Zoeken

Populaire onderwerpen

Criminaliteit & Jacht Wilde dieren Educatie Jacht Dierenrechten Jachtwet

Bouwjacht

Holenjacht betekent: jachthonden worden in vossen- of dassenburchten gestuurd om roofdieren onder de grond in het nauw te drijven, zodat ze buiten kunnen worden neergeschoten. Wat daar gebeurt, onttrekt zich aan publieke controle: confrontaties onder de grond, beten, blokkades in het nauwe gangenstelsel, zware verwondingen, zowel voor het wilde dier als voor de hond. Een juridisch rapport van de stichting Tier im Recht komt tot de conclusie: de uitoefening van de holenjacht kan op meerdere punten voldoen aan de definitie van dierenmishandeling in de dierenwelzijnswetgeving.

Meerdere Zwitserse kantons hebben hieruit consequenties getrokken. Thurgau verbood de holenjacht in 2017 als eerste kanton via een besluit van de Grote Raad. Zürich volgde per 1 januari 2023 met een nieuwe kantonnale jachtwet. Basel-Landschap heeft de holenjacht in principe verboden, met uitzonderingen. Bern besloot in 2024 tot een vergaand verbod met eng omschreven uitzonderingen. Het kanton Waadt verbood de holenjacht per 15 december 2021. Op federaal niveau is motie 23.3303 'Verbod op de dierenmishandelende holenjacht' daarentegen gestrand: de Bondsraad adviseerde in 2023 om de motie af te wijzen, de Nationale Raad behandelde haar nooit, en in maart 2025 werd ze afgeschreven. De trend in de kantons is desondanks duidelijk, en laat zich ook overdragen op kantons die nog geen bindende regeling hebben.

Wat je hier te wachten staat

Wat baujacht is en hoe het verloopt: Methode, verloop, betrokken dieren en het besluit van de Regeringsraad van Solothurn als primaire bron.
Het hoofdprobleem: onzichtbaarheid en gebrek aan controle: Waarom baujacht juist plaatsvindt waar publieke controle het minst mogelijk is.
Dierenleed is systematisch, geen incident: Wat het juridisch rapport van Tier im Recht concreet vaststelt.
Kunstmatige bouwanlagen: de trainingsindustrie van de baujacht: Wat er met vossen gebeurt in kunstmatige trainingsburchten en wat de Deutsche Tierschutzbund daarover zegt.
Actuele kantonale rechtssituatie: Stand 2026: wie heeft verboden, wie nog niet, en waar uitzonderingen het verbod uithollen.
Motie 23.3303: baujacht als thema in de federale politiek: Waarom de Bond niet ingrijpt en wat dat betekent voor de kantons.
Argumenten van JagdSchweiz en hun weerlegging: De standpunten van de lobby onder de loep.
Eisen van de IG Wild beim Wild: Wat een echt, sluitend verbod zou betekenen.
Wat je kunt doen: Handelingsopties voor particulieren, organisaties en politieke actoren.
Snelkoppelingen: Alle bewijsstukken, juridische bronnen, mediaberichten en dossierbijdragen.

Wat baujacht is en hoe het verloopt

Baujacht is een jachtvorm waarbij een zogenoemde holenhond in het hol van een vos of das wordt gestuurd. De hond dringt het hol binnen (een vertakt ondergronds gangenstelsel), zet het wilde dier onder druk en drijft het door de gangen naar buiten. Buiten posteren recreatieve jagers en jaagsters zich rond het hol en proberen de vos of das bij het verlaten ervan af te schieten. Dat beschrijft een besluit van de regering van het kanton Solothurn rechtstreeks en zonder omwegen.

Das en vos zijn de belangrijkste doeldieren van de holenjacht. Beide soorten mogen in Zwitserland worden bejaagd (art. 5 JSG); in 2025 werden volgens Eidgenössische Jagdstatistik (Zwitserse federale jachtstatistiek) 20.938 vossen en 3.166 dassen gedood. Op bondsniveau zijn bij de burchtjacht slechts het vergassen en uitroken van burchten, het uitgraven van dassen, tangen en boren, drijfschoten en het inzetten van meer dan één hond per burcht verboden (art. 2 lid 1 lit. c JSV). Of burchtjacht uberhaupt is toegestaan, beslissen de kantons. Cruciaal: burchtjacht is nooit een ingrijpende maatregel waarvoor aantoonbare schade vereist is. Ze wordt als reguliere jachtmethode ingezet, dus als recreatieve jacht in het verborgene.

Meer hierover: Jacht in Zwitserland: cijfers, systemen en mythen en Vallenjacht in Zwitserland

Het hoofdprobleem: onzichtbaarheid en gebrek aan controle

Burchtjacht vindt ondergronds plaats. Wat er in de burcht gebeurt, onttrekt zich aan elke publieke controle. Contact tussen hond en wild dier in het smalle gangenstelsel, beten, blokkades, uitputting en paniek zijn niet alleen mogelijk, ze zijn structureel waarschijnlijk, omdat twee dieren van verschillende soorten elkaar in een minimale ruimte tegenkomen zonder uitwijkmogelijkheid.

Zelfs als iemand beweert dat burchtjacht 'schoon' wordt uitgevoerd: de methode leidt structureel tot oncontroleerbare situaties. Honden blijven in de burcht steken en stikken: dat is geen op zichzelf staand geval, maar een erkend risico waarover in jachtkringen intern wordt gesproken. Wilde dieren sterven in de burcht, gewond en zonder uitweg. Voor het publiek, voor onafhankelijke controle-instanties en voor dierenwelzijn is dit alles onzichtbaar. Dat is geen eigenschap die met betere training kan worden verholpen. Het is het structurele kenmerk van een methode die in het verborgene opereert.

Meer hierover: Jachtwetten en controle: waarom zelftoezicht niet volstaat en Jacht en dierenwelzijn: wat de praktijk met wilde dieren doet

Dierenleed is systeemgebonden, geen uitzondering

Het juridisch advies 'Die Baujagd unter dem Aspekt des Tierschutz- und Jagdrechts' van de stichting Tier im Recht (opgesteld door Gieri Bolliger, Andreas Rüttimann en Vanessa Gerritsen, 2012, Schriften zum Tier im Recht, deel 10) is de fundamentele juridische analyse van de Zwitserse burchtjacht. Het komt tot een duidelijke conclusie: de uitoefening van de burchtjacht kan op grond van het dierenwelzijnsrecht meermaals de delictsomschrijving van dierenmishandeling volgens art. 26 lid 1 TSchG vervullen.

De motie van Casimir von Arx (GLP) in het kanton Bern (gesteund door SVP, EVP, FDP, SP, Groenen en Mitte) stelt: «Het uitvoeren van holenjacht is in de regel niet noodzakelijk. Ook kan een blijvend regulerend effect op de vossen- resp. dassenstand niet worden aangetoond.» De Berner regering deelt die inschatting: holenjacht wordt nog maar zelden uitgeoefend, heeft geen landelijk dekkend regulerend effect op populaties, en telkens weer raken honden en wilde dieren gewond. Zij adviseerde de motie aan te nemen.

Meer hierover: Waarom het dierenbeschermingsrecht bij de bosgrens eindigt en Holenjacht: legale dierenmishandeling in naam van de jachttraditie

Kunstholen: de opleidingsindustrie van de bouwjacht

Holenjacht heeft een eigen opleidingsindustrie: schliefanlagen. Dat zijn kunstmatig aangelegde, ondergrondse buizenstelsels waarin jachthonden worden voorbereid op de inzet in echte vossenholen. Een vos dient daarbij als «prikkel», vaak door een rooster van de hond gescheiden, maar in direct contact met het dier dat hem belaagt.

De Duitse Dierenbeschermingsbond (Deutscher Tierschutzbund) stelt ondubbelzinnig vast: «Het gebruik van vossen in kunstholen moet als dierenmishandeling worden beschouwd. Bij de inzet in kunstholen wordt het ene dier op het andere afgericht. Dat is in strijd met de dierenwelzijnswet. Ook al blijven vos en hond door een rooster van elkaar gescheiden, gaat deze aanpak gepaard met grote stress voor de vossen, die bovendien hun hele leven in kleine kooien moeten doorbrengen.» Het rapport van Tier im Recht stelt vast dat de training van bodemhonden op kunstmatige holen met levende vossen voor deze dieren «gepaard kan gaan met enorm lijden en angst». Een vos in een kunstenhol is geen trainingsapparaat. Het is een gevoelig dier dat permanent wordt vastgehouden in een situatie die voor hem structureel angst en stress veroorzaakt.

Meer hierover: Jachthonden bij de inzet van de recreatieve jacht en Jachtmythes: 12 beweringen die je kritisch moet bekijken

Actuele kantonale rechtssituatie: stand 2026

De trend is eenduidig en wijst in één richting: weg van de holenjacht. Het actuele overzicht:

kanton	Status bouwjacht
Thurgau	Verboden sinds 2017 (eerste kanton); uitzonderingen mogelijk via het departement
Zurich	Verboden sinds 1 januari 2023 (nieuwe kantonale jachtwet)
Vaud	Verboden sinds 15 december 2021
Bazel-Land	In principe verboden sinds de herziening van de jachtwet in 2020; uitzonderingen met vergunning mogelijk
Bern	Vergaand verbod aangenomen; uitzonderingen enkel met toestemming van de autoriteiten en onder cumulatieve voorwaarden
Genève	Geen recreatieve jacht sinds 1974, dus ook geen holenjacht
Wallis	Toegestaan; onder patent E is holenjacht met honden uitdrukkelijk toegelaten, daarnaast zijn er afschotpremies voor vos en das
Overige kantons	Geen landelijk uniforme regeling; in veel kantons nog toegestaan of onduidelijk

Doorslaggevend is het patroon achter de uitzonderingen: een "verbod met uitzonderingen" is slechts zo goed als de bijbehorende controlemechanismen. Waar uitzonderingsvergunningen op basis van vage criteria worden verleend, zonder onafhankelijke toetsing, kan het verbod in de praktijk grotendeels tandeloos blijven.

Meer hierover: Jachtwetten en controle en modeltekst voor jachtkritische voorstellen in kantonale parlementen

Motie 23.3303: bouwjacht als thema op federaal niveau

Op federaal niveau diende SP-nationaalraadslid Martina Munz in maart 2023 de Motie 23.3303 «Verbod op de dierenmishandelende holenjacht» in. De Bondsraad adviseerde in mei 2023 tot verwerping: de in 2012 aangepaste jachtverordening voorkomt een «ongerechtvaardigde belasting» van vossen en jachthonden, en de keuze van jachtmethoden is een zaak van de kantons. De Nationale Raad behandelde het voorstel nooit; in maart 2025 werd het onbehandeld afgeschreven. De motie was niet de eerste federale kwestie over dit onderwerp: al in 2002 diende Ständerätin Christine Beerli motie 02.3737 «Verbod op holenjacht en verbeteringen bij het nazoeken» in. Dat toont aan: het holenjachtdebat is niet nieuw. Het wordt telkens weer politiek aangekaart, en er is aanhoudende druk vanuit het maatschappelijk middenveld nodig om ook op federaal niveau tot een bindend resultaat te komen.

Kantons met jachtvriendelijke regeringen kunnen holenjacht via uitzonderingen en lacunes in de handhaving de facto in stand houden, zolang er geen federaal recht is dat duidelijke minimumnormen stelt. De mislukte motie 23.3303 laat daarom zien waar de hefboom ligt: zolang de Bondsraad holenjacht als voldoende geregeld beschouwt, is er een nieuw voorstel nodig en aanhoudende druk vanuit de kantons voor een verbod zonder achterdeurtjes.

Meer hierover: Verbod op dierenmishandelende val- en lokjacht (voorbeeldvoorstel) en Actief worden tegen de recreatieve jacht

Argumenten van JagdSchweiz en hun weerlegging

“Bouwjacht is nodig voor de biodiversiteit.” JagdSchweiz voert aan dat holenjacht bijdraagt aan de regulering van predatoren die naar verluidt grondbroeders bedreigen. Dit verhaal negeert dat de hoofdoorzaken van de achteruitgang van soorten (verlies van leefgebied, intensieve landbouw, pesticiden, lichtvervuiling) door holenjacht niet worden aangepakt. 'Biodiversiteit' wordt als label geplakt op een praktijk die vanuit het oogpunt van dierenwelzijn problematisch is en waarvan het effect op vogelpopulaties noch is aangetoond noch gekwantificeerd. De Berner regering stelt uitdrukkelijk vast: «Een blijvend regulerend effect op de vossen- resp. dassenpopulatie kan niet worden aangetoond.»

“Er komt nauwelijks een gevecht van.”Zelfs waar geen direct gevecht plaatsvindt, is de methode structureel risicovol: hond en wild dier in een minimale ruimte, zonder mogelijkheid om te ontwijken. Stress, paniek en angst ontstaan ook zonder direct contact. En: wat er werkelijk in het hol gebeurt, is nooit publiekelijk controleerbaar. Noch de bewering “nauwelijks gevechten”, noch het tegendeel kan onafhankelijk worden geverifieerd. Dat is precies het probleem.

“Dat is traditie.” Traditie is geen rechtvaardiging voor dierenleed. Hanengevechten, berenhetzen en stierengevechten zijn ook oude tradities. Moderne samenlevingen hebben ze verboden, omdat dierenwelzijn en maatschappelijke waarden zich verder hebben ontwikkeld. Meerdere Zwitserse kantons hebben deze stap voor de vosseneuenjacht al gezet. Dat is geen aanval op traditie, het is maatschappelijke volwassenheid.

Eisen van IG Wild beim Wild

Landelijk verbod op de vosseneuenjacht zonder achterpoortjes: Uitzonderingen zijn alleen mogelijk bij een gedocumenteerde, ernstige noodsituatie, met toestemming van een onafhankelijke instantie en met verplichte effectcontrole, niet als standaardinstrument van de jacht.
Verbod op sleeptunnels (Schliefanlagen): Elke training waarbij wilde dieren als trainingsobject worden gebruikt, is dierenwelzijnsrechtelijk niet aanvaardbaar. Dat geldt ook voor wildzwijnomheiningen, oefenomheiningen en vergelijkbare voorzieningen.
Transparantieplicht: Openbare statistiek over inzet bij de vosseneuenjacht, verleende uitzonderingsvergunningen, incidenten, gewonde honden en wilde dieren, en nacontroles.
Onafhankelijk toezicht: Controle door instanties die niet dicht bij de jacht georganiseerd zijn en geen structurele belangenconflicten hebben met de lobby van de recreatieve jacht.

Wat jij kunt doen

Documenteren: Leg aanwijzingen voor vosseneuenjacht-inzet of sleeptunnels in jouw regio vast met locatie, datum, foto's en bebording, en meld ze.
Schrijf naar je kanton: Duidelijke regels eisen: geen «verbod met zachte uitzonderingen», maar bindende voorwaarden, harde criteria en onafhankelijke controle.
Politieke monitoring: Na de afschrijving van motie 23.3303 is een nieuwe parlementaire ingreep op federaal niveau nodig: spreek Nationalrätinnen en Nationalräte (leden van de Nationalrat) er rechtstreeks op aan.
Dossier delen: Zodat holenjacht niet in het duister blijft, letterlijk.

Snelkoppelingen

Bijdragen op Wild beim Wild:

Gerelateerde dossiers:

Onze aanspraak

De vosseneuenjacht is een jachtvorm die in het verborgene plaatsvindt, onder de grond, buiten elke controlemogelijkheid. Precies daarom kon deze zo lang blijven bestaan: wat niemand ziet, bekritiseert niemand. Het juridisch advies van Tier im Recht heeft duidelijk gemaakt wat deze methode juridisch betekent. Meerdere kantons hebben daaruit de juiste conclusies getrokken. Wat nog ontbreekt, is een sluitend federaal verbod zonder uitzonderingen die het verbod in de uitvoering uithollen.

IG Wild beim Wild documenteert de stand van het debat, de kantonale rechtssituatie en de argumenten van de jachtlobby, zodat politieke actoren, media en het publiek op basis van solide feiten kunnen beslissen. Dit dossier wordt doorlopend geactualiseerd wanneer nieuwe kantonale besluiten, parlementaire voorstellen of gerechtelijke uitspraken daartoe aanleiding geven.

Call to Action: Ken je meldingen van inzet van vosjacht met honden (Baujagd) of kunstmatige vossenholen (Schliefanlagen) in jouw regio? Meld ze met datum, plaats en foto's: wildbeimwild.com/kontakt

Meer over recreatieve jacht: in ons dossier over de jacht bundelen wij factchecks, analyses en achtergrondrapportages.