Zoeken

Populaire thema's

Criminaliteit & jacht Jacht Campagnes & jacht Psychologie & jacht Jachtwet Wilde dieren

Bouwjacht

Bouwjacht betekent: jachthonden worden in vossen- of dassenholen gestuurd om predatoren onder de grond op te jagen, zodat ze buiten kunnen worden doodgeschoten. Wat daarbij gebeurt, onttrekt zich aan elke openbare controle: ondergrondse confrontaties, beten, blokkades in het nauwe gangenstelsel, zware verwondingen – voor het wilde dier en voor de hond. Een juridisch advies van de stichting Tier im Recht komt tot de conclusie: het uitoefenen van de bouwjacht kan vanuit het oogpunt van dierenwelzijnsrecht meermaals de delictsomschrijving van dierenmishandeling vervullen.

Verschillende Zwitserse kantons hebben hieruit consequenties getrokken. Thurgau verbood de holjacht als eerste kanton in 2017 via een besluit van de Kantonsraad. Zürich volgde per 1 januari 2023 met een nieuwe kantonale jachtwet. Bazel-Landschaft heeft het in principe verboden, met uitzonderingen. Bern besloot in 2024 tot een verregaand verbod met eng omschreven uitzonderingsregelingen. Het kanton Vaud verbood de holjacht per 15 december 2021. Tegelijkertijd loopt op federaal niveau motie 23.3303 «Verbod op de dierkwellende holjacht». De trend is duidelijk – en hij laat zich ook overdragen op kantons die nog geen bindende regeling hebben.

Wat je hier te wachten staat

Wat holjacht is en hoe ze verloopt: Methode, verloop, betrokken dieren en het besluit van de Regeringsraad van Solothurn als primaire bron.
Het hoofdprobleem: onzichtbaarheid en gebrek aan controle: Waarom holjacht juist daar plaatsvindt waar publieke controle het minst mogelijk is.
Dierenleed is systeembepaald, geen incident: Wat het juridisch advies van Tier im Recht concreet vaststelt.
Sleipinstallaties: de opleidingsindustrie van de holjacht: Wat er met vossen in kunstmatige trainingsbouwwerken gebeurt – en wat de Deutsche Tierschutzbund daarover zegt.
Kantonale rechtssituatie actueel: Stand 2026 – wie het verboden heeft, wie nog niet, en waar uitzonderingen het verbod uithollen.
Motie 23.3303: holjacht als thema van de federale politiek: Waar het federale niveau staat en waarom dat belangrijk is.
Argumenten van JagdSchweiz en de weerlegging ervan: De lobbystandpunten in de feitencheck.
Eisen van de IG Wild beim Wild: Wat een echt, sluitend verbod zou betekenen.
Wat jij kunt doen: Handelingsopties voor particulieren, organisaties en politieke actoren.
Quicklinks: Alle bewijsstukken, rechtbankbronnen, mediaberichten en dossierbijdragen.

Wat holjacht is en hoe ze verloopt

Holjacht is een jachtvorm waarbij een zogenaamde grondhond in het hol van een vos of das wordt gestuurd. De hond dringt het hol binnen – een vertakt ondergronds buizenstelsel –, bedreigt het wilde dier en drijft het door de gangen naar buiten. Buiten posteren hobbyjagers en hobbyjaagsters zich rond het hol en proberen de vos of das bij het verlaten te doden. Dat beschrijft een besluit van de Regeringsraad van het kanton Solothurn rechtstreeks en onomwonden.

Das en vos zijn de belangrijkste doeldieren van de holenjacht. De das is in Zwitserland niet bejaagbaar – holenjacht op dassen is volgens de federale wetgeving in beginsel niet toegestaan. Bij de vos verschilt de rechtssituatie per kanton. Doorslaggevend: holenjacht is nooit een beheersjacht waarbij aangetoonde schade een voorwaarde is. Ze wordt ingezet als reguliere jachtmethode – dus als vrijetijdsjacht in het verborgene.

Meer hierover: Jacht in Zwitserland: feitencheck, jachtvormen, kritiek en Vallenjacht in Zwitserland

Het hoofdprobleem: onzichtbaarheid en gebrek aan controle

Holenjacht vindt ondergronds plaats. Wat zich in de hol afspeelt, onttrekt zich aan elke publieke controle. Contact tussen hond en wild dier in het nauwe gangenstelsel, beten, blokkades, uitputting en paniektoestanden zijn niet alleen mogelijk – ze zijn structureel waarschijnlijk, omdat twee dieren van verschillende soorten in een minimale ruimte zonder uitwijkmogelijkheid op elkaar botsen.

Zelfs als iemand beweert dat holenjacht « netjes » wordt uitgevoerd: de methode brengt structureel oncontroleerbare situaties voort. Honden blijven in de hol vastzitten en stikken – dat is geen incident, maar een erkend risico waarover in jachtkringen intern wordt gesproken. Wilde dieren sterven in de hol, gewond en zonder uitgang. Voor het publiek, voor onafhankelijke controle-instanties en voor de dierenbescherming is dit alles onzichtbaar. Dat is geen eigenschap die met betere training te verhelpen valt. Het is het structurele kenmerk van een methode die in het verborgene opereert.

Meer hierover: Jachtwetten en controle: waarom zelftoezicht niet volstaat en Jacht en dierenbescherming: wat de praktijk met wilde dieren doet

Dierenleed is systeemgebonden, geen incident

Het juridisch advies « Die Baujagd unter dem Aspekt des Tierschutz- und Jagdrechts » van de Stiftung Tier im Recht – opgesteld door Gieri Bolliger, Andreas Rüttimann en Vanessa Gerritsen – vormt de fundamentele juridische analyse van de Zwitserse holenjacht. Het komt tot een duidelijke conclusie: de uitoefening van de holenjacht kan vanuit het oogpunt van het dierenbeschermingsrecht meermaals voldoen aan de delictsomschrijving van dierenmishandeling volgens art. 26 lid 1 TSchG.

De motie van Casimir von Arx (GLP) in het kanton Bern – gesteund door SVP, EVP, FDP, SP, Grünen en Mitte – stelt vast: «Het uitvoeren van holjacht is in de regel niet noodzakelijk. Ook kan een blijvend regulerend effect op de vossen- of dassenstand niet worden aangetoond.» De Berner regeringsraad deelt deze inschatting: holjacht wordt nog maar zelden uitgeoefend, heeft geen gebiedsdekkend regulerend effect op de standen, en herhaaldelijk lopen honden en wilde dieren verwondingen op. Hij beveelt aan de motie aan te nemen.

Meer hierover: Wilde dieren, doodsangst en ontbrekende verdoving en Holjacht – legale dierenmishandeling in naam van de jachttraditie

Schliefanlagen: de opleidingsindustrie van de holjacht

De holjacht heeft een eigen opleidingsindustrie: Schliefanlagen (oefenburchten). Dit zijn kunstmatig aangelegde, ondergrondse buizenstelsels waarin jachthonden worden voorbereid op de inzet in echte vossenholen. Een vos dient daarbij als «prikkel» – vaak door een traliewerk van de hond gescheiden, maar in direct contact met het opdringende dier.

De Deutsche Tierschutzbund stelt ondubbelzinnig vast: «Het gebruik van vossen in oefenburchten moet als strijdig met de dierenbescherming worden beschouwd. Bij de inzet in de oefenburchten wordt een dier aan een ander afgericht. Dat is in strijd met de dierenbeschermingswet. Ook al blijven vos en hond door een traliewerk van elkaar gescheiden, het proces gaat gepaard met grote stress voor de vossen, die bovendien levenslang in kleine verblijven hun bestaan moeten slijten.» Het deskundigenrapport van Tier im Recht stelt vast dat de opleiding van grondhonden aan de kunstburcht met levende vossen voor deze dieren gepaard kan gaan met «enorm lijden en angsten». Een vos in een oefenburcht is geen trainingsapparaat. Hij is een voelend dier dat permanent in een situatie wordt gehouden die voor hem structureel angst en stress veroorzaakt.

Meer hierover: Jachthonden: tussen inzet, lijden en instrumentalisering en Jachtmythes: 12 beweringen die je kritisch zou moeten onderzoeken

Kantonale rechtssituatie actueel: stand 2026

De trend is eenduidig – in één richting: weg van de holjacht. Het actuele overzicht:

Kanton	Status holjacht
Thurgau	Verboden sinds 2017 (eerste kanton); uitzonderingen door departement mogelijk
Zürich	Verboden sinds 1 januari 2023 (nieuwe kantonale jachtwet)
Vaud	Verboden sinds 15 december 2021
Basel-Landschaft	In principe verboden per herziening jachtwet 2020; uitzonderingen met vergunning mogelijk
Bern	Verregaand verbod aangenomen; uitzonderingen alleen met overheidstoestemming en cumulatieve voorwaarden
Overige kantons	Geen uniforme regeling voor heel Zwitserland; in veel kantons nog toegestaan of grijs gebied

Doorslaggevend is het patroon achter de uitzonderingen: een «verbod met uitzonderingen» is slechts zo goed als zijn controlemechanismen. Waar uitzonderingsvergunningen volgens zachte criteria worden verleend, zonder onafhankelijke toetsing, kan het verbod in de praktijk grotendeels zonder effect blijven.

Meer hierover: Jachtwetten en controle en Modelteksten voor jachtkritische voorstellen in kantonale parlementen

Motie 23.3303: graafjacht als thema van de federale politiek

Op federaal niveau behandelt het parlement de motie 23.3303 «Verbod op de dieronterende graafjacht». Het is niet de eerste federale aangelegenheid over dit onderwerp. Al in 2002 werd de aangelegenheid 02.3737 «Verbod op de graafjacht en verbeteringen bij het nazoeken» ingediend. Dat toont aan: het debat over de graafjacht is niet nieuw. Het wordt telkens weer politiek geadresseerd en er is aanhoudende maatschappelijke druk nodig om ook op federaal niveau tot een bindend resultaat te komen.

Kantons met jachtvriendelijke regeringen kunnen de graafjacht via uitzonderingen en handhavingsleemten de facto in stand houden zolang er geen federaal recht is dat duidelijke minimumnormen vastlegt. De motie 23.3303 is daarom politiek belangrijk: niet als afsluitend debat, maar als drukmiddel voor een verbod zonder achterdeurtjes.

Meer hierover: Verbod op dieronterende val- en lokjacht (modelvoorstel) en Kom in actie tegen de hobbyjacht

Argumenten van JagdSchweiz en hun weerlegging

«Graafjacht is nodig voor de biodiversiteit.» JagdSchweiz betoogt dat graafjacht bijdraagt aan de regulering van predatoren die zogenaamd grondbroeders bedreigen. Dit narratief negeert dat de belangrijkste oorzaken van soortenachteruitgang – verlies van leefgebied, intensieve landbouw, pesticiden, lichtvervuiling – door graafjacht niet worden aangepakt. «Biodiversiteit» wordt als etiket op een uit dierenwelzijnsoogpunt problematische praktijk geplakt, waarvan het effect op vogelpopulaties noch is aangetoond noch is gekwantificeerd. De Bernse regeringsraad stelt uitdrukkelijk vast: «Een duurzaam regulerend effect op de vossen- respectievelijk dassenpopulatie kan niet worden aangetoond.»

«Er vinden nauwelijks gevechten plaats.» Zelfs waar geen direct gevecht plaatsvindt, is de methode structureel riskant: hond en wild dier in een minimale ruimte, zonder uitwijkmogelijkheid. Stress, paniek en angst ontstaan ook zonder direct contact. En: wat er werkelijk in de hol gebeurt, is nooit publiek controleerbaar. Noch de bewering «nauwelijks gevechten» noch het tegendeel laat zich onafhankelijk verifiëren. Precies dat is het probleem.

«Dat is traditie.» Traditie is geen rechtvaardiging voor dierenleed. Hanengevechten, berenhetsen en stierengevechten zijn eveneens oude tradities. Moderne samenlevingen hebben ze verboden, omdat dierenwelzijn en maatschappelijke waarden zich verder hebben ontwikkeld. Verschillende Zwitserse kantons hebben deze stap voor de holjacht al gezet. Dat is geen aanval op traditie, het is maatschappelijke rijpheid.

Eisen van IG Wild beim Wild

Landelijk verbod op de holjacht zonder achterdeurtjes: Uitzonderingen zijn alleen mogelijk bij gedocumenteerde, ernstige noodsituatie, met toestemming van een onafhankelijke instantie en met verplichte resultaatcontrole – niet als standaardinstrument van de jacht.
Verbod op oefenholen: Elke opleiding waarbij wilde dieren als trainingsobjecten worden ingezet, is vanuit het oogpunt van dierenwelzijn niet tolereerbaar. Dat geldt ook voor wilde-zwijnomheiningen, oefenomheiningen en vergelijkbare voorzieningen.
Transparantieplicht: Openbare statistiek over holjachtacties, verleende uitzonderingsvergunningen, incidenten, gewonde honden en wilde dieren alsook nacontroles.
Onafhankelijk toezicht: Controle door instanties die niet jachtgebonden zijn georganiseerd en geen structurele belangenconflicten met de jachtlobby hebben.

Wat jij kunt doen

Documenteren: Aanwijzingen voor holjachtacties of oefenholen in jouw regio met plaats, datum, foto's en bebording vastleggen en melden.
Het kanton aanschrijven: Duidelijke regels eisen – geen «verbod met zachte uitzonderingen», maar bindende voorwaarden, harde criteria en onafhankelijke controle.
Political Monitoring: De motie 23.3303 in de Bondsraad volgen en parlementaire vertegenwoordigers rechtstreeks aanspreken.
Dossier delen: Zodat de holjacht niet in het duister blijft – letterlijk.

Quicklinks

Bijdragen op Wild beim Wild:

Verwante dossiers:

Onze ambitie

De holjacht is een jachtvorm die in het verborgene plaatsvindt, onder de grond, buiten elke mogelijkheid van controle. Juist daarom kon zij zo lang voortbestaan: wat niemand ziet, bekritiseert niemand. Het juridische advies van Tier im Recht heeft duidelijk gemaakt wat deze methode juridisch betekent. Meerdere kantons hebben daar de juiste conclusies uit getrokken. Wat nog ontbreekt, is een sluitend federaal verbod zonder uitzonderingen die het verbod in de uitvoering uithollen.

IG Wild beim Wild documenteert de stand van het debat, de kantonale rechtssituatie en de argumenten van de jachtlobby, zodat politieke actoren, media en het publiek op een solide feitenbasis kunnen beslissen. Dit dossier wordt doorlopend bijgewerkt wanneer nieuwe kantonale besluiten, parlementaire voorstellen of gerechtelijke uitspraken dat vereisen.

Call to Action: Ken je aanwijzingen voor holjacht-inzetten of oefenkunstholen in jouw regio? Meld ze met datum, plaats en foto's: wildbeimwild.com/kontakt

Meer over het thema hobbyjacht: in ons dossier over de jacht bundelen wij feitenchecks, analyses en achtergrondberichten.