Ptaki wędrowne cierpią z powodu pestycydów i wymierania owadów

Ptaki wędrowne są w tarapatach. Zmiany klimatu przesuwają sezonową dostępność pokarmu, tak że przestaje on pasować do ich planu podróży. Miejsca odpoczynku znikają z powodu użytkowania gruntów lub zmieniają się pod wpływem zmian klimatu. Zwłaszcza w regionie Morza Śródziemnego na ptaki wędrowne się też poluje (przeczytaj tutaj więcej na ten temat). A przez masowe stosowanie pestycydów w rolnictwie zanikają owady, które dla wielu Ptaki stanowią ważne źródło pożywienia.

Do wszystkich tych problemów dochodzą najwyraźniej także bezpośrednie szkody zdrowotne spowodowane pestycydami z klasy neonikotynoidów. Neonikotynoidy to wyjątkowo silne pestycydy. Gdy ptaki śpiewające zjadają nasiona zaprawione pestycydami, zaburza to ich zachowanie podczas migracji, a w najgorszym przypadku nawet zagraża ich życiu. Jak wynika z badań, neonikotynoid imidakloprid hamuje apetyt ptaków i wydłuża ich postój o kilka dni. Przez to ptaki śpiewające stają się łatwiejszym celem dla drapieżników, a ponadto docierają do celu z opóźnieniem i mogą już nie znaleźć partnera.

Utrata masy ciała i opóźniony wylot

Już kilka godzin po przyjęciu realistycznych ilości insektycydu ptaki jadły mniej, traciły na wadze i później opuszczały miejsce postoju — a wszystkie te czynniki pogarszają ich szanse na rozmnażanie się i przeżycie. Zwłaszcza ptaki, które otrzymały wyższą dawkę, odlatywały niekiedy o kilka dni później, jak informują badaczki na łamach czasopisma „Science”.

Podane ilości, 1,2 lub 3,9 miligrama na kilogram masy ciała, odpowiadają w przypadku trznadla szarego ok. 0,03 i 0,1 miligrama. „Jedno zaprawione ziarno kukurydzy zawiera 1 miligram, a jedno nasiono rzepaku 0,17 miligrama neonikotynoidów”, wyjaśnia Livio Rey ze Szwajcarskiej Stacji Ornitologicznej w Sempach. Ptak odżywiający się nasionami, taki jak trznadel szary, mógł więc bardzo szybko pobrać ilość zastosowaną w badaniu.

Badanie podkreśla znaczenie niebezpośrednio śmiertelnych skutków działania neonikotynoidów na inne grupy zwierząt niż owady — skomentował Rey. Zwierzęta wprawdzie nie giną bezpośrednio od pobranych ilości insektycydu, ale ich organizm zostaje osłabiony przez truciznę i jest gorzej przygotowany na inne wyzwania.

Wcześniejsze badania wykazały już, że pestycydy działające jak neurotoksyny oddziałują zdecydowanie nie tylko na owady, lecz także na ptaki i ryby. Głównie z powodu ich negatywnych skutków dla owadów zapylających, takich jak pszczoły, trzy środki ochrony roślin zawierające neonikotynoidy są w Szwajcarii zakazane, w tym także imidakloprid.

Długotrwałe pozostałości

Jednak rozpuszczalne w wodzie insektycydy są w większości przenoszone jako pył lub przez deszcz i trafiają w ten sposób także do gleb i wód położonych daleko od miejsca ich zastosowania. Substancje te są tam bardzo trwałe, jak wykazało między innymi badanie Szwajcarskiej Stacji Ornitologicznej w Sempach i Uniwersytetu w Neuchâtel.

W tym celu zbadali na Wyżynie Szwajcarskiej 100 powierzchni uprawnych i 69 powierzchni na rzecz różnorodności biologicznej (BFF), użytkowanych konwencjonalnie (22 gospodarstwa), według standardów IP-Suisse (20) lub ekologicznie (20). Wszystkie powierzchnie konwencjonalne wykazywały pozostałości neonikotynoidów. Jeszcze bardziej niepokojące było to, że zanieczyszczone neonikotynoidami były również wszystkie powierzchnie prowadzone według standardów IP-Suisse, 93% powierzchni ekologicznych i ponad 80% BFF, choć w wyraźnie niższych stężeniach. Zanieczyszczenia pochodziły prawdopodobnie z uniesionego pyłu lub znoszenia z powierzchni konwencjonalnych albo zostały wpłukane wraz z wodami gruntowymi lub powierzchniowymi.

Nawet na powierzchniach wspierających różnorodność biologiczną oraz na użytkach rolnych, które od ponad dziesięciu lat są uprawiane ekologicznie, w glebie znajdują się pozostałości neonikotynoidów. Owady, pająki i dżdżownice były tam przewlekle narażone na działanie pestycydów. Jak duże są szkody wynikające z bezpośredniego wpływu neonikotynoidów na zdrowie populacji ptaków, trudno oszacować, stwierdził Rey. Ważną rolę odgrywa również zanik owadów, a tym samym utrata pożywienia. W obliczu wyzwań, przed którymi stoją zwłaszcza ptaki wędrowne, także wykazane w badaniu efekty subletalne neonikotynoidów mogą mieć decydujący wpływ.

«W świetle rosnącej liczby dowodów na szkodliwe skutki neonikotynoidów dla pszczół, ryb, ptaków i Środowisko w ogóle kluczowe pytanie brzmi, jak Federalny Urząd Rolnictwa w ogóle mógł dopuścić do obrotu tak szkodliwe pestycydy», mówi Rey. «Dawniej był to insektycyd DDT, który powodował szkody zdrowotne daleko wykraczające poza owady. Dziś są to neonikotynoidy, a po ich zakazie prawdopodobnie pojawią się nowe pestycydy, które znów przyniosą niepożądane skutki uboczne». Dlatego opowiada się za krytycznym przeglądem procesów dopuszczania nowych środków ochrony roślin i w razie potrzeby ich zaostrzeniem.