Vuur, hitte, geweren: waarom Frankrijk weigert wat Portugal allang geregeld heeft

Het zuiden van Europa brandt, en midden in de as valt de opening van het jachtseizoen.

Hoe landen daarmee omgaan, kan nauwelijks verschillender zijn: Portugal heeft brandgebieden per verordening afgesloten voor de hobbyjacht, in Spanje twisten milieuorganisaties en autoriteiten over de bescherming van verbrande bosgebieden, en in Frankrijk noemt de hoogste bondsfunctionaris de loutere eis tot uitstel «belachelijk». Met hobbyjacht wordt in deze tekst de private vrijetijds- en verenigingsjacht bedoeld, in tegenstelling tot het door de staat georganiseerde wildbeheer, zoals dat bijvoorbeeld in het kanton Genève bestaat.

Frankrijk: «Ideologie van eco's die er niets van begrijpen»

Op 23 juli 2026 berichtte het Franse jachtportaal «Chasse Passion» over een eis van meerdere dierenbeschermingsorganisaties: de opening van het jachtseizoen in september zou landelijk met meerdere maanden moeten worden uitgesteld. De reden: voedsel en leefgebieden zijn grootschalig verbrand, en de desoriëntatie van de overlevende dieren leidt tot talrijke wildongevallen.

Willy Schraen, voorzitter van de Fédération Nationale des Chasseurs, wees de eis volgens «Chasse Passion» met een beroep op «La Dépêche du Midi» af als «belachelijk» en als «ideologie van eco's die er niets van begrijpen». De hobbyjagers zouden samen met de prefecten het best in staat zijn om de wildstand ter plaatse te beoordelen; lokale aanpassingen van de afschotcijfers zouden te allen tijde mogelijk zijn. De Fédération Départementale des Chasseurs de l’Aude, wier departement zwaar door de branden werd getroffen, redeneert op vergelijkbare wijze: per zone beoordelen in plaats van vanuit Parijs beslissen. Een reactie van de staat was tot aan de redactiesluiting niet zichtbaar.

De eis is echter noch nieuw, noch door de actuele branden uitgelokt. Reeds begin juli eisten dierenbeschermingsorganisaties de opschorting van de hobbyjacht tijdens hittegolven. Frankrijk kwam toen uit een historische hitteperiode, in Saintes werd eind juni 43,8 graden gemeten. Doorslaggevend is daarbij een punt dat in het debat graag over het hoofd wordt gezien: voor vossen, reeën, damherten en everzwijnen is het seizoen allang open, ze mogen op grond van prefectuurbesluiten al vanaf 1 juni worden geschoten.

De naturalist Pierre Rigaux verwijst naar de brand bij Trévillach in de Pyrénées-Orientales van 4 juli, die ongeveer 4600 hectare verwoestte en meer dan 10’000 mensen tot evacuatie dwong. Noch ecologisch, noch agrarisch valt het afschot van vossen op enig moment van het jaar te rechtvaardigen, zegt hij, waarbij juist jonge vossen in de vroege zomer gericht worden gedood. Bij everzwijn en ree gaven de hobbyjagers zelf toe dat de zomerafschoten in aantal gering zijn, wat aan het beweerde reguleringsdoel elke grondslag ontneemt. De organisaties eisen een automatische opschorting van de hobbyjacht zodra Météo-France officieel een hittegolf afkondigt.

Dat de vossenjacht wetenschappelijk niet te onderbouwen is, heeft IG Wild beim Wild meermaals aangetoond: Muizenschade in het bos: vossenjacht geen oplossing.

De verraderlijke vergelijking: wat er nog meer wordt verboden

Bijzonder onthullend is wat er in dezelfde regio's bij hitte allemaal verboden wordt. De Fédération des Chasseurs van Saône-et-Loire communiceerde zelf dat volgens de prefectuurbeschikking van 22 juni bij rood alarmniveau alle sportieve openluchtevenementen verboden zijn en levendveetransporten boven 30 graden werden verboden. De federatie wees tegelijk op de sterke gevolgen van de hitte voor wilde dieren en leefgebieden en adviseerde om verblijf in de natuur naar de vroege ochtend of de avond te verplaatsen.

De logica is opmerkelijk: sportevenementen afgelast, diertransporten stopgezet, wandelaars moeten de middaghitte vermijden. Alleen bij het doden met het geweer zou de hitte geen rol mogen spelen, hoewel dezelfde federatie tegelijkertijd wijst op de sterke hittebelasting van de wilde dieren.

Spanje: strijd om de bescherming van de brandgebieden

In Spanje is de situatie dramatischer en juridisch scherper. Op 23 juli waren er 71 via satelliet geregistreerde brandhaarden actief. De brand van La Mierla in Guadalajara geldt al als op één na grootste brand van de eeuw in Spanje en verwoestte zo'n 35’000 hectare. Spaanse media berichtten, met een beroep op het Europese bosbrandinformatiesysteem EFFIS, over zo'n 121’600 verbrande hectare in het lopende jaar; 1’200 mensen uit 40 dorpen werden geëvacueerd. De burgemeester van Albendiego verwoordde het zo dat het niet alleen om vegetatie gaat, maar om levende wezens die daar rondlopen en er hun levensbasis hebben.

Het cruciale verschil met Frankrijk: in Spanje gelden er wettelijke gebruiksbeperkingen voor brandgebieden, en juist daarover woedt het conflict. Al na de branden van 2025 verweten de Plataforma para la Defensa de la Cordillera Cantábrica, Ecologistas en Acción, Corredor Ecológico del Noroeste Ibérico en Bierzo Aire Limpio de Junta de Castilla y León herhaaldelijk in strijd te handelen met hun wettelijke plicht om toegang tot milieu-informatie te verlenen. Volgens deze organisaties verbiedt de in Castilla y León geldende boswetgeving jacht en beweiding op afgebrande bosgebieden gedurende ten minste vijf jaar, om de ecologische regeneratie te waarborgen. De exacte bewoordingen van de betreffende norm konden wij niet inzien. De overheid zou deze activiteiten in brandgebieden desondanks hebben toegestaan, zonder dat er een gedocumenteerde motivering bekend is, en zou de toegang blokkeren tot de rapporten die deze vergunningen naar verluidt onderbouwen. De organisaties bestempelen dit als een schending van het legaliteitsbeginsel en als een gevaarlijk precedent, omdat de regeneratie na een brand door vroege beweidings- en jachtdruk ernstig kan worden aangetast.

Als het verwijt klopt, dan ligt de kern niet in het ontbreken van een regel, maar in het uithollen ervan door de administratie, in combinatie met de weigering om de grondslagen bekend te maken. Een reactie van de Junta de Castilla y León op deze verwijten hebben wij niet ontvangen.

Hoe diep de hobbyjacht in Spanje verstrikt is in structurele dierenwelzijnsproblemen, blijkt ook uit de omgang met de jachthonden: Jachthonden in Spanje: het verdrongen drama van de hobbyjacht.

Waarom «lokaal aanpassen» niet volstaat

Schraens argument luidt dat men de afschotcijfers zo nodig regionaal kan aanpassen. De gegevens spreken dat tegen. Greenpeace Spanje presenteerde in juni het rapport «Grandes incendios forestales en España: qué ocurrió en 2025 y qué debe cambiar». Een vlucht over de zogenoemde vuurdriehoek tien maanden na de branden toonde de hoge ernst van de schade en een geringe tot ontbrekende natuurlijke regeneratie. 71,4 procent van de grote branden van 2025 viel samen met extreme hitte; de vijf grootste branden vonden plaats tijdens de langste ooit in Spanje geregistreerde hittegolf van 33 dagen. Volgens attributieonderzoek maakte de klimaatverandering de weersituatie die tot de branden van 2025 leidde 40 keer waarschijnlijker en 30 procent intenser.

Wanneer een afgebrand gebied na tien maanden nog nauwelijks is hersteld, dan is een seizoensstart zes weken na de brand geen kwestie van lokale fijnafstemming, maar simpelweg te vroeg. Dat de genetische diversiteit onder extra jachtdruk verder afneemt, verergert het probleem: Klimaatverandering: waarom genetische diversiteit van levensbelang is.

Portugal laat zien dat het kan

Dat een staat ook anders kan handelen, heeft Portugal voorgedaan. Met de Portaria n.º 283/2019 vaardigde de regering een bijzondere regeling uit, nadat twee grote branden in de gemeenten Mação, Sertã en Vila de Rei de wildpopulaties zwaar hadden getroffen. De autoriteiten stelden uitdrukkelijk vast dat de in het Decreto-Lei n.º 202/2004 voorziene reguliere sperperiode voor afgebrande gebieden bij branden van deze omvang niet toereikend was. Zij verboden de jacht in de getroffen gebieden inclusief een omliggende beschermingszone tot het einde van het lopende jachtseizoen, met het uitgesproken doel de overlevende dieren te beschermen en de populaties te herstellen. Eén enkele uitzondering bleef bestaan: de jacht op wilde zwijnen vanaf een hoogzit, gemotiveerd met de hoge populatiedichtheid van deze soort. Ook dat toont aan dat een genuanceerde regeling mogelijk is, in plaats van ofwel alles te verbieden ofwel helemaal niets te doen.

Portugal heeft daarmee precies gedaan wat Schraen als «belachelijk» afdoet: een bestaande termijn verlengd, omdat de gebeurtenis buitengewoon was.

En Zwitserland?

Naar onze inschatting ontbreekt hier te lande een vergelijkbare regeling voor wilde dieren na extreme gebeurtenissen. Ons is geen bepaling bekend die de hobbyjacht bij een afgekondigde hittewaarschuwing automatisch opschort, en geen die gebieden na branden of droogteschade voor een bepaalde periode sluit. In plaats daarvan valt de bokkenjacht midden in de heetste weken van het jaar, terwijl de dieren water en thermische toevluchtsplaatsen missen: Hittegolf 2026: wilde dieren onder extreme stress en de jacht gaat door.

Voor alpiene dieren komt de klimaatdruk er nog bij: Klimaatverandering en wilde dieren in de Alpen. En hoe wilde dieren überhaupt met extreme temperaturen omgaan, is goed gedocumenteerd: Hoe wilde dieren hoge temperaturen het hoofd bieden.

Drie landen, drie antwoorden op hetzelfde probleem. Portugal heeft gehandeld, in Spanje ligt een regionaal beschermingsregime onder vuur, en in Frankrijk wijst de jachtvereniging de discussie af. Wat alle drie de gevallen verbindt: nergens komt het verzet tegen uitstel uit de wetenschap. Het komt uit verenigingen en administraties die er belang bij hebben dat het seizoen op tijd begint.

Voor Zwitserland kan hieruit een eenvoudige eis worden afgeleid: een wettelijke opschorting van de hobbyjacht bij een officieel afgekondigde hittewaarschuwing en een meerjarige sluitingsperiode voor gebieden na branden. Portugal heeft aangetoond dat een dergelijke regeling juridisch haalbaar is. De enige openstaande vraag is de politieke wil.