Wat is de passjacht?

Hoe hobbyjagers in de winter predatoren op aasplaatsen doden.

Redactie Wild beim Wild — 18 april 2026

De passjacht is een vorm van hobbyjacht waarbij hobbyjagers het wild op zijn wildwissel «opwachten».

De term «pas» verwijst in jagerstaal niet naar de bergpas, maar naar het pad dat het wild geregeld door zijn territorium begaat. Hobbyjagers stellen zich op bij zulke wildwissels, vaak vanuit vaste gebouwen zoals jachthutjes, alpenweidehutten of schuren, en wachten tot er een dier op schootsafstand verschijnt.

In de Zwitserse jachtpraktijk is de passjacht vrijwel altijd een nachtjacht op behaarde roofdieren. Doelsoorten zijn vos, das, steenmarter en ingevoerde neozoa zoals wasbeer en wasbeerhond. Ze vindt plaats in de late herfst en winter en duurt in afzonderlijke kantons tot eind februari.

Verloop: aasplaats, jachthutje, nachtelijke aanzit

Doorgaans richten hobbyjagers een zogenaamde lokvoerplaats of aasplaats in. Daar worden kattenvoer of hondenvoer, slachtafval, ingewanden of dode kleine dieren uitgelegd om vossen, dassen en marters aan te lokken. De dieren raken gewend aan de voederplaats, gebruiken die geregeld en verliezen hun schuwheid.

De hobbyjager zit in een nabijgelegen vast gebouw, vaak met een gecamoufleerd raam, en schiet de predatoren doorgaans van een afstand tot 35 meter neer. De aanzittijd is in de meeste kantons vastgelegd op de nacht, bijvoorbeeld in het kanton Appenzell Ausserrhoden van 17 tot 7 uur. Honden en kunstmatige lichtbronnen zijn daarbij meestal verboden, nachtrichtkijkers met beeldversterker zijn intussen in meerdere kantons toegestaan.

Juridische inbedding

De passjacht beweegt zich via een juridische achterdeur. Sinds 1 februari 2025 geldt in Zwitserland een federaal nachtelijk jachtverbod in het bos (art. 3ter lid 1 JSV). Daarvan uitdrukkelijk uitgezonderd is de passjacht op bejaagbare predatoren in de winter, in het bijzonder op vos, das, marter en wasbeer. De kantons mogen daarnaast uitzonderingsvergunningen verlenen wanneer zij wildschade aanvoeren.

Het kanton Aargau legt in een circulaire van 2025 vast dat het verbod op nachtjacht in het bos algemeen geldt, maar dat de aanzitjacht op roofwild in de winter daarvan is uitgezonderd. Het kanton Graubünden rekent in zijn jachtbedrijfsvoorschriften vos, das en marter uitdrukkelijk tot de soorten die op de aanzitjacht mogen worden bejaagd. In Appenzell Ausserrhoden zijn vossen, steenmarters en dassen de enige toegestane doelsoorten van de aanzitjacht. Details over de rechtssituatie en de kantonale afwijkingen documenteert het Dossier Jachtwetgeving en controle.

Waarom de aanzitjacht vanuit dierenwelzijnsoogpunt problematisch is

Verschillende elementen maken de aanzitjacht tot een bijzonder kritisch beoordeelde jachtvorm.

Ten eerste maakt zij gebruik van de schaarstetijd van de dieren. In de winter staan vossen, dassen en marters energetisch onder druk, zijn jonge dieren uit het voorgaande jaar nog in opbouw en zijn drachtige moervossen al in januari en februari actief. Het afschot treft vaak zogende oudertieren, waarvan de welpen vervolgens in het hol verhongeren.

Ten tweede werkt zij via doelgericht vertrouwen opbouwen. De dieren worden met voer gelokt, raken gewend aan de voederplaats en worden in vertrouwen doodgeschoten. Dat schendt het principe van waidgerechtigheid waarop hobbyjagers zelf aanspraak maken.

Ten derde is zij ecologisch werkeloos tot contraproductief. De vossenjacht vermindert noch hondsdolheid noch vossenlintworm op betrouwbare wijze, destabiliseert populaties en versterkt trekbewegingen. Achtergronden hierover zijn te vinden in het artikel Laagwildjacht en wildziekten.

Ten vierde belast zij ook niet-bejaagde wilde dieren. Schoten in winterse rusttijden verstoren reeën, gemzen en andere soorten in hun energiebalans. Het Dossier Jacht en biodiversiteit plaatst de cumulatieve effecten in perspectief.

De aanzitjacht en het «achterdeur»-principe

Het verbod op nachtjacht in het bos werd in 2025 politiek verkocht als beschermingsmaatregel voor wilde dieren. In de praktijk blijft juist die jacht toegestaan die in de hobbyjachtscene de meeste passie bindt: de nachtelijke roofwildjacht. Het artikel Hoe Zwitserland vossen ’s nachts blijft afknallen toont hoe deze uitzondering kantonaal wordt toegepast.

Ongeveer 25.000 vossen worden in Zwitserland jaarlijks gedood, een aanzienlijk deel daarvan op de aanzitjacht. De Analyse van dierenmishandeling bij de vossenjacht beschrijft de concrete gang van zaken op aasplaatsen.

Het contrast: Genève

In het kanton Genève bestaat sinds 1974 geen privaateconomisch hobbyjachtwezen meer. De bevolking stemde destijds voor de afschaffing van de milities-jacht. Sindsdien worden eventuele populatieregelingen uitgevoerd door professioneel opgeleide staatswildhoeders. In het afgelopen jachtseizoen werden in Genève nul vossen voor het vrijetijdsplezier doodgeschoten. Dat toont aan dat een Zwitserland zonder pasjacht niet alleen denkbaar is, maar al meer dan vijftig jaar realiteit.

Conclusie

De pasjacht is een nachtelijke aanzitjacht op predatoren bij aaslokplaatsen. Ze is uit oogpunt van dierenwelzijn problematisch, ecologisch ineffectief en rechtelijk enkel dankzij een gerichte uitzonderingsregeling in de jachtverordening überhaupt nog toegestaan. De eigenlijk als bescherming geformuleerde beperking van de nachtjacht van 2025 laat juist die jachtvorm onaangetast die de meeste predatoren het leven kost.

Een eerlijk wildbeschermingsbeleid zou de uitzondering voor de pasjacht op roofwild uit de jachtverordening schrappen. Genève toont al decennialang aan dat het ook zonder kan.

Bronnen

Jachtverordening (JSV), SR 922.01, art. 3ter lid 1
Federale wet inzake de jacht en de bescherming van in het wild levende zoogdieren en vogels (JSG), SR 922.0
Kanton Appenzell Ausserrhoden, jachtvoorschriften 2025/2026
Kanton Graubünden, jachtbedrijfsvoorschriften 2022
Kanton Bern, jachtinspectoraat, informatie over het nachtjachtverbod 2025
Kanton Aargau, circulaire jacht 2025