20.11.2026, 18:00

Zoeken

Jacht

Wald-Wild-Bericht Mittelbünden: probleemgebieden bijna verdrievoudigd, aandeel wildrustzones half zo hoog als in het hele kanton

Jachtmaatregelen zijn grotendeels uitgevoerd, de bescherming van ongestoorde leefgebieden slechts gedeeltelijk. Het eigen rapport toont aan dat afschot alleen het beschermingsbos tussen Davos, Bergün en Surses niet veiligstelt.

Redactie Wild beim Wild · 20 november 2026
Audio bij het artikel

«Wat het bos roept»

0:00 -0:00
Alle liedjes

Op 18 november presenteerde het kanton Graubünden in Bergün het Wald-Wild-Bericht Davos-Albula-Surses. Op 52 procent van de beoordeelde bosoppervlakte in Surses, het Albuladal en het landschap Davos beoordelen de vakdiensten de invloed van edelhert, ree en gems op de bosverjonging als aanzienlijk tot zeer groot. Getroffen worden onder meer zilverspar, bergesdoorn en lijsterbes, vooral in de beschermingsbossen boven nederzettingen en verkeerswegen tussen Bergün en de Schinschlucht. Het kanton wijst in zijn Persbericht op gedaalde wildbestanden en stelt tegelijk vast dat conflicten tussen bos en wild niet alleen met de recreatieve jacht op te lossen zijn. Bij het doorslaggevende doel, de natuurlijke bosverjonging, blijft de balans van het syntheserapport onvoldoende, en bij de bescherming van ongestoorde leefgebieden documenteert het aanzienlijke lacunes.

De kerngegevens van het rapport en de rol van de wolvenroedels heeft Wild beim Wild al samengevat in de Bündner ticker over het jachtseizoen 2026/27. Deze bijdrage gaat dieper in op de punten die in de berichtgeving tot nu toe nauwelijks aan bod kwamen: verstoring, wildrustzones, kosten en de scheefgroei tussen uitgevoerde jachtmaatregelen en verwaarloosde bescherming van het leefgebied.

Sinds het rapport van 2009: aanzienlijk meer aangewezen probleemgebieden

Al het vorige rapport uit 2009 zette in op een «voldoende hoge jachtdruk» op alle soorten hoefdieren. Het resultaat wordt nu nuchter vastgesteld door het Amt für Wald und Naturgefahren en het Amt für Jagd und Fischerei: de verjongingssituatie is «duidelijk verslechterd in plaats van verbeterd». De aangewezen probleem- en actiegebieden groeiden van 4’102 naar 11’818 hectare, van 14 naar 44 procent van het bosoppervlak. Slechts 20 tot 25 procent van de vroegere probleemgebieden geldt nu niet meer als zodanig. Een deel van de stijging is te danken aan de nieuwe, landelijk dekkende beoordeling, die er in 2009 nog niet was. Veel van de nieuw aangewezen gebieden hadden volgens het rapport echter toen al een verjongingstekort dat niemand had vastgelegd.

De twee percentages meten verschillende dingen: de 52 procent beschrijft het bosoppervlak met aanzienlijke tot zeer grote wildinvloed volgens de beoordeling van 2024. De 44 procent zijn de daaruit afgeleide probleem- en actiegebieden, waar bosfuncties niet meer vervuld kunnen worden.

Bij het edelhert nam de populatie na 2009 aanvankelijk sterk toe, tot naar schatting 3’000 dieren in 2017. Met hoge afschotcijfers en met medewerking van de wolfsroedels daalde ze tot 2024 met 23 procent. De geschatte voorjaarspopulatie lag in 2024 op 2’310 herten en dus weer ongeveer op het niveau van 2009. Het reductiedoel van de strategie «Lebensraum Wald-Wild 2021» geldt als bereikt, sinds 2024 loopt de stabilisatiefase. Het rapport wijst erop dat lagere populaties pas na enkele jaren vertraging zichtbaar worden in de verjonging. Het tot nu toe geldende doel van maximaal 25 procent probleemgebieden is desondanks «op korte tot middellange termijn niet te bereiken». Nieuw is dat de oppervlakte tot 2032 gehalveerd moet worden, van 11’818 naar 5’909 hectare.

Het rapport zelf: afschot alleen lost het probleem niet op

Opmerkelijk duidelijk wordt het rapport bij de vraag wat de populatiereductie kan opleveren. Ze kan weliswaar een verbetering brengen, maar is «alleen niet in staat het bos-wildprobleem op te lossen». Voedselaanbod, verstoringen, klimaat, dekking en de aanwezigheid van roofdieren zorgen ervoor dat herten, reeën en gemzen zich ook bij kleinere populaties in beschermbossen verzamelen.

Centraal staan daarbij de verstoringen. Waar mensen regelmatig komen, trekken de niet-menselijke dieren zich terug in rustige, dekkingrijke gebieden, en dat zijn volgens het rapport «vaak belangrijke beschermbossen». Open gebieden zoeken ze dan alleen nog 's nachts op om te foerageren, of helemaal niet meer. In de winter verhoogt elke verstoring het energieverbruik en daarmee de behoefte om knoppen en twijgen te eten. Het natuurnabije zomertoerisme is sterk toegenomen, sinds de coronapandemie ook mountainbiken, wandelen, skitochten en sneeuwschoenwandelen. Het rapport noemt uitdrukkelijk boswegen die worden gebruikt door vrijetijdssporters, recreatieve jagers, mensen die op zoek zijn naar stokken en paddenstoelen en loslopende honden. Hoezeer menselijk lawaai wilde dieren in het algemeen belast, liet onlangs nog een Science-studie over sterfte door lawaai.

Wildrustzones: 6 in plaats van 12 procent van het oppervlak

Ongeveer 6 procent van het oppervlak van het rapportgebied is aangewezen als wildrustzone met toegangsverbod, de helft van het kantonale gemiddelde van ruim 12 procent. Enkele van deze zones liggen bovendien boven de boomgrens en dienen ter bescherming van ruigpootsoorten onder de hoenderachtigen, sneeuwhazen, gemzen en steenbokken. Het doel uit 2009, ongestoorde leefgebieden veilig te stellen, is «slechts gedeeltelijk» gerealiseerd. Voor de komende jaren kennen de diensten extra wildrustzones «een groot belang» toe, vooral in de toeristisch intensief gebruikte gebieden. Als wintersportplaatsen noemt het rapport Davos, Savognin, Lenzerheide, Bergün en Bivio. Verantwoordelijk zijn in de eerste plaats de gemeenten als boseigenaren en vergunningverlenende instanties, ook voor rijverboden op bosweggen.

Hetzelfde patroon heeft Wild beim Wild beschreven bij het edelhert in het kanton St. Gallen: wie herten uit het open land verdrijft, vindt ze terug in het bos. Meer hierover: Hertenpetitie in de Sankt Gallense Kantonsraad: meer schoten, geen woord over het leefgebied.

De recreatieve jacht als onderdeel van de verstoring

De recreatieve jacht is daarbij zelf onderdeel van de verstoring. Volgens het deelrapport Wild beschermen de wildreservaten herten in zomer- en bronstgebieden "tegen verstoring door de jacht". Bij de gems moeten ze alpiene leefgebieden beschermen die door de recreatieve jacht gemakkelijk verstoord worden, waardoor de dieren onder omstandigheden het bos in worden gedrongen. Tegelijkertijd vallen in de eerste vijf dagen van de hoogjacht 40 tot 50 procent van alle afschoten, en in 2024 werden 43 procent van de herten binnen of in de invloedssfeer van wildreservaten gedood. Na de hoge hertenbestanden in 2019 en 2020 werden beschermde gebieden, waaronder het federale jachtbanngebied Ela, geheel of gedeeltelijk geopend of voorzien van "zachte grenzen". De meeste van deze maatregelen werden wegens het op lange termijn geringe succes weer ingetrokken; extra afschoten leverden ze niet op.

Daar komen de bijzondere jacht in november en december, jachtinspanningen op aandachtsgebieden, afschoten door de wildbeheerders in de winter, opgeheven hoogtegrenzen bij de gemzenjacht en schietlanen bij, die in de toekomst "met prioriteit in actie- en probleemgebieden" moeten worden aangelegd, dus juist in de beschermbossen waar het om gaat. Bij het gemzenbestand, dat de afgelopen 20 jaar over het geheel genomen is afgenomen, erkent het rapport dat ook de bejaging "bedoeld of onbedoeld" bijdraagt aan de achteruitgang. In de aandachtsgebieden wordt de gemzenjacht desondanks verlengd tot het einde van het jachtseizoen. Hoezeer de verschillende vormen van de recreatieve jacht de betrokken beschermbossen belasten, onderzoekt het rapport niet. Hoe de lopende bijzondere jacht verloopt, wordt gedocumenteerd in de Bündner Ticker, de voorgeschiedenis staat onder Graubünden houdt vast aan omstreden speciale jacht.

Miljoenen voor hekken die slechts plaatselijk helpen

Van 2012 tot 2022 vloeiden in de regio meer dan 2,6 miljoen frank naar wildbeschermingshekken, individuele schutters en chemische middelen, betaald door de federale overheid, het kanton en bosbezitters. Beschermd werd daarmee volgens het rapport slechts een "minimaal deel" van het bosoppervlak, het lopende onderhoud is daarbij niet meegerekend. Voor de onderzochte casus Bannwald Tinizong noemt het rapport bij een ongewijzigd hoge wildinvloed extra kosten voor wildschadepreventie van circa 7,1 miljoen frank over 50 jaar, dus 142’000 frank per jaar, voor dit ene beschermbos. Een voorbeeld uit de Surselva: Sumvitg: 1,5 miljoen frank voor een hek rond 25 hectare beschermbos.

Wolf: in het rapport een helper, in de praktijk een afschotdoel

In de afgelopen jaren zijn er in het gebied vier wolvenroedels ontstaan: Muchetta, Calderas, Lenzerhorn en Jatzhorn. Sinds hun vorming is de verspreiding van de herten «duidelijk beter», grote concentraties komen minder vaak voor. Ongeveer 60 procent van de sinds 2012 door wolven gedode en aangetroffen herten waren kalveren, en een masterscriptie aan de BOKU Wenen bevestigde dat de aanwas daalt in regio's met wolvenroedels. Bij ree en gems kunnen roofdieren de populaties zo ver verlagen dat de recreatieve jacht minder sterk hoeft in te grijpen. Tegelijkertijd heeft het BAFU op 26 augustus 2026 ingestemd met het afschot van twee derde van de jongen in de roedels Muchetta en Jatzhorn en met het afschot van het hele Calderasroedel (Overzicht BAFU). De actuele stand van zaken staat in de teller van de wolvenafschot in Zwitserland 2026/27, de ecologische samenhang in het artikel Hoe de wolf het bos helpt.

Commentaar: het bos heeft meer nodig dan afschotplannen

Het rapport constateert zelf de scheefgroei: de jachtmaatregelen uit 2009 zijn grotendeels uitgevoerd, het veiligstellen van geschikte en ongestoorde leefgebieden slechts gedeeltelijk. Een bereikte vermindering van de populatie is nog geen bewijs dat het probleem van bos en wild is opgelost. Het succes moet worden afgemeten aan de bosverjonging en aan de vraag of ongestoorde leefgebieden daadwerkelijk worden veiliggesteld.

De nodige hefbomen staan grotendeels in het eigen rapport: meer wildrustzones, minstens op het kantonale niveau, het sturen van recreatief gebruik, rijverboden op bosweggetjes en rustig open terrein waar herten overdag kunnen grazen. Daarbij horen wolvenroedels die men hun werk laat doen in plaats van ze te decimeren. Zolang Graubünden vooral aan de afschotschroef draait en aarzelt bij de bescherming van leefgebieden, blijven de Bondsstaat, het kanton en de gemeenten betalen voor afrasteringen, en blijven dorpen als Bergün wachten op een bos dat hen beschermt.

Heb je een tip, een bron of een correctie bij dit artikel? Schrijf ons.

Zelf iets waargenomen?

Een drijfjacht naast het wandelpad, een schot vlak bij een huis, een val in het bos of een gewond wild dier: meld het bij de Radar voor recreatieve jagers. Wij onderzoeken elke melding en behandelen jouw gegevens vertrouwelijk.

Incident melden

Meer over recreatieve jacht: In onze dossiers met kritiek op de recreatieve jacht bundelen we feitenchecks, analyses en achtergrondverhalen. Wat het onderzoek daarover zegt, toont Jacht in de feitencheck: de stand van het onderzoek.

Het standpunt van IG Wild beim Wild: IG Wild beim Wild wijst de recreatieve jacht af. Ons voorbeeld is kanton Genève, dat sinds 1974 zonder recreatieve jacht functioneert: zonder jachttijden, zonder jachthonden, zonder drijfjachten, zonder hoogzitten, zonder de dierenmishandeling en de criminaliteit die elders bij het jachtseizoen horen. Wat daar al meer dan vijftig jaar werkt, weerlegt elk positiepaper van JagdSchweiz. Een organisatie die haar beleid baseert op beweringen die zij in haar eigen documenten zelf weerlegt, is geen vakorganisatie, maar een fabriek voor desinformatie.

Wilde dieren hebben een stem nodig

Onderzoeken, petities en achtergronden over de recreatieve jacht. Als dank ontvang je meteen onze gratis gids «Recreatieve jacht voor je deur: wat je kunt doen».

Ondersteun ons werk

Met jouw donatie help je dieren te beschermen en hun stem te laten horen.

Nu doneren →