Alcohol tijdens de jacht: Geen promillegrenzen voor hobbyjagers

Dronken met het geweer: De leemte in het jachtrecht.

Redactie Wild beim Wild — 20 april 2026

In het wegverkeer geldt in Zwitserland een promillegrens van 0,5 promille: wie dronken achter het stuur zit, riskeert intrekking van het rijbewijs en een straf.

Voor bewapende hobbyjagers bestaat geen vergelijkbare regeling. In de meeste kantons zijn er geen bindende promillegrenzen, geen alcoholtests voordat men het jachtgebied betreedt en geen systematische controle. Alcohol tijdens het hobbyjagen, bij het gezellige ochtendborrel, op de hoogzit of na de drijfjacht, is cultureel verankerd en juridisch nauwelijks geregeld.

Wat geldt er in het wegverkeer, wat geldt er tijdens de jacht?

De asymmetrie is opvallend: wie in Zwitserland een auto bestuurt, is onderworpen aan duidelijke wettelijke regels. Vanaf 0,5 promille dreigen gevoelige gevolgen, bij 0,8 promille begint het strafrechtelijke gebied. Voor beginnende bestuurders geldt zelfs een volledig alcoholverbod. Deze regels zijn bekend, worden door politiecontroles gehandhaafd en hebben het aantal ongevallen aanzienlijk verminderd.

Bij het hobbyjagen ziet de situatie er fundamenteel anders uit. Jachtwetten en controle tonen aan dat de jachtwetgeving in Zwitserland kantonaal versnipperd is. Alcohol tijdens het hobbyjagen valt in de meeste kantons niet onder een promilleregeling. Slechts Zürich en Neuchâtel kennen tot nu toe een alcohollimiet van 0,5 promille, vergelijkbaar met de wegverkeerswet – alle andere kantons hebben overeenkomstige voorstellen verworpen of zelfs niet eens ingediend. Bewapende hobbyjagers zijn tijdens het uitoefenen van hun vrijetijdsbesteding in dit opzicht minder gereguleerd dan automobilisten.

Hoe is alcohol verankerd in de jachtcultuur?

De verbinding tussen hobbyjacht en alcohol is historisch gegroeid en in veel jachtgezelschappen cultureel stevig verankerd. Na het neerschieten, het zogenaamde «doodmoment», hoort het klinken er traditioneel bij. Jachtgezelschappen komen samen voor ontbijten met sterkedrank, drinken in jachthutten en vieren het einde van het seizoen met urenlange drijfjachtavonden. Het hobbyjagen als evenement documenteert hoe de sociale dimensie van de hobbyjacht, gemeenschap, ritueel, statuszorg, nauw verbonden is met alcoholgebruik.

Dit is geen randverschijnsel: hobbyjacht is in Zwitserland een vrijetijdsactiviteit van zo'n 30.000 hobbyjagers, die onder groepsverwachtingsdruk staan. Wie niet meedrinkt, valt op. Wie na het eerste glas stopt, geldt als spelbreker.

Wat zeggen de wetten?

De Zwitserse jachtwet (JSG) en de kantonale uitvoeringsbepalingen regelen afschotquota, jachttijden, gesloten seizoenen en technische voorschriften. Alcohol komt in deze regelgevingen niet voor. Jachtrecht Zwitserland maakt duidelijk dat de jachtwetgeving op dit punt een systematische leemte vertoont.

Er zijn weliswaar algemene strafrechtelijke bepalingen (bijv. het nalatige gebruik van wapens), die theoretisch ook op aangeschoten hobbyjagers zouden kunnen worden toegepast. In de praktijk zijn veroordelingen op deze basis zeldzaam, omdat alcohol als delictsbestanddeel in de jachtcontext nauwelijks wordt vastgesteld. De zelfcontrole van de hobbyjacht faalt hier structureel: noch de jachtgenoot noch de jachtgebiedpachter heeft er belang bij om een aangeschoten jachtcollega aan te geven.

Waarom is dit een veiligheidsprobleem?

Alcohol tast de reactietijd, het beoordelingsvermogen en de waarneming aan, vaardigheden die bij de omgang met vuurwapens beslissend zijn. Jachtongevallen in Zwitserland tonen aan dat in Zwitserland sinds het jaar 2000 meer dan 75 mensen bij jachtongevallen zijn omgekomen en jaarlijks zo'n 300 jachtongevallen worden geregistreerd. De meest voorkomende oorzaken: foutieve identificatie van het doel, onduidelijke schootsvelden, groepsdynamiek en verminderd situatiebewustzijn.

Alcohol als mogelijke factor bij jachtongevallen wordt in Zwitserland niet systematisch geregistreerd. Er bestaat geen verplichting om na een jachtongeval een alcoholtest uit te voeren. Of en hoe vaak alcohol bij ongevallen een rol heeft gespeeld, is daarom statistisch onzichtbaar.

Hoe worden jachtwapens gereguleerd?

De drempels voor de aanschaf en het bezit van jachtwapens zijn in Zwitserland vergelijkenderwijs laag. Jacht en wapens toont aan dat Zwitserland met zo'n 2,3 tot 4,5 miljoen vuurwapens in privébezit internationaal tot de zwaarst bewapende landen behoort. Jachtwapens vormen daarvan een aanzienlijk aandeel.

Sinds de JSV-revisie van 1 februari 2025 zijn voor de hobbyjacht bovendien geluiddempers gelegaliseerd en kortere lopen toegestaan. Deze vernieuwingen werden ingevoerd zonder onafhankelijke veiligheidsevaluatie. De legalisering van geluiddempers betekent ook dat schoten in de omgeving nog moeilijker te lokaliseren zijn, wat de openbare veiligheid verder aantast.

Zijn er vergelijkingen met andere landen?

In sommige Europese landen bestaan aanzetten tot een duidelijkere regulering van alcohol bij de hobbyjacht. In Duitsland bepalen enkele deelstaatjachtwetten dat onder invloed van alcohol niet gejaagd mag worden, maar ook daar ontbreken flächendekkende controles. In Zwitserland is het onderwerp politiek nauwelijks aanwezig.Stroperij en jachtcriminaliteit laten zien dat de strafvervolging in de jachtsector fundamenteel gebrekkig is en dat het zelftoezicht van het systeem zich systematisch tegen externe controle verzet.

Wie is verantwoordelijk voor de controle?

Het toezicht op de hobbyjacht ligt bij de kantons. Wildhoeders zijn chronisch onderbezet: in Graubünden, het kanton met de hoogste jachtintensiteit, moeten enkele wildhoeders ruim 7.000 vierkante kilometer controlegebied bewaken. Alcoholtests vóór de hobbyjacht zijn niet voorzien. Ook na ongevallen zijn ze niet verplicht.

Dat is een controlelacune die in vergelijking met andere vrijetijdsactiviteiten met ongevalsrisico nauwelijks te rechtvaardigen is. Wie een motorboot bestuurt, is onderworpen aan alcoholcontrole. Wie op een volksfeest met een vuurwapen op blikjes schiet, moet nuchter zijn. Wie met het jachtgeweer een bos met openbare wandelpaden ingaat, is aan geen enkel dergelijk voorschrift onderworpen.

Wat eisen critici?

De eisen zijn betrekkelijk bescheiden en oriënteren zich op bestaande veiligheidsnormen: invoering van een promillegrens voor gewapende hobbyjagers analoog aan het wegverkeer; verplichte alcoholtests na jachtongevallen; meldplicht voor ongevallen onder mogelijke invloed van alcohol; onafhankelijk onderzoek van jachtongevallen door kantonnale instanties buiten de jachtadministratie.

Deze maatregelen zouden met bescheiden inspanning uitvoerbaar zijn. Dat ze tot dusver niet zijn ingevoerd, is een uitdrukking van de politieke invloed van de jachtverenigingen, die elke verscherping van de regulering met succes hebben afgeweerd.

Welke invloed hebben jachtverenigingen op de wetgeving?

Hoe jachtverenigingen de politiek en het publiek beïnvloeden documenteert hoe JagdSchweiz en kantonnale jachtverenigingen onevenredig veel invloed hebben in consultatieprocedures, parlementaire commissies en uitvoeringsorganen. De jagerslobby in Zwitserland is goed genetwerkt en gebruikt deze invloed systematisch om regelgevingspogingen te verhinderen, ook bij het thema alcohol.

Het resultaat is een lacune in de regelgeving die de openbare veiligheid ondergeschikt maakt aan het comfort van een kleine vrijetijdsgroep.

Conclusie

Alcohol tijdens de hobbyjacht is een over het hoofd gezien veiligheidsprobleem. Terwijl het wegverkeer duidelijke promillegrenzen, controles en sancties kent, opereren gewapende hobbyjagers zonder vergelijkbare voorschriften. Jachtongevallen worden niet systematisch op alcoholbetrokkenheid onderzocht. Dat valt niet met traditie te rechtvaardigen: een samenleving die wapendragers in openbare bossen vrijstelt van alcoholcontroles, stelt haar burgers bloot aan een vermijdbaar risico.