Nachtjacht en hightech: het sprookje van de eerlijke jacht

Ongeveer 29.300 recreatieve jagers en jaagsters zijn actief in Zwitserland (Eidgenössische Jagdstatistik 2025 (Zwitserse federale jachtstatistiek 2025)). Veel van hen zetten tegenwoordig technologieën in die een generatie geleden nog uitsluitend waren voorbehouden aan het leger en aan opsporingsdiensten: warmtebeeldcamera's die de lichaamswarmte van wilde dieren in volslagen duisternis zichtbaar maken, nachtzichtrichtmiddelen die precieze schoten zonder enig daglicht mogelijk maken, drones die wilde dieren vanuit de lucht opsporen en opjagen, en digitale lokgeluiden die instincten misbruiken die miljoenen jaren oud zijn.

Wat door de recreatieve jagers wordt aangeprezen als 'eigentijdse jachtuitoefening' en 'efficiënte bescherming van wilde dieren', blijkt bij nader inzien een systeem van technologische overmacht te zijn dat wilde dieren de laatste resterende schuilplaatsen ontneemt: de nacht, het hol, het kreupelhout. Het verhaal van traditie, verbondenheid met de natuur en 'eerlijk jagen' is daarmee definitief weerlegd.

De Zwitserse wetgeving is op dit gebied een nauwelijks te controleren lappendeken: kantons regelen het verschillend, handhaving is structureel nauwelijks mogelijk, en op federaal niveau geldt sinds 1 februari 2025 weliswaar een verbod op nachtjacht in het bos (art. 3ter JSV) en een dronesverbod (art. 2 JSV), maar is er geen samenhangend antwoord op de technologische bewapening als geheel. Dit dossier documenteert de feiten, benoemt de dierenwelzijnsproblemen en laat zien waarom technologisch opgewaardeerde recreatieve jacht het tegendeel is van weidelijkheid.

Wat je hier te wachten staat

Warmtebeeldcamera's: Hoe wilde dieren al voor het ochtendgloren worden opgespoord, waarom zelfs de recreatieve jagers in Wallis om een verbod vroegen en wat dat zegt over de evenredigheid.
Nachtkijkers: Waarom het nachtschot vanuit dierenwelzijnsoogpunt bijzonder problematisch is, welke verwondingspatronen ontstaan en wat er met aangeschoten dieren in het donker gebeurt.
Drones: Hoe drones worden ingezet als 'drijvers vanuit de lucht', wat het kanton Glarus en sinds 2025 de federale overheid hierover bepalen en waar de grens ligt tussen reekalfredding en jachtwerktuig.
Digitale lokroepen: Hoe de recreatieve jacht evolutionaire instincten als valstrik gebruikt, welke apparaten vrij verkrijgbaar zijn en waarom het narratief van «eerlijke competitie» wordt ontmanteld.
De Zwitserse lappendeken: Waarom 26 kantons 26 verschillende regelingen opleveren, wat de Bondsraad in 2025 over de rechtstoestand vaststelt en waarom handhaving structureel nauwelijks mogelijk is.
Het sprookje van de eerlijke jacht: Waarom hightech-jacht en jachtethiek een onoplosbare tegenstelling vormen.
Wat er zou moeten veranderen: Zes concrete eisen voor een evenredige regulering.
Argumentenoverzicht: Antwoorden op de meest gehoorde rechtvaardigingen van de lobby van de recreatieve jacht.
Snelkoppelingen: Alle relevante artikelen, studies en dossiers in één overzicht.

Warmtebeeldcamera's: verjaagd uit de beschutting van de duisternis

De warmtebeeldcamera heeft zich ontwikkeld van een specialistisch hulpmiddel tot een standaardapparaat van de recreatieve jacht. «Zulke nachtzichtapparaten hebben een ware hausse doorgemaakt. Bijna elke jachtgroep heeft er wel eentje bij zich. Daardoor groeit de concurrentie onder jagers en neemt de druk op de wilde dieren toe», zegt Sven Wirthner van de Walliser dienst voor jacht, visserij en wilde dieren. Met de camera worden jachtgebieden al vóór de schemering afgezocht naar dieren; de schoten vallen bij het eerste daglicht op de reeën en herten die 's nachts zijn opgespoord. De nacht, die voor wilde dieren evolutionair de belangrijkste beschermingszone is, wordt daarmee systematisch tenietgedaan.

Zelfs binnen de recreatieve jagers is de acceptatie van deze praktijk beperkt. Het kanton Wallis heeft warmtebeeldcamera's verboden op initiatief van de eigen recreatieve jagers, niet omdat een wet dat eiste, maar omdat de druk op het wild te groot was geworden. “Dieren moeten ook de kans krijgen om met hun instinct aan de jagers te ontsnappen”, luidt de motivering uit Wallis. Het is opmerkelijk: wanneer de recreatieve jagers zelf een hulpmiddel als te effectief en daarmee als oneerlijk beoordelen, zou elke serieuze dierenwelzijnsdiscussie precies dat als uitgangspunt moeten nemen en het niet als losse mening moeten afdoen.

In het kanton Bern zijn warmtebeeldcamera's voor observatie legaal, zolang ze niet direct als richthulp bij het schieten worden gebruikt. In andere kantons gelden andere regels. Op federaal niveau zijn alleen nachtzichtrichtmiddelen en apparaatcombinaties met een vergelijkbare functie verboden (art. 2 lid 1 lit. e JSV); warmtebeeldapparaten die niet op het wapen worden gemonteerd, vallen niet onder dit verbod, de kantons kunnen ze op grond van art. 2 lid 3 JSV beperken of verbieden (antwoord van de Bondsraad op de interpellatie 25.3278, juni 2025). Hoe de praktijk eruitziet, laat een uitspraak uit St. Gallen van september 2026 zien: een recreatieve jager uit Amden had 's nachts edelherten met een warmtebeeldcamera opgespoord en geschoten, en de afschottijden in zijn meldingen naar voren gehaald («Heel gangbaar in jagerskringen»). Het resultaat is een technologisch voordeel dat de jachtdruk feitelijk de klok rond laat voortduren en wilde dieren geen rustperiodes meer gunt. Vanuit het oogpunt van dierenwelzijn is chronische jachtdruk geen randprobleem: aanhoudende stress verhoogt het cortisolniveau, verstoort de voortplantingscycli, vergroot het risico op ongevallen tijdens de vlucht en verzwakt de afweer.

Meer hierover: Psychologie van de jacht en Jachtmythes: 12 beweringen die je kritisch moet bekijken

Nachtvizieren: wanneer het dier geen enkele kans meer heeft

Terwijl warmtebeeldcamera's dienen om te verkennen, gaan nachtrichtmiddelen en warmtebeeldkijkers nog een stap verder: ze maken direct schieten in volslagen duisternis mogelijk. De jachtrechtelijke situatie is daarbij op zichzelf tegenstrijdig. In Duitsland zijn warmtebeeldkijkers als voorzetapparaten in meerdere deelstaten toegestaan voor de bejaging van wilde zwijnen; volledig geïntegreerde warmtebeeldkijkers blijven daarentegen verboden. In Zwitserland verbiedt de federale jachtverordening nachtzichtrichtmiddelen en combinaties van apparaten met een vergelijkbare functie (art. 2 lid 1 onder e JSV), dus ook warmtebeeldvoorzetapparaten op het wapen. De kantons kunnen specifiek opgeleide recreatieve jagers echter uitzonderingsvergunningen verlenen, bijvoorbeeld ter voorkoming van wildschade of voor het nazoeken van gewond wild (art. 3 JSV); het kanton Solothurn heeft hiervoor een eigen instructieblad. Het gevolg: hetzelfde apparaat is in het ene kanton verboden en wordt in het andere met vergunning gebruikt. In het kanton Appenzell Ausserrhoden bestaat een instructieblad van de overheid waarin nachtrichtmiddelen expliciet worden genoemd als verboden hulpmiddelen.

Vanuit het oogpunt van dierenwelzijn is het nachtelijke schot bijzonder problematisch. Een diersoort met zekerheid vaststellen is met warmtebeeldapparatuur in het donker aanzienlijk moeilijker dan bij daglicht, waardoor foutieve afschoten waarschijnlijker worden. Nog ernstiger is de situatie bij dieren die geraakt maar niet meteen gedood zijn: het nazoeken kan in de regel pas de volgende ochtend beginnen. Het gewonde dier brengt uren door in doodsstrijd, alleen, in het donker, zonder enige mogelijkheid tot hulp. Wildtierschutz Deutschland stelt vast: «Dieren die 's nachts worden aangeschoten, kunnen bij het nazoeken vaak niet meer worden gevonden, met een pijnlijke dood als gevolg.» Dat is geen weidelijkheid. Dat is georganiseerd lijden.

Op federaal niveau ging de politieke druk in 2025 in de tegengestelde richting: met de interpellatie 25.3278 wilde SVP-Nationaalraadslid Nicolas Kolly weten of de Bondsraad bereid zou zijn nachtkijkers toe te staan voor een “betere en veiligere jachtpraktijk”. De Bondsraad stelde in juni 2025 vast dat nachtzichtrichtmiddelen verboden blijven, dat warmtebeeldapparaten zonder montage op een wapen niet onder het federale recht vallen en dat hij de huidige regeling, inclusief de ruimte voor de kantons, passend acht. Een samenhangende federale regeling voor warmtebeeldapparaten ontbreekt dus nog steeds. De lobby van de recreatieve jacht voert aan dat nachtrichtmiddelen onmisbaar zijn voor een “efficiënte regulering van het zwijn”. Dat argument is een cirkelredenering: de recreatieve jacht creëert het probleem van te reguleren wilde zwijnen voor een belangrijk deel zelf, door natuurlijke roofdieren te decimeren, en eist vervolgens meer techniek om het op te lossen.

Meer hierover: Dossier Waarom dierenwelzijnsrecht ophoudt bij de bosgrens en Dierenmishandelende jachtmethodes: geduld en bevorderd

Drones: de «drijver uit de lucht»

Drones op de jacht worden door voorstanders aangeprezen als nuttig voor het redden van reekalfjes voor maaimachines. Dat is legitiem en vanuit het oogpunt van dierenwelzijn toe te juichen. Maar het gebruik van drones als actief jachtmiddel is een volstrekt andere categorie. In het kanton Glarus heeft de regering vastgesteld dat drones kunnen worden ingezet als “drijvers vanuit de lucht”, het wild “direct verstoren”, wat in strijd zou zijn met weidgerechtigheid, en heeft zij aangedrongen op een herziening van de jachtvoorschriften. Inmiddels heeft de federale overheid gehandeld: sinds 1 februari 2025 zijn civiele onbemande luchtvaartuigen voor de jacht op federaal niveau verboden, behalve voor gebruik door deskundige personen voor het redden van reekalfjes (art. 2 lid 1 onder o JSV).

Drones maken het systematisch opsporen, opjagen en sturen van wilde dieren vanuit de lucht mogelijk. Voor de betrokken dieren betekent dat een extra element van totale bewaking van hun leefgebied: geen struikgewas biedt nog veiligheid wanneer er een drone overheen cirkelt. Juist reeën en reekalfjes, die bij gevaar instinctief “drukken” (dus bewegingloos in hoog gras of kreupelhout blijven liggen), zijn door drones bijzonder kwetsbaar. Het drukken als evolutionaire beschermingsstrategie wordt door de drone-jacht doelbewust uitgebuit en waardeloos gemaakt.

Het verbod is een stap vooruit, maar het is slechts zoveel waard als de handhaving ervan: of een drone boven het bos reekalfjes zoekt of wild verstoort, is van buitenaf nauwelijks te onderscheiden, en controles in de schemering vinden vrijwel niet plaats. In Duitsland heeft de Deutsche Jagdverband zijn leden slechts aanbevolen om drones niet te gebruiken om wild op te jagen of te verontrusten; een bindende grens is dat niet. De geschiedenis van de jachttechnologie laat zien dat op vrijwillige terughoudendheid geen verlaten is.

Meer hierover: Dossier jacht in Zwitserland: cijfers, systemen en mythes en Alternatieven voor de recreatieve jacht: wat echt helpt zonder dieren te doden

Digitale lokroepen: bedrog als systeem

Digitale lokroepen imiteren met hoge precisie de geluiden van prooidieren, soortgenoten of jonge dieren in nood. Ze worden afgespeeld via Bluetooth-luidsprekers en kunnen dieren van honderden meters afstand aantrekken. De vos die een digitale muizenkreet volgt, heeft geen enkele mogelijkheid om te herkennen dat het om een val gaat. De reebok die reageert op een geluid van een jong ree in nood en zijn kalf vermeend voor gevaar wil behoeden, wordt precies op het moment gedood waarop hij een beschermingsinstinct uitleeft. Dat is geen jacht op ooghoogte. Dat is de systematische uitbuiting van instincten die miljoenen jaren oud zijn en geen bescherming tegen een luidspreker hebben voorzien.

In Zwitserland zijn elektronische geluidsweergaveapparaten om dieren te lokken volgens de federale wetgeving verboden (art. 2 lid 1 onder e JSV), maar nauwelijks gecontroleerd. In de online handel zijn digitale lokroepapparaten met honderden opgeslagen dierengeluiden vrij verkrijgbaar, inclusief geluiden van beschermde soorten. Controleren of een recreatieve jager in het veld een digitale lokroep gebruikt, is vrijwel onmogelijk. Wat niet wordt gecontroleerd, gebeurt.

De recreatieve jagers rechtvaardigen digitale lokroepen als een “natuurlijk instrument”, omdat recreatieve jagers vroeger immers ook lokinstrumenten gebruikten. De vergelijking gaat mank: een met de mond geblazen bladinstrument vraagt vaardigheid, heeft een beperkt geluidsbereik en is allesbehalve nauwkeurig. Een digitaal apparaat met gps-luidspreker en 300 opgeslagen dierengeluiden in hd-kwaliteit is het tegendeel van natuurlijk. Het is de inzet van consumententechnologie tegen dieren die geen kans hebben het verschil te herkennen.

Meer hierover: Jachtmythes: 12 beweringen die je kritisch moet bekijken en Recreatieve Jagers en hun plezier in dierenmishandeling

De lappendeken Zwitserland: regulering zonder handhaving

Wat Zwitserland op het gebied van jachttechnologie bijzonder kenmerkt, is de volledige inconsistentie van de regelgeving. Doordat de kantons de bevoegdheid over het jachtrecht hebben, kunnen er voor dezelfde technologie in 26 kantons tot wel 26 verschillende regelingen bestaan. Warmtebeeldcamera's zijn in het kanton Wallis op initiatief van de recreatieve jagers verboden, in het kanton Bern toegestaan voor observatie en in andere kantons helemaal niet vermeld. Nachtzichtrichtmiddelen zijn volgens de federale wetgeving verboden, maar worden via kantonale uitzonderingsvergunningen op grond van art. 3 JSV alsnog toegelaten, bijvoorbeeld in het kanton Solothurn. Digitale lokroepen zijn volgens de federale wetgeving verboden, maar de controle blijft kantonaal en onvolledig.

Handhaving is structureel nauwelijks mogelijk. Wildbeheerders zijn dun gezaaid, de jachtgebieden groot, en de duisternis waarin de nachtjacht plaatsvindt, beschermt de recreatieve jagers extra. Een controle of er 's nachts met een warmtebeeldrichtkijker is geschoten, valt zonder feitenopname ter plaatse in real time nauwelijks uit te voeren. Het gevolg is een rechtssituatie die op papier bestaat, maar in de praktijk de technologische opschaling feitelijk gedoogt.

Op federaal niveau ziet de Bondsraad geen reden om in te grijpen: in zijn antwoord op interpellatie 25.3278 noemde hij de huidige regeling in juni 2025 passend. Zolang er geen landelijke regeling voor warmtebeeldapparatuur bestaat, blijft de bescherming van wilde dieren tegen technologische overmacht afhankelijk van de goede wil van afzonderlijke kantonale verbonden. Dat is geen systeem. Dat is toeval.

Meer hierover: modeltekst voor jachtkritische voorstellen in kantonale parlementen en Dossier jacht in Zwitserland: cijfers, systemen en mythes

Het sprookje van het eerlijke jachtambacht

De recreatieve jacht rechtvaardigt zich in het openbaar met traditie, verbondenheid met de natuur en het principe dat het wild een eerlijke kans moet krijgen. Het begrip «waidgerechtigheid» speelt daarbij een centrale rol: het suggereert een respectvolle omgang met wilde dieren, een ethische grondhouding die de recreatieve jacht onderscheidt van pure doodslagintentie. De technologische werkelijkheid weerlegt dit verhaal op alle niveaus.

Warmtebeeldcamera's sporen dieren al voor zonsopgang op en ontnemen hun de nacht als beschutte ruimte. Nachtzichtapparatuur maakt schoten in volledige duisternis mogelijk en verandert het opsporen van aangeschoten dieren in een urenlange doodsstrijd. Drones jagen wild op uit veilige schuilplaatsen, waarvoor evolutionair geen afweerstrategie bestaat. Digitale lokroepen misbruiken beschermingsinstincten en paarreflexen die honderdduizenden jaren oud zijn. Geen enkel van deze hulpmiddelen heeft iets te maken met traditie of natuurverbondenheid. Ze hebben allemaal één ding gemeen: ze maximaliseren het voordeel van de mens en verkleinen de overlevingskans van het wilde dier tot nul.

Het kanton Genève laat sinds 1974 zien dat het beheer van wilde dieren zonder enige vorm van recreatieve jacht kan functioneren; Luxemburg schafte in 2015 de vossenjacht af. Wie dieren met militaire technologie bejaagt, heeft het recht verspeeld zich te beroepen op traditie en weidelijkheid.

Meer hierover: Genève en het jachtverbod: 50 jaar zonder recreatieve jacht en Jachtverbod Zwitserland: waarom een einde aan de recreatieve jacht allang nodig is

Wat er zou moeten veranderen

Federaal verbod zonder kantonale achterdeur: Nachtzichtrichtmiddelen zijn volgens het federale recht weliswaar verboden, maar de kantons kunnen uitzonderingsvergunningen verlenen (art. 3 JSV). Deze uitzonderingen moeten worden geschrapt, en handheld warmtebeeldapparaten moeten ook op federaal niveau worden verboden, zodat er een in heel Zwitserland uniforme basis ontstaat en handhaving mogelijk wordt.
Drone-verbod consequent handhaven: Sinds 2025 zijn drones voor de jacht volgens het federale recht verboden (art. 2 lid 1 lit. o JSV). De uitzondering voor het redden van reekalfjes mag geen achterdeur worden: inzetten moeten worden gemeld en gedocumenteerd, overtredingen consequent vervolgd.
Verbod op digitale lokgeluiden handhaven: Het gebruik van digitale geluidsapparatuur om wilde dieren te lokken is volgens het federale recht verboden; het verbod moet worden gecontroleerd en bij overtredingen worden bestraft met intrekking van de jachtbevoegdheid. De onlinehandel in dergelijke apparaten valt niet te verhinderen, maar het gebruik in openbaar en privaat jachtgebied moet strafbaar zijn.
Meldplicht voor nachtafschot en naspeuringen: Elk afschot in de nacht moet worden gemeld, inclusief het begin van de naspeuring en het resultaat daarvan. Zo zou de werkelijke omvang van verendde, niet gevonden dieren voor het eerst statistisch inzichtelijk worden.
Verplichte opleiding voor het gebruik van nieuwe technologieën: Wie warmtebeeldapparatuur wil gebruiken voor observatie, waar toegestaan, moet een aantoonbare opleiding in veilige diersoortherkenning kunnen overleggen. Dit vermindert foutieve afschotten van beschermde soorten.
Transparantieplicht voor de lobby van de recreatieve jacht: Fabrikanten en handelaren van jachttechnologie moeten worden verplicht verkoopcijfers aan de autoriteiten te melden. Alleen zo kan de verspreiding van nieuwe technologieën tijdig worden gereguleerd. Voorbeeldvoorstellen: Voorbeeldteksten voor jachtkritische moties en Parlament.ch: Interpellatie 25.3278 en antwoord van de Bondsraad over nachtzichtapparatuur

Argumentatie

«Warmtebeeldapparatuur maakt de jacht veiliger, omdat foutieve afschotten worden voorkomen.» Het tegendeel is bewezen: het bepalen van diersoort en geslacht bij temperaturen rond het vriespunt, waarbij warmtebeeldsignaturen sterk op elkaar lijken, is foutgevoelig. Bovendien verleidt de vermeende precisie tot schoten die bij daglicht niet gewaagd zouden worden. Wildtierschutz Deutschland documenteert een toename van foutieve afschotten op beschermde soorten bij het gebruik van warmtebeeldapparatuur.

«Nachtjacht is noodzakelijk voor de regulering van zwijnen.» De bewering dat meer afschot de zwijnenpopulatie duurzaam doet dalen, is wetenschappelijk onhoudbaar. Studies tonen aan dat everzwijnen verliezen compenseren met een hogere voortplanting. De werkelijke oorzaak van de zwijnendruk (intensieve landbouw, maismonoculturen, ontbrekende roofdieren) wordt door nachtjacht niet weggenomen, maar versluierd.

«Drones redden reekalfjes, dat is toch positief.» Het gebruik van drones om reekalfjes te redden van maaimachines is uitdrukkelijk toe te juichen. Dat doet niets af aan het feit dat diezelfde technologie ook wordt ingezet als jachtmiddel om wild op te jagen en te drijven. Beide tegelijk verdedigen is een dubbele moraal die ten koste gaat van de wilde dieren.

«Digitale lokgeluiden gebruikten recreatieve jagers vroeger ook al, dat is niets nieuws.» Een mondgeblazen reeblad en een Bluetooth-luidspreker met 300 opgeslagen HD-diergeluiden verschillen zo fundamenteel van elkaar dat de vergelijking niet opgaat. Het cruciale verschil zit niet in de intentie, maar in het effect: digitale lokroepen zijn zo precies en verreikend dat het dier geen enkele kans heeft om de imitatie te herkennen. Dat is geen traditioneel vakmanschap, maar de inzet van technologie tegen een structureel onderliggend dier.

«De recreatieve jacht reguleert zichzelf, Wallis laat het zien.» Wallis laat het tegendeel zien: zelfregulering werkte pas toen de druk op het wild al zo hoog was dat de recreatieve jagers zelf reageerden. Vertrouwen op vrijwillige terughoudendheid zonder wettelijk kader is vanuit het oogpunt van dierenwelzijn onverantwoord.

«Technologie is waardevrij, het gaat om de toepassing.» Technologie is niet waardeneutraal wanneer zij asymmetrische machtsverhoudingen creëert. Tussen een wild dier dat op zijn evolutionaire instincten is aangewezen, en een recreatieve jager met warmtebeeldvizier, drone en digitale lokroep bestaat geen wedstrijd meer. Er is sprake van een executie.

Snelkoppelingen

Bijdragen op Wild beim Wild:

Gerelateerde dossiers:

Onze aanspraak

Wilde dieren zijn geen schietschijven. De technologische bewapening van de recreatieve jacht is geen vooruitgang, maar een capitulatie voor het evenredigheidsbeginsel: wat wilde dieren als enige beschermde zone restte (de nacht, het struikgewas, het instinct), wordt door warmtebeeldcamera's, drones en digitale lokgeluiden stelselmatig buiten werking gesteld. De Zwitserse wetgeving is een onbeheersbare lappendeken die ten koste gaat van wilde dieren. De recreatieve jagers presenteren zich als natuurverbonden en weidelijk, maar wie dieren jaagt met militaire precisietechnologie, heeft het recht op dat verhaal verspeeld. Dit dossier wordt voortdurend bijgewerkt wanneer nieuwe gegevens, juridische ontwikkelingen of technische trends daar aanleiding toe geven.

Meer over recreatieve jacht: in ons dossier over de jacht bundelen wij factchecks, analyses en achtergrondrapportages.

Nachtjacht en hightech: het sprookje van de eerlijke jacht

Warmtebeeldcamera's: verjaagd uit de beschutting van de duisternis

Nachtvizieren: wanneer het dier geen enkele kans meer heeft

Drones: de «drijver uit de lucht»

Digitale lokroepen: bedrog als systeem

De lappendeken Zwitserland: regulering zonder handhaving

Het sprookje van het eerlijke jachtambacht

Wat er zou moeten veranderen

Argumentatie

Snelkoppelingen

Bijdragen op Wild beim Wild:

Gerelateerde dossiers:

Onze aanspraak

Nieuwste bijdragen over nachtjacht

500 Zwitserse frank per wolf: Ticino betaalt premie voor elke gedode wolf

Eschenbergwald: recreatieve jager maakt bikers tot enige onruststokers

Ondanks meer afschot: wildzwijnschade blijft hoog

Wat is de doorlaatjacht (Passjagd)?

Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Thurgau

Ansitzjacht: wachten, techniek en risico's