Sicilië: rechtbank stopt de recreatieve jacht op het hele eiland

Op Sicilië zwijgen de geweren. De derde sectie van de bestuursrechtbank van de regio Sicilië (TAR) in Palermo heeft bij uitspraak nr. 2953/2026 van 30 oktober 2026 de jachtkalender 2026/27 volledig vernietigd. De reden: het regionale faunabeheer- en jachtplan dateert uit 2013 en is sinds 2018 verlopen. De rechtbank stelt uitdrukkelijk vast dat de vernietiging de recreatieve jacht op het hele eiland feitelijk onmogelijk maakt, midden in het lopende seizoen.

Achter de klacht staat het Comité tegen vogelmoord (CABS) uit Bonn: het heeft de procedure op gang gebracht en gefinancierd. Formeel hebben zijn Italiaanse partners, de Federazione Nazionale Pro Natura en de LEAL (Lega Antivivisezionista), de klacht ingediend. Opgeheven is het decreet nr. 129/GAB van 21 mei 2026, ondertekend door de regionale landbouwassessor Luca Sammartino (Lega). De regio moet bovendien de proceskosten dragen, volgens MessinaToday 4.000 euro.

Een faunabeheer- en jachtplan uit 2013

De kern van de uitspraak is even eenvoudig als ontluisterend. Een jachtkalender moet gebaseerd zijn op het regionale faunabeheer- en jachtplan, het «Piano faunistico-venatorio». Dat bevat de wetenschappelijke basis: aantallen, verspreiding en toestand van de wilde diersoorten. Het laatste plan van Sicilië gold voor de jaren 2013 tot 2018. Hoewel de wet om de vijf jaar een herziening voorschrijft, werd het nooit opnieuw beoordeeld.

Voor de rechtbank volstond dit ene gebrek. Het eerste klachtonderdeel maakt de hele kalender al onrechtmatig; een toetsing van de overige bezwaren was overbodig. De advocaten van de eisers, Luca D'Agostino, Aurora Rosaria Loprete en Mariachiara Giovinazzo, spreken van een ernstig gebrek in het onderzoek en een schending van het voorzorgsbeginsel. De uitspraak herstelt het primaat van milieu- en biodiversiteitsbescherming boven de recreatieve jacht, in de geest van artikel 9 van de Italiaanse grondwet.

Met andere woorden: de regio heeft acht jaar lang afschot toegestaan zonder actueel te weten hoe het gesteld is met de niet-menselijke dieren die worden geschoten.

Het heen-en-weer sinds de zomer

Het vonnis heeft een voorgeschiedenis. Al op 29 juli 2026 had het TAR de kalender met beschikking nr. 481 voorlopig opgeschort en de hoofdzitting vastgesteld op 20 oktober. Sammartino stapte daarop naar het hof van beroep en verkondigde op Facebook dat hij blijft strijden voor het recht van de Siciliaanse recreatieve jagers. Het WWF Sicilië verweet hem dat hij zich gedroeg als de vertegenwoordiger van een jachtvereniging, in plaats van de wilde dieren als gemeenschappelijk goed te beschermen.

Op 4 september zette de Consiglio di Giustizia Amministrativa (CGA) de kalender met beschikking nr. 296/2026 weer in werking, met één uitzondering: de tortelduif bleef in het voorseizoen beschermd. Sammartino vierde dit als een bevestiging van zijn werk. De hoofdprocedure heeft hem nu het tegendeel bevestigd.

Lobby van de recreatieve jacht roept om de regio

De reacties uit de jagerswereld lieten niet op zich wachten. Het portaal voor recreatieve jagers IoCaccio kopte dat uiteindelijk "altijd de goede jager" betaalt. Een vereniging van recreatieve jagers uit Reggio Calabria betuigde de Siciliaanse recreatieve jagers haar "solidariteit" en opperde een voortzetting van de procedure bij de CGA. Als argument worden niet de wilde dieren aangevoerd, maar de economische gevolgen voor handelaren, verenigingen en dorpen.

Opmerkelijk is wat de vereniging zelf toegeeft: een hoger beroep zou de recreatieve jacht niet automatisch weer openen, daarvoor is een afzonderlijk rechterlijk bevel nodig. En een louter administratieve verlenging van het oude plan zou volgens haar standpunt niet volstaan. Nodig zijn nieuwe populatieonderzoeken, milieubeoordelingen en de voorgeschreven hoorzittingen. Precies datgene wat de regio acht jaar lang heeft nagelaten.

Waarom het vonnis ook Zwitserland aangaat

Sicilië ligt op een van de belangrijkste trekroutes tussen Afrika en Europa. Veel trekvogels die in Midden-Europa broeden, trekken in het voorjaar en het najaar over het eiland. Daartoe behoort de tortelduif, die in Zwitserland ernstig in gevaar is en in het Middellandse Zeegebied nog steeds wordt geschoten. Elke tortelduif die tijdens de trek wordt geschoten, kan in het voorjaar op haar broedplaats ontbreken, ook in Zwitserland. Hoe Europa met deze soort omgaat, laat ook een blik op Spanje zien, waar de recreatieve jacht op de tortelduif sinds 2025 weer is toegestaan.

Het vonnis past in een reeks rechterlijke uitspraken die in Europa het jachtbeleid bijsturen. In Frankrijk heeft de Conseil d’État ervoor gezorgd dat alpensneeuwhoen en auerhoen sinds september strikt beschermd zijn, en in de Hautes-Alpes heeft een bestuursrechtbank door de overheid bevolen afschot van vossen opgeschort. In Italië zelf moet met de hervorming C.2984 de bescherming van wilde dieren worden versoepeld, hoewel volgens een enquête slechts 3 procent van de bevolking de recreatieve jacht wil bevorderen.

Duiding: recreatieve jacht zonder gegevensbasis

Het vonnis van Palermo legt bloot wat de recreatieve jacht overal graag verhult: ze beroept zich op 'wildbeheer', maar kan jarenlang zonder actuele cijfers, zolang niemand een rechtszaak aanspant. Een regio die recreatieve jagers acht jaar lang afschot toestaat zonder te weten hoeveel tortelduiven, wilde konijnen of houtsnippen er nog zijn, voert geen beheer, maar bedient een achterban.

Dat de verenigingen van recreatieve jagers nu klagen over omzetverlies in plaats van over de ontbrekende gegevensbasis, zegt veel over hun prioriteiten. De wilde dieren op Sicilië krijgen door het vonnis in elk geval een adempauze, totdat de regio inhaalt wat ze acht jaar lang heeft verzuimd.