Hond veganistisch voeren: wat studies laten zien en wat de wolf ermee te maken heeft
De hond stamt af van de wolf, maar eet allang niet meer zoals een wolf. Een overzicht van genen, studies en openstaande vragen.
Foto: Ayla Verschueren / Unsplash
«Een hond is toch een vleeseter!» Die zin hoort bijna iedereen die zijn hond plantaardig voedt. In een column op 20 Minuten heeft hondentrainer Cyrill Matter, die zijn eigen honden veganistisch voedt, het debat opnieuw aangezwengeld en daarover dierenarts Karim Montasser geraadpleegd. Wat is er waar van het argument met de wolf, en wat laat het onderzoek daadwerkelijk zien?
De hond is geen wolf aan de voerbak
De hond stamt af van de wolf, dat is onbetwist. Maar de domesticatie heeft hem veranderd, ook in het spijsverteringskanaal. Een onderzoeksteam van de Universiteit van Uppsala vergeleek in 2013 in het vakblad Natuur het erfelijk materiaal van 12 wolven en 60 honden. Een opvallend verschil betreft het gen AMY2B, dat belangrijk is voor de vertering van zetmeel: bij de onderzochte wolven vonden de onderzoekers 2 kopieën, bij de honden 4 tot 30. Een vervolgstudie met honden van over de hele wereld liet echter grote verschillen tussen hondenpopulaties zien. De meeste honden dragen veel kopieën, een kleine groep, vooral uit Australië en het noordpoolgebied, nauwelijks extra kopieën (Heredity, 2016). De bevindingen wijzen op een aanpassing van veel honden aan zetmeelrijk voedsel in de buurt van de mens. Op zichzelf bewijzen ze echter niet dat een bepaald veganistisch voer in de behoefte voorziet. Wanneer die aanpassing precies ontstond, is onder deskundigen omstreden.
Zoölogisch behoort de hond tot de orde van de roofdieren, voedingsfysiologisch is hij een alleseter. Zo formuleert ook Montasser het. Beslissend is niet waar een voedingsstof vandaan komt, maar of ze in het voer zit. Een hond heeft aminozuren, vetzuren, vitamines en mineralen nodig, niet vlees als zodanig. Wat planten niet of onvoldoende leveren, zoals vitamine B12, vitamine D of jodium, wordt aan het voer toegevoegd.
Wat de voedingsstudies laten zien
Het beste bewijs komt uit gecontroleerde voedingsproeven, en die zijn klein. Aan de Universiteit van Guelph in Canada kregen 61 gezonde, volwassen honden drie maanden lang ofwel een veganistisch proefvoer (31 honden) ofwel een in de handel verkrijgbaar vleesvoer (30 honden). De indeling gebeurde willekeurig en geblindeerd. Alle honden bleven gezond. Enkele bloedwaarden veranderden in de veganistische groep, maar bleven binnen de normale waarden (British Journal of Nutrition, 2024).
Een andere studie volgde 15 honden in Californië een jaar lang op een commercieel plantaardig voer (PLOS ONE, 2024). Alle honden bleven klinisch gezond; de onderzoekers meldden geen klinisch relevante negatieve veranderingen in de onderzochte bloed- en urinewaarden. Enkele meetwaarden lagen echter buiten de referentiebereiken. Omdat er geen vergelijkingsgroep was en slechts 15 honden deelnamen, is de bewijskracht beperkt.
De grote enquête en de beperkingen ervan
Vaak wordt een enquête van de Universiteit van Winchester onder de houders van 2.536 honden aangehaald (PLOS ONE, 2022). Veganistisch gevoede honden scoorden daarin goed. De gegevens berusten echter op opgaven van de houders, niet op dierenartsonderzoek. Een nieuwe analyse van de Universiteit van Liverpool onderzocht in 2024 vooral hoe de houders de gezondheid van hun hond inschatten. Die inschatting hing sterker samen met de leeftijd van de honden en andere factoren dan met de veganistische voeding. Het team rond eerste auteur Andrew Knight kwam in een verdere analyse (Heliyon, 2024) ook na correctie voor leeftijd, geslacht, castratie, grootte en beweging van de honden tot gunstiger resultaten voor veganistisch gevoede honden. Het blijven echter enquêtegegevens. Welke voedingsvorm gezonder is, valt daar niet betrouwbaar uit af te leiden.
De Amerikaanse overheidsinstantie FDA onderzoekt sinds 2018 een mogelijk verband tussen bepaalde voerrecepturen en dilatatieve cardiomyopathie, een aandoening van de hartspier. In veel gemelde gevallen bevatte het voer grotere hoeveelheden erwten of linzen. Welke rol de receptuur en andere factoren spelen, is onduidelijk. Hieruit volgt noch een algemene verdenking tegen veganistisch voer, noch een vrijbrief voor elke receptuur. Betrouwbare langetermijngegevens over meerdere jaren ontbreken.
Waar het in de praktijk op aankomt
Dierenarts Karim Montasser adviseert in een gesprek met 20 Minuten:
- Alleen een volledig voeder van een fabrikant die openlijk maakt hoe het in de behoefte voorziet. Niet zelf koken.
- Stapsgewijs overschakelen.
- Voor de overstap een dierenartsonderzoek met bloedwaarden, een controle na ongeveer een half jaar en daarna jaarlijks. Welke onderzoeken en intervallen zinvol zijn, bepaalt de dierenarts per geval.
- Bij hart-, nier- of andere chronische aandoeningen alleen in nauw overleg met de dierenartspraktijk.
De voorgestelde voederstudies onderzochten gezonde, volwassen honden. De resultaten laten zich niet zonder meer overdragen op pups en drachtige of zogende teven. Bovendien zegt 'veganistisch' op zich niets over de kwaliteit: voederanalyses laten bij plantaardig voer telkens weer lacunes zien, bijvoorbeeld bij jodium en B-vitamines. Ook vleeshoudende producten kunnen tekorten aan voedingsstoffen vertonen.
Bij katten ligt het anders
Katten zijn obligate vleeseters. Ze hebben voedingsstoffen nodig zoals taurine of kant-en-klaar vitamine A, die van nature bijna alleen in dierlijk weefsel voorkomen. Analyses van veganistisch kattenvoer lieten telkens weer lacunes zien en goede klinische studies bij katten zijn er nauwelijks. Wat bij honden verdedigbaar kan zijn, laat zich niet op katten overdragen.
Wie aan een aanbeveling verdient
Montasser voedt zijn eigen honden veganistisch en werkt volgens de transparantieverklaring van 20 Minuten commercieel samen met een fabrikant van veganistisch hondenvoer. Dat maakt zijn uitspraken niet onjuist, maar het hoort open op tafel te liggen. Hetzelfde geldt voor het onderzoek: bij de analyse van Knight en collega's uit 2024 vermelden de auteurs zelf geldbedragen onder meer van ProVeg International en van een fabrikant van huisdiervoer. Wie studies en aanbevelingen beoordeelt, moet altijd vragen wie ze financiert en wie eraan verdient.
Commentaar: De 'natuur' is een gemakkelijk argument
Het argument 'De wolf eet vlees, dus de hond moet dat ook' houdt bij nadere beschouwing geen stand. Een hond die in de winter een jasje draagt en in de verwarmde woning slaapt, leeft niet als een wolf. Wie zich op de natuur beroept, bedoelt vaak gewoon gewoonte.
Hetzelfde patroon kent men van de recreatieve jacht. Recreatieve jagers beroepen zich graag op natuurlijke kringlopen en leggen tegelijkertijd honden- en kattenvoer uit om vossen voor de loop te lokken, zoals gebruikelijk is bij de Passjacht. De natuur dient als rechtvaardiging, zolang ze past bij het eigen belang.
De filosoof Jeremy Bentham stelde de doorslaggevende vraag al in de 18e eeuw: het gaat er niet om of niet-menselijke dieren kunnen denken of praten, maar of ze kunnen lijden. Deze vraag geldt voor de niet-menselijke dieren die in de voerbak belanden net zo goed als voor die in het bos (meer daarover onder Speciesisme in het jachtgebied). Voor gezonde, volwassen honden kan een zorgvuldig samengesteld, volledig veganistisch voer dat in alle behoeften voorziet een verantwoorde optie zijn. De tot nu toe uitgevoerde voederstudies geven daarvoor bemoedigende, maar beperkte aanwijzingen. Of een specifiek recept ook op de lange termijn geschikt is, valt daar nog niet met zekerheid uit af te leiden.
Heb je een tip, een bron of een correctie bij dit artikel? Schrijf ons.
Meer over recreatieve jacht: Wat het onderzoek daarover zegt, toont Jacht in de feitencheck: de stand van het onderzoek.
Het standpunt van IG Wild beim Wild: IG Wild beim Wild wijst de recreatieve jacht af. Ons voorbeeld is kanton Genève, dat sinds 1974 zonder recreatieve jacht functioneert: zonder jachttijden, zonder jachthonden, zonder drijfjachten, zonder hoogzitten, zonder de dierenmishandeling en de criminaliteit die elders bij het jachtseizoen horen. Wat daar al meer dan vijftig jaar werkt, weerlegt elk positiepaper van JagdSchweiz. Een organisatie die haar beleid baseert op beweringen die zij in haar eigen documenten zelf weerlegt, is geen vakorganisatie, maar een fabriek voor desinformatie.
Wilde dieren hebben een stem nodig
Onderzoeken, petities en achtergronden over de recreatieve jacht. Als dank ontvang je meteen onze gratis gids «Recreatieve jacht voor je deur: wat je kunt doen».
Ondersteun ons werk
Met jouw donatie help je dieren te beschermen en hun stem te laten horen.
Nu doneren →