Jachtbarometer 2025: wat de enquête van JagdSchweiz verzwijgt

Nauwelijks zorgt de foto van een recreatieve jager uit Graubünden met een doodgeschoten ree voor honderden verontwaardigde reacties, of Ronja Stöckli van de koepelorganisatie JagdSchweiz grijpt naar haar beproefde middel: de eigen enquête.

Tegenover Nau.ch verwijst JagdSchweiz naar het Jachtbarometer 2025. Daarin geeft 73 procent van de ondervraagden aan dat de recreatieve jacht nodig is om de wildstand te reguleren, en 68 procent beoordeelt ze als diervriendelijk. Het geval zelf hebben we behandeld in het artikel Recreatieve jager uit Graubünden poseert met dode ree gedocumenteerd.

Wie deze cijfers wil duiden, moet weten wie ze heeft besteld, hoe de vragen gesteld zijn en wat andere onderzoeken laten zien.

De opdrachtgever is de koepelorganisatie zelf

JagdSchweiz laat om de twee jaar een bevolkingsonderzoek uitvoeren door het marktonderzoeksbureau DemoScope en presenteert de resultaten als bewijs voor het brede draagvlak van de recreatieve jacht. De enquête waarop de brochure van de vereniging is gebaseerd, omvatte ongeveer 1.005 personen. De vragen zijn gericht op algemene instemming. Wie zou spontaan tegenspreken als gevraagd wordt of recreatieve jagers zich inzetten voor het milieu, zonder ooit een tegenperspectief te hebben gehoord? De details hierover staan in het Feitencheck van de JagdSchweiz-brochure.

Hoe selectief de vereniging met enquêtes omgaat, blijkt uit de boogjacht. Het Jachtbarometer verschijnt met grafieken en een persbericht. De enquête over boogjacht uit 2025 verdween daarentegen na de inzendtermijn uit de openbare communicatie. Respons en analyse zijn tot op heden niet bekend (Podium over boogjacht in Utzenstorf).

Hetzelfde instituut, een ander resultaat

Hoe sterk het resultaat afhangt van de opdrachtgever, laat DemoScope zelf zien. In september 2017 ondervroeg hetzelfde instituut in opdracht van de Zwitserse Dierenbescherming STS 1.015 personen. 64 procent sprak zich uit voor een verbod op de bouwjacht, slechts 21 procent wilde deze behouden. 43 procent wilde de drijfjacht verbieden, nog eens 32 procent wilde deze aantalsgewijs beperken. De afwijzing was sterker bij vrouwen en bij de leeftijdsgroep van 15 tot 34 jaar; een taalkloof was er niet (Verbod op de zinloze vossenjacht is hoog tijd).

Een jaar later liet JagdSchweiz bij hetzelfde instituut een eigen enquête uitvoeren en verkondigde dat de grote meerderheid de recreatieve jacht duurzaam en diervriendelijk vindt. 82 procent zou hen diervriendelijkheid moeten toeschrijven, 90 procent zou de recreatieve jagers liefde voor de natuur en een verantwoorde omgang met het wapen moeten toeschrijven. Twee enquêtes, één instituut, twee tegengestelde beelden, afhankelijk van wie betaalt (Jacht in Zwitserland: de bevolking is slecht geïnformeerd over de recreatieve jacht).

Het verschil zit in de vraagstelling. Zolang er in het algemeen naar de recreatieve jacht wordt gevraagd, overheerst de instemming. Zodra concrete praktijken ter sprake komen, slaat deze om.

WaMos 2: de enquête die de vereniging niet citeert

Een onderzoek dat niet door een belangengroep is besteld, is het Waldmonitoring soziokulturell WaMos 2, een representatieve enquête onder de Zwitserse bevolking over hun relatie tot het bos. Deze laat zien: 79 procent staat met voorbehoud tegenover de recreatieve jacht of wijst deze af, 19 procent is er principieel tegen of eist de afschaffing ervan (Inleiding tot jachtkritiek). In de persberichten van JagdSchweiz komt dit cijfer niet voor.

Nog duidelijker is het beeld daar waar de bevolking de recreatieve jacht uit eigen ervaring kent en heeft afgeschaft. In het kanton Genève sprak in 2004, in een representatieve enquête van het instituut ERASM, 90 procent zich uit tegen een herinvoering van de recreatieve jacht. In 2009 verwierp de Grote Raad een bijbehorende motie met 70 tegen 7 stemmen (Genève's jachtverbod).

Hoe instemming tot stand wordt gebracht

Dit patroon is niet beperkt tot Zwitserland. Jagd Österreich adverteerde in februari 2026 met “85 procent zegt ja”. De kernvraag luidde in essentie of men anderen de jacht toestaat, mits die wetsconform gebeurt. Dat meet tolerantie ten opzichte van een legale activiteit, geen instemming. Een tweede stelling was gekoppeld aan de voorwaarde dat de recreatieve jacht verantwoord en ethisch wordt uitgeoefend. Wie hiermee instemt, beoordeelt een ideaal, niet de praktijk (Jachtlobby gebruikt opiniepeilingen als PR-wapen).

Op vergelijkbare wijze functioneren de cijfers uit het Jagdbarometer. De vraag of de recreatieve jacht nodig is voor regulering, veronderstelt de reguleringsthese al. En de vraag of de recreatieve jacht diervriendelijk is, meet alleen de indruk van de respondenten, niet wat er in de praktijk daadwerkelijk gebeurt bij de recreatieve jacht. De praktijk is gedocumenteerd: volgens de Zwitserse dierenbescherming STS ligt het slagingspercentage van het opsporen van aangeschoten wilde dieren, afhankelijk van het kanton, tussen 35 en 65 procent. Een aanzienlijk deel van de gewonde dieren wordt volgens deze cijfers dus nooit teruggevonden.

Wat het Jagdbarometer toch onthult

Zelfs de enquêtes van de koepelorganisatie bevatten cijfers die JagdSchweiz niet op de voorgrond plaatst. In 2018 gaf in de verenigingsenquête nog 82 procent van de respondenten aan dat de recreatieve jacht diervriendelijk was, in het Jagdbarometer van 2025 is dat 68 procent. Voor zover de vragen op vergelijkbare wijze zijn gesteld, gaat het om een daling van 14 procentpunten in zeven jaar, gemeten met het eigen instrument.

Daar komt bij: 20 procent van de respondenten is het in 2025 eens met de stelling dat recreatieve jagers alleen jagen uit dodingslust en voor de trofee. Eén op de vijf ondervraagden onderstelt de recreatieve jacht dus precies dat motief dat de foto uit Grisons van de schutter met opgestoken duim zichtbaar maakt.

Commentaar: Een enquête vervangt geen argument

Ongeveer 0,3 procent van de Zwitserse bevolking bestaat uit recreatieve jagers. Dat hun koepelorganisatie na elk schandaal de eigen enquête weer tevoorschijn haalt, is begrijpelijk. Een argument is het niet. Of een meerderheid iets tolereert, zegt niets over of het juist is, en zeker niets over het lijden van de niet-menselijke dieren die bij de recreatieve jacht worden aangeschoten en nooit worden teruggevonden.

Wie serieus wil weten hoe de bevolking tegenover de recreatieve jacht staat, heeft onafhankelijk onderzoek nodig: transparante methodologie, navolgbare steekproeven en concrete vragen over de werkelijke jachtpraktijken, geen vragen die een zogenaamde reguleringsplicht of een ethisch ideaalbeeld al veronderstellen. En geen verenigingen voor recreatieve jacht als opdrachtgever. Zolang JagdSchweiz het Jagdbarometer zelf bestelt, zelf analyseert en zelf communiceert, is het geen onafhankelijk opinieonderzoek. Het is public relations.