22.11.2026, 12:30

Szukaj

Prawa zwierząt

Wegańska dieta psa: co pokazują badania i co ma z tym wspólnego wilk

Pies pochodzi od wilka, ale od dawna nie je już jak on. Przegląd genów, badań i otwartych pytań.

Redakcja Wild beim Wild · 22 listopada 2026

„Pies przecież jest mięsożercą!” To zdanie słyszy niemal każdy, kto karmi swojego psa roślinnie. W felietonie w 20 Minuten trener psów Cyrill Matter, który własne psy karmi wegańsko, na nowo rozpalił tę debatę i zapytał o zdanie weterynarza Karima Montassera. Ile prawdy jest w argumencie z wilkiem i co faktycznie pokazują badania?

Pies przy misce to nie wilk

Pies pochodzi od Wilk, co nie budzi wątpliwości. Jednak udomowienie go zmieniło, również w układzie pokarmowym. Zespół naukowców z Uniwersytetu w Uppsali porównał w 2013 roku na łamach czasopisma naukowego Przyroda genom 12 wilków i 60 psów. Wyraźna różnica dotyczy genu AMY2B, istotnego dla trawienia skrobi: u badanych wilków naukowcy znaleźli 2 kopie, u psów od 4 do 30. Kolejne badanie z udziałem psów z całego świata wykazało jednak duże różnice między populacjami psów. Większość psów ma wiele kopii, a niewielka grupa, głównie z Australii i Arktyki, ma niemal zero dodatkowych (Heredity, 2016). Wyniki przemawiają za tym, że wiele psów przystosowało się do pokarmu bogatego w skrobię w pobliżu człowieka. Same w sobie nie dowodzą jednak, że konkretna wegańska karma pokrywa zapotrzebowanie. Kiedy dokładnie nastąpiło to przystosowanie, specjaliści nie są zgodni.

Zoologicznie pies należy do rzędu drapieżnych, ale pod względem fizjologii żywienia jest wszystkożerny. Tak też formułuje to Montasser. Decydujące nie jest to, skąd pochodzi składnik odżywczy, lecz czy znajduje się w karmie. Pies potrzebuje aminokwasów, kwasów tłuszczowych, witamin i minerałów, a nie mięsa jako takiego. To, czego rośliny nie dostarczają lub dostarczają za mało, na przykład witaminy B12, witaminy D czy jodu, dodaje się do karmy.

Co pokazują badania żywieniowe

Najlepsze dowody pochodzą z kontrolowanych badań żywieniowych, a te są niewielkie. Na Uniwersytecie w Guelph w Kanadzie 61 zdrowych, dorosłych psów przez trzy miesiące otrzymywało albo wegańską karmę badawczą (31 psów), albo komercyjną karmę mięsną (30 psów). Przydział był losowy i ślepy. Wszystkie psy pozostały zdrowe. W grupie wegańskiej zmieniły się pojedyncze wyniki badań krwi, ale nadal mieściły się one w normie (British Journal of Nutrition, 2024).

Kolejne badanie obejmowało 15 psów w Kalifornii, które przez rok były karmione komercyjną karmą roślinną (PLOS ONE, 2024). Wszystkie pozostały klinicznie zdrowe, a badacze nie odnotowali klinicznie istotnych niekorzystnych zmian w badanych parametrach krwi i moczu. Pojedyncze wyniki leżały jednak poza zakresami referencyjnymi. Ponieważ brakuje grupy porównawczej, a w badaniu wzięło udział tylko 15 psów, jego wartość dowodowa jest ograniczona.

Duża ankieta i jej ograniczenia

Często cytowana jest ankieta Uniwersytetu w Winchester przeprowadzona wśród opiekunów 2’536 psów (PLOS ONE, 2022). Psy karmione wegańsko wypadły tam dobrze. Dane opierają się jednak na deklaracjach opiekunów, a nie na badaniach weterynaryjnych. Ponowna analiza Uniwersytetu w Liverpoolu z 2024 roku badała przede wszystkim, jak opiekunowie oceniali zdrowie swojego psa. Ocena ta wiązała się silniej z wiekiem psów i innymi czynnikami niż z wegańskim żywieniem. Zespół kierowany przez pierwszego autora Andrew Knighta doszedł w kolejnej analizie (Heliyon, 2024) – również po uwzględnieniu wieku, płci, kastracji, wielkości i aktywności fizycznej psów – do korzystniejszych wyników dla psów karmionych wegańsko. Nadal jednak są to dane z ankiet. Nie da się na ich podstawie wiarygodnie ustalić, która forma żywienia jest zdrowsza.

Amerykańska agencja FDA od 2018 roku bada możliwy związek między określonymi recepturami karm a kardiomiopatią rozstrzeniową, chorobą mięśnia sercowego. W wielu zgłoszonych przypadkach karma zawierała większe ilości grochu lub soczewicy. Jaką rolę odgrywają receptura i inne czynniki, nie wiadomo. Nie wynika z tego ani ogólne podejrzenie wobec karmy wegańskiej, ani odwołanie alarmu dla każdej receptury. Brakuje wiarygodnych danych długoterminowych obejmujących kilka lat.

Co liczy się w praktyce

Weterynarz Karim Montasser radzi w rozmowie z 20 Minuten:

  • Wyłącznie karma pełnoporcjowa od producenta, który ujawnia, w jaki sposób pokrywa ona zapotrzebowanie. Nie gotować samemu.
  • Zmieniać dietę stopniowo.
  • Przed zmianą diety badanie weterynaryjne z oznaczeniem wartości krwi, kontrola po około pół roku, a następnie co roku. Jakie badania i w jakich odstępach czasu mają sens, ustala w indywidualnym przypadku lekarka lub lekarz weterynarii.
  • W przypadku chorób serca, nerek lub innych chorób przewlekłych wyłącznie w ścisłym porozumieniu z gabinetem weterynaryjnym.

Przedstawione badania żywieniowe dotyczyły zdrowych, dorosłych psów. Ich wyników nie można bez zastrzeżeń przenosić na szczenięta oraz suki ciężarne lub karmiące. Poza tym samo określenie „wegańska” nic nie mówi o jakości: analizy karm pokazują w przypadku produktów roślinnych wciąż na nowo braki, na przykład jodu i witamin z grupy B. Także produkty zawierające mięso mogą mieć niedobory składników odżywczych.

W przypadku kotów sytuacja wygląda inaczej

Koty są obligatoryjnymi mięsożercami. Potrzebują składników odżywczych, takich jak tauryna czy gotowa witamina A, które w naturze występują prawie wyłącznie w tkankach zwierzęcych. Analizy wegańskich karm dla kotów wielokrotnie wykazywały braki, a dobrych badań klinicznych na kotach prawie nie ma. To, co w przypadku psów może być uzasadnione, nie przekłada się na koty.

Kto zarabia na rekomendacji

Montasser karmi swoje psy wegańsko i, jak wynika z informacji o przejrzystości zamieszczonej przez 20 Minuten, współpracuje komercyjnie z producentem wegańskiej karmy dla psów. To nie czyni jego wypowiedzi fałszywymi, ale powinno być jawne. To samo dotyczy badań: w opracowaniu Knighta i współpracowników z 2024 roku autorzy sami ujawniają środki pochodzące między innymi od ProVeg International oraz od producenta karm dla zwierząt domowych. Kto ocenia badania i rekomendacje, powinien zawsze pytać, kto je finansuje i kto na nich zarabia.

Komentarz: „Natura” to wygodny argument

Argument „Wilk je mięso, więc pies też musi” nie wytrzymuje bliższej analizy. Pies, który zimą nosi ubranko i śpi w ogrzewanym mieszkaniu, nie żyje jak wilk. Kto powołuje się na naturę, często po prostu ma na myśli przyzwyczajenie.

Ten sam schemat znamy z łowiectwa rekreacyjnego. Myśliwi rekreacyjni chętnie powołują się na naturalne obiegi, a jednocześnie wykładają karmę dla psów i kotów, by wabić lisy przed lufę, jak to się dzieje podczas Polowanie z zasiadki . Natura służy jako uzasadnienie tak długo, jak pasuje do własnego interesu.

Filozof Jeremy Bentham postawił kluczowe pytanie już w XVIII wieku: nie chodzi o to, czy zwierzęta niebędące ludźmi potrafią myśleć lub mówić, lecz o to, czy potrafią cierpieć. To pytanie dotyczy zarówno zwierząt, które lądują w misce, jak i tych, które żyją w lesie (więcej na ten temat w Gatunkizm na terenie łowieckim). Dla zdrowych, dorosłych psów starannie opracowana, pokrywająca zapotrzebowanie wegańska karma pełnoporcjowa może być uzasadnioną opcją. Dotychczasowe badania żywieniowe dostarczają w tym zakresie zachęcających, ale ograniczonych przesłanek. Czy konkretna receptura nadaje się także w dłuższej perspektywie, nie da się z nich jeszcze z pewnością wywnioskować.

Masz wskazówkę, źródło lub poprawkę do tego artykułu? Napisz do nas.

Więcej na temat łowiectwa rekreacyjnego: Co na ten temat mówią badania, pokazuje Łowiectwo w faktach: stan badań.

Stanowisko IG Wild beim Wild: IG Wild beim Wild odrzuca łowiectwo rekreacyjne. Naszym wzorem jest kanton Genewa, który od 1974 roku obywa się bez łowiectwa rekreacyjnego: bez sezonów polowań, bez psów myśliwskich, bez polowań nagonkowych, bez ambon myśliwskich, bez okrucieństwa wobec zwierząt i przestępczości, które gdzie indziej towarzyszą sezonowi polowań. To, co działa tam od ponad pięćdziesięciu lat, obala każdy stanowisko JagdSchweiz. Związek, który opiera swoją politykę na twierdzeniach obalanych we własnych dokumentach, nie jest organizacją branżową, lecz fabryką dezinformacji.

Dzikie zwierzęta potrzebują głosu

Dochodzenia, petycje i informacje szczegółowe na temat łowiectwa rekreacyjnego. W podziękowaniu od razu otrzymasz nasz bezpłatny poradnik «Łowiectwo rekreacyjne tuż za Twoimi drzwiami: co możesz zrobić».

Wesprzyj naszą pracę

Dzięki Twojej darowiźnie pomagasz chronić zwierzęta i sprawić, by ich głos został usłyszany.

Przekaż darowiznę teraz →