Wildrustzones: rekening houden met wilde dieren

Dieren die geen winterslaap houden, moeten het in de wintermaanden zien te redden met koude temperaturen, sneeuwmassa's en weinig, voedingsarm voedsel.

Dat betekent dat ze zoveel mogelijk energie moeten besparen om de winter te overleven. Daarvoor bestaan verschillende strategieën: de belangrijkste daarvan is rust. Om zo weinig mogelijk levensnoodzakelijke reserves te verbruiken, dalen hartslag en lichaamstemperatuur, en verblijven de dieren gedurende langere tijd op beschutte plekken, goed geïsoleerd met een dichte wintervacht of verenkleed.

Schrikt het wilde dier op door sporters of een hond, dan versnelt de hartslag. Het energieverlies teert op de vetreserves. Als het dier gedurende de winter vaak moet vluchten, kan het wilde dier vatbaarder worden voor ziektes, minder voortplantingssucces hebben of zelfs sterven van uitputting.

Sommige wilde dieren kunnen wennen aan verstoringen, bijvoorbeeld langs een gemarkeerde, druk begane route. Dat is het geval bij gelijksoortige, constante en relatief frequente verstoringen. Deze zijn voor dieren beter voorspelbaar en bij gewenning reageren ze minder met vlucht en stress.

Het tegenovergestelde daarvan is de zogenoemde sensitisatie. Die treedt op wanneer wilde dieren herhaaldelijk onvoorspelbaar worden gestrest. Vooral recreatiesporters die zich snel bewegen, veroorzaken sterkere reacties. De wilde dieren vluchten over steeds grotere afstanden of geven bepaalde gebieden helemaal op. Kritisch zijn vooral ongebruikelijke, onvoorspelbare routes, verrassingseffecten, benadering van bovenaf, situaties met honden of lawaai. In het dalgebied moet men gebieden met struiken, windschermbeplanting of bos vermijden, en in het berggebied bovendien sneeuwvrije plekken die belangrijk zijn voor voedselopname.

Winterrustzones

Winterrustzones zijn gebieden waarin, ten gunste van wilde dieren, de recreatieactiviteiten van mensen worden beperkt door betredingsverboden of padgeboden. Zo worden de wilde dieren vooral in de wintermaanden beschermd tegen verstoringen en kunnen ze voldoen aan hun grotere rustbehoefte.

Winterrustzones mogen tussen 15 december en 15 april (berggebied) respectievelijk 1 januari en 31 maart (hellingen aan de Rijndalzijde) niet betreden worden, met uitzondering van de aangewezen corridors. Door het aanwijzen van corridors blijven de veelgebruikte winterwandelpaden, ski- en sneeuwschoenroutes echter begaanbaar.

De controles van de winterrustzones worden uitgevoerd door de wildbeheerder, het Amt für Umwelt met ondersteuning van de politie en bovendien door de jachtopzichters. Bij overtredingen van de verordening op de winterrustzones kunnen aanzienlijke boetes worden opgelegd.

Kaarten en verdere informatie

Wie van plan is om buiten de officiële winterroutes onaangetaste gebieden op te zoeken, moet in ieder geval de bebording ter plaatse in acht nemen. Het beste is om zulke tochten van tevoren te plannen door de route online te bestuderen. Dit hoort, naast het bestuderen van de weer- en lawinevoorspelling, bij de voorbereiding van iedere ski- of sneeuwschoentocht. Onderweg moet men wilde dieren zo mogelijk vermijden en het eigen tijdstip van activiteit zo kiezen dat dieren niet tijdens de schemering worden verstoord. Bij tochten met afdalingen of afstijgingen wordt bovendien het “trechterprincipe” aanbevolen, dat zijn naam ontleent aan de trechtervormig steeds smaller wordende bewegingsruimte die met afnemende hoogte tijdens de afdaling respectievelijk afstijging wordt benut, zonder wilde dieren te verstoren.

Respecteer je grenzen: vier regels

De in het Duitstalige gebied bekende informatiecampagne “Respectiere deine Grenzen” heeft vier passende gedragsregels voor sneeuwsport met respect voor de natuur geformuleerd:

Winterrustzones respecteren: Ze bieden wilde dieren toevluchtsoorden.

Op paden en aangeduide routes blijven: Op regelmatig begane routes kunnen wilde dieren aan mensen wennen.

Bosranden, windschermen en sneeuwvrije vlakten vermijden: Hier houden wilde dieren zich graag op.

Honden aangelijnd houden: Wilde dieren vluchten voor loslopende honden.

Informatie op internet is te vinden op: www.wildruhezonen.ch alsook www.respektiere-deine-grenzen.ch