eerste ronde op Macron te stemmen.

Het Franse Rekenkamer heeft dit in 2023 onderzocht. Haar bevinding: de verenigingen voldoen onvoldoende aan hun wettelijke verantwoordingsplicht. De hervorming van 2019 veroorzaakt voor de staat jaarlijkse meerkosten van ongeveer 40 miljoen euro. Zonder voorafgaande analyse van de financiële situatie zegde de staat in maart 2023 nog eens 60 miljoen euro toe over drie jaar. De FNC vatte dit op als een vrijspraak, omdat er geen onregelmatigheden in de boekhouding waren gevonden. Het controlegat blijft echter bestaan.

Schraen laat het niet bij lobbyen. Voor de Europese verkiezingen van 2024 stond hij zelf op een lijst: de «Alliance rurale», waarachter Coste en Schraen stonden. Deze lijst wilde bereiken dat de wolf niet langer als beschermde soort geldt. Op het congres van 2026 in Deauville eiste Schraen een koerswijziging in het wolvenbeleid en dat de recreatieve jagers hun geld terugkrijgen van het staatsagentschap voor biodiversiteit OFB. De FNC maakt deel uit van FACE. Wat Schraen in Parijs eist, is de Franse versie van datgene waarvoor de koepelorganisatie in Brussel lobbyt.

De gevolgen worden ook door buitenstaanders gedragen. In het seizoen 2024/25 telde het OFB 11 dodelijke slachtoffers, zoveel als sinds 2019/20 niet meer voorkwam, en 16 slachtoffers onder personen die helemaal niet aan de jacht deelnamen.

Italië: recreatieve jacht bij wet tot natuurbescherming verklaard

In Italië verloopt de hervorming via het parlement. Op 23 juni 2026 keurde de Senaat wetsvoorstel 1552 van Fratelli d'Italia-fractievoorzitter Lucio Malan goed met 80 tegen 56 stemmen. Aanvankelijk wilde landbouwminister Francesco Lollobrigida de hervorming via een noodverordening doorvoeren. Nu ligt de tekst als voorstel C.2984 bij de Kamer van Afgevaardigden en is nog niet in werking getreden.

De kern is een begripswisseling met wettelijke kracht. De wet uit 1992 moet voortaan vastleggen dat de recreatieve jacht bijdraagt aan de bescherming van de biodiversiteit en de ecosystemen. Recreatieve jagers worden «bioregulatoren». Precies die bewering, die in Duitsland overkomt als zelflof van de vereniging, zou in Italië wettekst worden.

Volgens de juristenorganisatie Animal Law Italia bevat het wetsvoorstel onder andere de volgende punten: het advies van het statelijke milieu-instituut ISPRA wordt van bindend naar louter adviserend gedegradeerd, ten gunste van een politiek bezet orgaan; het jachtseizoen wordt tot voorbij februari uitgebreid tot in de trek- en broedtijd; de degradatie van de wolf wordt overgenomen; en de schorsing van de jachtvergunning wordt van verplicht naar facultatief. Het aantal vogelsoorten dat als levend lokaas mag worden ingezet, stijgt van 7 naar 47.

De Europese Commissie heeft gewaarschuwd. In een brief van het directoraat-generaal Milieu van 18 december 2025 aan het Italiaanse ministerie van Milieu stelde zij vast dat de wijzigingen meerdere zorgen wekken. De verenigingen voor recreatieve jacht reageren volgens een bekend patroon: de «Cabina di Regia», waarin Federcaccia en de overige erkende verenigingen verenigd zijn, bestempelde de kritiek van de dierenwelzijnsorganisaties als «onwaarheden». Het WWF telt intussen sinds 2023 acht verschillende wetswijzigingen die de jachtwet op 23 plekken hebben aangepast, vaak verstopt in niet-verwante wetsvoorstellen zoals de begrotingswet.

De degradatie van de wolf, die het wetsvoorstel-Malan in het Italiaanse recht overneemt, is precies die wijziging waarvoor FACE in Straatsburg en Brussel heeft gelobbyd. De bevolking denkt daar anders over. Volgens een recente peiling wil slechts 3 procent van de mensen in Italië de recreatieve jacht bevorderen.

Oostenrijk: een omheining, een landsjagermeester en 35,6 miljoen euro

In Oostenrijk toont het jachtmoeras zich in zijn oudste vorm. Maximilian Mayr-Melnhof leidt al tien jaar de circa 11.800 recreatieve jagers van Salzburg en wil bij de Landesjägertag in april 2027 aftreden. In 2024 was hij bovendien voorzitter van «Jagd Österreich», de koepelorganisatie van de negen deelstaatlijke jachtverenigingen met circa 132.000 leden. Sindsdien is hij tweede vicevoorzitter. Voorzitter is nu de Steiermarkse Landesjägermeister Franz Mayr-Melnhof-Saurau.

Wat in de vriendelijke afscheidsberichten ontbreekt, is de Antheringer Au. Ten noorden van Salzburg exploiteerde de familie tientallen jaren lang een omheind jachtterrein van circa 500 hectare, wettelijk gelegitimeerd sinds 1989. Het werd aangelegd onder zijn vader Friedrich, die destijds als Salzburgs deelstaatsraadslid verantwoordelijk was voor landbouw en milieu. In het omheinde terrein leefden volgens een onderzoek van het tijdschrift «profil» circa 600 wilde zwijnen, die werden gevoerd, in hoge dichtheid gehouden en bij drijfjachten met honden voor de schutters werden gedreven. Het tijdschrift berichtte over tot wel 200 gedode wilde zwijnen op één enkele jachtdag. Mayr-Melnhof gaf zelf toe dat bij schoten op bewegende dieren schampschoten niet volledig te vermijden zijn. Het omheinde terrein lag in een Natura 2000-gebied.

Toen dierenbeschermers in 2017 een omheiningsjacht van buitenaf filmden, escaleerde het conflict. Het Landesverwaltungsgericht van Salzburg stelde vast dat Mayr-Melnhof een dierenbeschermer op onrechtmatige wijze met geweld de camera had afgenomen en hem daarbij had verwond. De deelstaat verving de camera in een procedure inzake ambtelijke aansprakelijkheid. Strafrechtelijk werd hij hiervoor niet vervolgd, een procedure wegens valse getuigenverklaring eindigde in 2021 met vrijspraak. Omgekeerd werden meerdere dierenbeschermers, die na de voorvallen waren aangeklaagd, vrijgesproken. Een rechter noemde de door Mayr-Melnhof aangevoerde getuigen ongeloofwaardig.

Het dure einde is voor rekening van het publiek. In 2022 kocht de deelstaat Salzburg de uiterwaarden voor ongeveer 35,6 miljoen euro, waarvan meer dan twee derde afkomstig was van het Rijk en de EU. De Rekenkamer van de deelstaat oordeelde dat de aankoop noch zuinig, noch bedrijfseconomisch verantwoord, noch doelmatig was. Daarna verpachtte de deelstaat de jacht tot eind 2024 voor 1.000 euro per jaar weer terug aan Mayr-Melnhof, hoewel een taxatie uit 2020 een pachtsom van 50 euro per hectare had vastgesteld. De Rekenkamer noemde het bedrag uitdrukkelijk niet navolgbaar. Vanaf 2027 verbiedt de Salzburgse jachtwet volledig omheinde wildparken. De recreatieve jacht achter hekken eindigt daarmee door de wet, niet door inzicht van de vereniging. Jagd Österreich is, net als de verenigingen van de buurlanden, lid van FACE.

Zwitserland: kleiner, maar volgens hetzelfde bouwplan

Wie denkt dat Zwitserland met zijn directe democratie immuun is, vergist zich. Ook hier zit de top van de vereniging in het parlement: Fabio Regazzi is Kantonsraadslid voor Die Mitte, voorzitter van de Zwitserse werkgeversvereniging voor het mkb en vicevoorzitter van JagdSchweiz. Hoe zijn rollen in elkaar grijpen, heeft Wild beim Wild gedocumenteerd in een analyse van 28 standpuntnota's van de koepelorganisatie en in een portret van zijn wolvenbeleid. Met Clavadetscher zit de Zwitserse verenigingsleiding bovendien rechtstreeks in de financiële verantwoordelijkheid van FACE. De weg van Brussel naar Bern is hier geen omweg, maar een personele unie.

De politieke richting lijkt op die in Berlijn en Rome. In de lopende raadpleging over de jachtwet zouden wolven voortaan ook tussen februari en mei en in wildreservaten mogen worden afgeschoten. Het toelichtingsrapport erkent zelf dat dit verweesde welpen tot gevolg heeft.

Ook hier stelt zich de vraag van de gegevens. In Zürich noteert de recreatieve jager de reden van afschot zelf in het wildboek. Van de 21.846 vossen die tussen 2015 en 2025 zijn doodgeschoten, draagt slechts 7,7 procent een ziektevermelding, hoewel het kanton de vossenjacht met ziekte motiveert. In Ticino verkoopt de voorzitter van de federatie van recreatieve jagers overtredingen als “bijna verdwenen”, terwijl het kantonnale jachtverslag 190 zelfaangiftes en 186 overtredingsprocedures telt.

Ook de mediamachine ontbreekt niet. De uit heffingen gefinancierde zender RTR verloot een jachtvergunning en kiest de “mooiste” foto van een geschoten dier, jachtkritische stemmen ontbreken op het portaal. En ook in Zwitserland sterven huisdieren omdat een doelwit niet werd herkend: Flims, Klosters, Sedrun, drie honden, die Graubündense recreatieve jagers voor vossen aanzagen. Wie een beschermde wolvin doodschiet, komt er in Wallis met een 300 Zwitserse frank vanaf.

Eén kop, vijf landen, zeven bouwstenen

Naast elkaar gelegd tonen de vijf landen dezelfde bouwstenen, en het eerste land verklaart de rest:

• Het knooppunt. FACE bundelt de nationale verenigingen in Brussel, levert het secretariaat van de intergroep in het Europees Parlement en verdedigt dezelfde eisen die in alle vijf landen terugkeren.
• Personele unie van vereniging en politiek. Dammann-Tamke in Nedersaksen, Schraen op een Europese lijst, Mayr-Melnhof als Landesjägermeister met een vader in de deelstaatregering, Regazzi in de Kantonsraad, Clavadetscher tussen Zofingen en Brussel. In Italië brengt de regeringsmeerderheid de eisen van de verenigingen rechtstreeks in de wet.
• Publiek geld met weinig controle. Jachtheffing in Beieren, ecoheffing en 60 miljoen euro in Frankrijk, 35,6 miljoen euro voor de Antheringer Au en een pachtsom van 1.000 euro in Salzburg. Rekenkamers en regeringen kunnen het effect nauwelijks becijferen, of ze bekritiseren het.
• Zelfbenoemde natuurbescherming. Hege in Duitsland, "biodiversiteit" als etiket in Frankrijk, "bioregulatoren" in Italië, "regulatie" in Zwitserland, "conservation" in de naam van FACE. Het doden wordt geherformuleerd tot een beschermingsprestatie.
• De wolf als vijandbeeld. Van de degradatie in Brussel tot afschot tijdens de werptijd in Bern, overal is hij het belangrijkste politieke doelwit.
• Ontmachting van onafhankelijke vakinstanties. Het ISPRA-advies moet niet-bindend worden, de monitoring moet in handen van jagers komen, de ECHA-aanbeveling over lood is jarenlang uitgesteld.
• Afwaardering van kritiek. "Zogenaamde milieuorganisaties" in Hessen, "leugens van dierenbeschermers" in Italië, strafaanklachten en aftredingspetities in Frankrijk.

De term "jachtmoeras" is een waardeoordeel, net als de omschrijving van FACE als fabriek van desinformatie. De feiten erachter zijn dat niet: lobbyregisters, rekenkamerrapporten, parlementaire verslagen, rechterlijke uitspraken, overheidsmededelingen en de eigen verklaringen van de verenigingen. Nergens is een complot nodig. Het volstaat dat een goed vernetwerkte minderheid met een Europees knooppunt in Brussel haar eigen activiteit tot natuurbescherming verklaart, overheidsmededelingen herinterpreteert, de controle over de gegevens claimt en politieke overwinningen vervolgens verkoopt als wetenschappelijke bevestiging. De vis stinkt vanaf de kop.

De biologie heeft niet over deze wetten gestemd. Een behaalde afschotquota bewijst alleen dat niet-menselijke dieren zijn gedood, niet dat schade is voorkomen. Wie dodelijke bevoegdheden claimt, moet meer controle verdragen dan alle anderen, niet minder. In alle vijf landen gebeurt momenteel juist het tegenovergestelde.