Gansabhauet Sursee: 60 mensen protesteren, gemeentelijke commissie houdt vast aan de dode gans

In Sursee (LU) is op 11 november 2026 opnieuw de Gansabhauet gehouden. Voor het stadhuis sloegen gemaskerde deelnemers met een stompe sabel op twee dode, aan een staalkabel opgehangen ganzen in, totdat de hals was doorgesneden. In totaal waren elf slagen nodig: bij de eerste gans werd de hals met de zevende slag doorgesneden, bij de tweede met de vierde. Elke deelnemer had één poging. Dat meldde het persbureau Keystone-SDA op basis van gegevens van de gemeente. 78 mannen en elf vrouwen hadden zich aangemeld om te slaan, naar schatting keken 3.500 mensen toe.

Aan de rand van het volksfeest protesteerden volgens Tele 1 ongeveer 60 dierenbeschermers. Op hun spandoeken stond «Schaam je» en «Traditie is geen excuus». Hun eis is eenvoudig: de ganzen moeten worden vervangen door namaakdieren.

Wie verantwoordelijk is voor de Gansabhauet

De Gansabhauet is geen particulier evenement. De organisator is de Kommission Gansabhauet, een commissie van de gemeente Sursee die is gevestigd op het adres van het gemeentebestuur. Volgens de gemeente is zij verantwoordelijk voor de organisatie en uitvoering en bestaat zij uit vertegenwoordigers van de gemeente Sursee, het carnavalsgilde Heini von Uri en de Luzerner Polizei. De commissie wordt geleid door Sara Steiner. De gemeenteraad van Sursee onder leiding van burgemeester Sabine Beck-Pflugshaupt trekt telkens mee in de optocht naar het stadhuis.

Steiner verdedigde het gebruik tegenover SRF met de woorden: “Naar ons begrip handelen wij niet tegen de waardigheid van het dier. Het evenement vindt veeleer plaats ter ere van de gans, omdat die vroeger een waardevol dier was.” Een verandering wijst zij af: “Zolang we toeschouwers hebben en mensen zich aanmelden om te slaan, houden we daaraan vast.” Er is volgens haar geen reden om in te grijpen.

Ook haar voorganger Erich Felber had in 2022 tegenover 20 Minuten verklaard dat een imitatie in Sursee “nog nooit een onderwerp” was geweest. De Gansabhauet staat op de lijst van levende tradities van het Bundesamt für Kultur (Zwitsers Federaal Bureau voor Cultuur), die volgens Dierenwereld sinds 2012 wordt bijgehouden.

Het verzet duurt al jaren

Het protest van woensdag is geen op zichzelf staand geval, maar de laatste stap in een conflict dat al jaren loopt:

• 2022: Dierenrechtenactivist Olivier Bieli start samen met andere activisten op Campax de petitie “Gansabhauet afschaffen” aan de gemeenteraad van Sursee. De toenmalige nationaal raadslid Meret Schneider bekritiseert het gebruik publiekelijk.
• 2025: Bieli dient bij het Openbaar Ministerie van Luzern een strafaangifte in tegen de commissieleidster, wegens vermeende schending van de waardigheid van het dier. Het Openbaar Ministerie bevestigt de ontvangst tegenover 20 Minuten. Volgens de krant was het de eerste aangifte in de geschiedenis van het gebruik. Een beslissing hierover wordt in de berichten over de Gansabhauet van dit jaar niet vermeld.
• 2026: Bieli organiseert namens meerdere dierenbeschermingsverenigingen de demonstratie ter plaatse. Tegenover de Tierwelt sprak hij van het eerste protest “van deze omvang” in de geschiedenis van het evenement.

Bieli zei tegen SRF: “Hier moeten dieren sterven, zodat mensen plezier kunnen hebben.” En verder: “We zeggen onze kinderen ook dat ze katten niet aan de staart mogen trekken of honden niet mogen schoppen. En dan doen we zoiets met de ganzen.”

Een feest voor kinderen, met schoolvrij

Het randprogramma is nadrukkelijk gericht op kinderen en jongeren: paalklimmen, zaklopen, gezichten trekken, en 's avonds de Räbeliechtliumzug. Volgens 20 Minuten hebben de schoolkinderen in Sursee op die dag vrij. Bieli wijst erop dat op de opnames jaar na jaar tientallen kinderen vooraan bij het podium staan, terwijl volwassenen joelen wanneer de kop van het lichaam wordt gescheiden.

Welke vragen het oproept wanneer geweld tegen niet-menselijke dieren voor kinderen als feest wordt gepresenteerd, heeft Wild beim Wild behandeld in het artikel Kinderen, jacht en geweldssocialisatie en in het dossier Jacht en kinderen.

Waardigheid van het dier: wat juristen zeggen

Zwitserland beschermt de waardigheid van het dier in de Bondsgrondwet (art. 120 lid 2 BV) en in de Dierenwelzijnswet (art. 1 en art. 3 lit. a TSchG). Of en in hoeverre deze bescherming ook dode dieren omvat, is juridisch niet opgehelderd. Gieri Bolliger en Andreas Rüttimann van de Stiftung für das Tier im Recht noemen de Surseer Gansabhauet in een vakartikel uitdrukkelijk als een gebruik dat «kritisch tegen het licht moet worden gehouden». De Dierenwelzijnswet geldt weliswaar in wezen voor levende dieren, maar het is volgens hen «niet vergezocht» om ook de waardigheid van overleden dieren onder de wettelijke bescherming te brengen.

Dierenrechtenadvocaat Antoine F. Goetschel zei in 2022 tegen 20 Minuten dat het probleem van de Gansabhauet is dat «de dood van het dier op ritualistische wijze wordt gevierd». Een verbod valt zonder wetswijziging echter niet af te leiden. Hij stelde voor het strafbare feit van verstoring van de dodenrust (art. 262 StGB) uit te breiden tot gewervelde dieren. «Eigentijds lijkt dit ritueel, ook met dode ganzen, allerminst», aldus Goetschel.

De Stiftung für das Tier im Recht (TIR) heeft zich naar aanleiding van de Gansabhauet van dit jaar opnieuw uitgelaten in een bericht op sociale media. Daarin schrijft zij dat het gewelddadig afhakken van de kop een publiek spektakel en een wedstrijd wordt, waardoor geweld tegen dieren als amusement wordt opgevoerd en maatschappelijk wordt genormaliseerd. Dat de gans al dood is, maakt de omgang met haar lichaam niet automatisch onbedenkelijk: de waardigheid van het dier mag volgens de TIR niet met de dood eindigen. Dat een gebruik al generaties lang wordt gekoesterd, is geen voldoende argument om het aan kritische beschouwing te onttrekken. Wat de grondwet over de waardigheid van het dier zegt, laat het artikel Dierwaardigheid en jacht zien. Dezelfde open vraag houdt Wild beim Wild bezig bij de trofeefoto's van recreatieve jagers: de modelmotie De waardigheid van het dier ook na de dood beschermen formuleert hiervoor politieke voorstellen.

Sursee kent al ganzen van hout

Toen de Gansabhauet in 2020 wegens de pandemie niet doorging, stond er volgens de Bote der Urschweiz een speelbare gans voor het stadhuis. In 2021 liet de stad volgens een mededeling van het stadsbestuur houten ganzen van de Surseer beeldhouwer Elias Zürcher plaatsen om het gebruik te gedenken. Die installaties waren geen vervangende uitvoering van de Gansabhauet. Ze laten wel zien dat het symbool van het gebruik zich zonder echt dierenlichaam laat behouden. Paalklimmen, zaklopen, räbeliechtli en optocht hebben sowieso geen dood dier nodig.

Commentaar: Primitief blijft primitief, ook met de zegen van de overheid

Je moet het gebeuren eens zonder folklore beschrijven. Volwassenen drinken een slok witte wijn, laten hun ogen verbinden en slaan om beurten met een bot sabel op de nek van een opgehangen dode vogel, tot het lichaam naar beneden valt. Duizenden mensen kijken toe. De schoolkinderen in Sursee hebben die dag vrij. Georganiseerd wordt het niet door een vereniging in een achterkamertje, maar door een gemeentelijke commissie onder leiding van Sara Steiner, met vertegenwoordigers van de stad Sursee, het gilde Heini von Uri en de politie van Luzern, en met de gemeenteraad in de optocht.

Dit is een primitief ritueel. Het wordt niet waardiger doordat het oud is, en niet onschuldiger doordat de gans al dood is. De ganzen worden volgens de woorden van de commissievoorzitter “bewust uitgekozen”, zoals zij in 2025 tegenover 20 Minuten verklaarde. Hun lichamen dienen voor een openbaar onthoofdingsritueel. Wie een niet-menselijk dier wil “eren”, hangt het niet aan een metaaldraad en laat een publiek toekijken hoe er slag na slag op wordt ingehakt. De formule “ter ere van de gans” is dezelfde herinterpretatie die we kennen van de Hubertusmis, waarin het gedode schepsel wordt gezegend, en waartegen ook in 2026 weer waken worden gehouden.

Sursee kent het patroon. In februari wordt in dezelfde stad op de Zentralschweizer Fäälimärt gehandeld in de vachten van gedode vossen, eveneens onder het etiket traditie. Hoe de recreatieve jacht haar geweld omlijst met een feesttent, een tombola en een kinderprogramma, laat het dossier De recreatieve jacht als evenement zien. De Gansabhauet werkt volgens dezelfde logica: wie de omgang met gedode dieren tot volksfeest maakt, maakt die immuun voor kritiek. Dan geldt elk bezwaar als een aanval op de heimat.

Traditie is geen rechtvaardiging. Berenvechten, hanengevechten en dansberen golden ooit ook als traditie, tot de samenleving ze niet langer duldde. Sara Steiner heeft zelf de maatstaf genoemd: zolang er toeschouwers komen en mensen zich aanmelden om te slaan, blijft alles zoals het is. Maar dat mensen willen toekijken, beantwoordt niet de vraag of daarvoor echte dierenlichamen nodig zijn. De eis om namaakdieren te gebruiken richt zich niet tegen zakspringen, raapjeslantaarns of het gezamenlijke feest, maar tegen het onthoofdingsritueel. De hefboom ligt bij iedereen die erheen gaat, en bij de gemeenteraad van Sursee: die moet ervoor zorgen dat het onder gemeentelijke verantwoordelijkheid georganiseerde evenement voortaan zonder echte dierenlichamen toekan.

Meer bijdragen over dit onderwerp zijn te vinden in de rubriek dierenrechten.