Prawidłowe dokarmianie ptaków

Szpaki i inne ptaki wędrowne podejmują ryzykowną podróż na południe, aby znaleźć tam zimowe źródła pożywienia. Pozostają ptaki osiadłe, które starają się znaleźć wystarczającą ilość pokarmu na miejscu. Długie, mroźne zimy mogą stać się dla nich zgubne – grozi im śmierć głodowa.

Nic więc dziwnego, że wiele osób chce pomagać tym ptakom, dokarmiając je zimą. Zrobione prawidłowo, faktycznie pomaga dokarmianym ptakom. Sami ludzie zostają za to nagrodzeni barwnym ruchem przy karmnikach.

Naturalne źródła pożywienia są najlepsze

Najlepiej jest oferować ptakom naturalne źródła pożywienia: sadząc żywopłot z rodzimych krzewów i pozostawiając owoce oraz orzechy na krzewach, zapewniamy ptakom miejsca odpoczynku, schronienie i pożywienie. Pozostawienie kilku jabłek i innych owoców na drzewach wzbogaca ofertę pokarmową. Podobnie zasuszone kwiaty i owocostany ziół należy przycinać dopiero wiosną. 

Nie tylko nasiona wiesiołka, cykorii i innych roślin służą ptakom jako pokarm zimowy, lecz także zimujące na roślinach owady i pająki. Poprawa struktury ogrodu pomaga wszystkim ptakom przez cały rok, podczas gdy dokarmianie zimowe powoduje jedynie selektywne przesunięcie w czasie konkurencji o pokarm.

Kto raz zacznie, musi kontynuować

Dodatkowe pożywienie zimowe można oferować wtedy, gdy naturalne źródła pokarmu wysychają z powodu zwartej pokrywy śnieżnej lub długotrwałego mrozu. Kto zdecyduje się na takie dodatkowe dokarmianie, musi kontynuować je bez przerwy aż do wiosny!

Ptaki szybko przyzwyczajają się do nowego źródła pokarmu i mają problemy, gdy to źródło wysycha zimą. Jak długo dokarmiać wiosną, zależy od własnej oceny.

Od marca żadnego pokarmu tłuszczowego

Ważne jest jednak, aby od marca nie wykładać już pokarmu tłuszczowego (kulki tłuszczowe dla sikorek). W tym czasie sikory i inne wcześnie lęgnące się ptaki mają już pierwsze młode, dla których tłusty pokarm jest niekorzystny. Również dla dorosłych ptaków tłuszcz nadaje się tylko zimą jako zamiennik pokarmu owadziego!

Najlepsza pora to poranek

Optymalną porą dokarmiania jest wczesny poranek. Po przetrwanej zimnej nocy zapotrzebowanie energetyczne ptaków jest rano najwyższe. Ciepłokrwiste zwierzęta potrzebują dużo energii, aby utrzymać temperaturę ciała wynoszącą ok. 40 stopni.

W ciągu jednej mroźnej nocy mały ptak wielkości sikorki spala nawet do 20% swojej masy ciała. Ponieważ naturalne źródła wody, takie jak kałuże, są zamarznięte, ptaki potrzebują nie tylko pokarmu, ale też dodatkowego naczynia z wodą. Energetycznie istotne jest, aby ptaki nie były niepokojone podczas szukania pokarmu i w fazach odpoczynku. Powtarzająca się ucieczka przed polującymi kotami domowymi lub psami prowadzi u nich, zwłaszcza zimą, do ogromnych deficytów energetycznych.

Pokarm nie może być mokry ani zabrudzony odchodami

Odpowiednie karmniki lub silosy można kupić w sklepach specjalistycznych lub zbudować samodzielnie według instrukcji dostępnych w internecie. Karmniki muszą być tak skonstruowane i ustawione, aby pokarm w żadnym wypadku nie mógł zamoknąć od deszczu ani zostać zabrudzony odchodami. Mokry pokarm szybko się psuje i zamarza.

Pokarm zanieczyszczony odchodami może prowadzić do rozprzestrzeniania się niebezpiecznych infekcji jelitowych. Niektórym gatunkom ptaków (kos, dzięcioł zielony…) można oferować pokarm na podłożu (deseczce) bezpośrednio na ziemi, ale i tam należy zwracać uwagę na odpowiednią higienę.

Konieczna jest częsta zmiana miejsca oraz regularne czyszczenie podłoża karmnika mydłem szarym. Oczywiste jest, że te miejsca karmienia muszą być również zabezpieczone przed kotami!

Właściwy pokarm

Sklepy specjalistyczne oferują szeroki asortyment gotowego pokarmu do dokarmiania zimowego. Przepisy na indywidualne mieszanki pokarmowe można znaleźć w internecie.

Owadożerne ptaki (rudzik, sikory, kosy, strzyżyki…) o ostrych, smukłych dziobach potrzebują miękkiego pokarmu (rodzynki, owoce, otręby, płatki owsiane, także z dodatkiem łoju).

Ptaki ziarnojadne (zięby, wróble, trznadle…) o grubych, mocnych dziobach przyjmują mieszanki ziarnowe ze słonecznika, konopi, orzechów i innych nasion oleistych.