Rechtbank stopt door de overheid bevolen afschot van vossen in de Franse Alpen

In de Franse gemeente Les Orres in de Hautes-Alpes mochten vossen sinds 6 oktober 2026 dag en nacht worden neergeschoten, met warmtebeeldtechniek, op het hele grondgebied van de gemeente en tot in de directe nabijheid van woonhuizen. De beschikking van de prefectuur gold tot 8 november en kende geen maximum voor het aantal acties en ook niet voor het aantal gedode vossen. Na een klacht van de dierenwelzijnsorganisatie One Voice heeft de bestuursrechtbank van Marseille het afschot geschorst. De zitting vond plaats op 26 oktober; One Voice maakte de uitspraak op 30 oktober bekend.

Twee dode lammeren, één verdwenen, geen bewijzen

De aanleiding voor de beschikking was bescheiden: twee lammeren die dood in een net werden aangetroffen en een derde dat verdwenen was. In de buurt waren vossen gefotografeerd. Meer lag er niet. One Voice voerde daartegen aan dat de loutere aanwezigheid van een vos niets zegt over de doodsoorzaak en dat vossen sowieso geen typische roofdieren van lammeren zijn. Wie in de bergen dode dieren vindt, vindt daar regelmatig ook vossen: zij ruimen kadavers op. Juist daarvoor worden ze vervolgens beschuldigd.

Het patroon is bekend uit het Zwitserse debat. Een geval van predatie, een verdenking, een foto, en uiteindelijk een afschotvergunning. De bewijslast wordt omgekeerd: niet de overheid hoeft aan te tonen dat een bepaald dier de schade heeft veroorzaakt, maar het dier zou zijn onschuld moeten bewijzen.

Wat de rechter heeft getoetst

De rechter erkende eerst de urgentie: een gedode vos kan niet weer tot leven worden gewekt, de maatregel is onomkeerbaar. Inhoudelijk baseerde hij zich op twee punten. Ten eerste ontbraken er bewijzen voor de aanvallen die aan de vossen werden toegeschreven. Ten tweede vereist de wet aantoonbare aanzienlijke schade, en ook dat bewijs was niet geleverd. Samen vormde dat een gegronde reden om te twijfelen aan de rechtmatigheid van het besluit.

Opmerkelijk is een derde punt: de rechter betrok de rol van de vossen in het ecosysteem bij zijn afweging. Dat is meer dan een formaliteit. Het betekent dat het nut van een roofdier niet langer wordt behandeld als bijzaak, die toch niets kan uitrichten tegen een beweerde schade.

De techniek die hier zou zijn ingezet

Toegestaan waren afschoten 's nachts met warmtebeeldtechniek, tot aan de rand van bebouwde gebieden, dus op plekken waar normaal niet wordt gejaagd. Met zulke apparatuur wordt jagen een zoektocht naar warmtepunten in het donker. Hoe weinig dat met het beeld van eerlijke jacht te maken heeft, heeft Wild beim Wild uiteengezet in het dossier over nachtjacht en hightechjacht.

In Zwitserland bestaat deze route nauwelijks

Het doorslaggevende verschil zit niet in medeleven, maar in de procedure. In Frankrijk kan een dierenwelzijnsorganisatie een afzonderlijk afschotbesluit binnen enkele dagen aan de bestuursrechter voorleggen, en dat gebeurt regelmatig en vaak met succes. In Zwitserland is deze route smal. Het Bundesgericht ontzegde de vereniging CHWolf in september 2026 het verbandsbeschwerderecht (het recht van organisaties om beroep aan te tekenen), waardoor de afschoten van zeven wolvenroedels gerechtelijk ongetoetst bleven. De details van dit vonnis staan in het artikel "Bundesgericht: CHWolf mag niet procederen tegen wolvenafschoten".

Bij de vos rijst de vraag in deze vorm helemaal niet. Hij is in bijna alle kantons jaagbaar wild en wordt gedood tijdens het reguliere jachtseizoen, zonder afzonderlijk besluit waartegen iemand beroep zou kunnen aantekenen. Wat in Les Orres als uitzonderlijke maatregel werd goedgekeurd en door een rechtbank werd gestopt, is bij ons de normale gang van zaken, alleen zonder rechter.

Ongeveer 21.000 gedode vossen per jaar, en Genève redt het zonder

In Zwitserland worden tegenwoordig ongeveer 21.000 vossen per jaar gedood, 25 jaar geleden waren het er meer dan 42.000. De daling van het aantal afschoten heeft niet tot zichtbare problemen geleid, zoals blijkt uit de analyse "Jagdstatistik 2000 bis 2025" laat zien. In het kanton Genève, waar de recreatieve jacht sinds 1974 verboden is, ligt het aantal vossen op nul tot achttien per jaar, en ook daar is niets ingestort. De factcheck over de Genève-cijfers legt vast wat de officiële statistiek hierover zegt.

Wat u nu kunt doen

De meest effectieve vorm van betrokkenheid is niet een handtekening, maar een persoonlijke brief aan de eigen kantonparlementsleden. Op de campagnepagina «Verbod op de vossenjacht» vindt u de adressen van alle kantons en een modelbrief die u in een paar minuten kunt aanpassen en versturen. Daar staat ook gedocumenteerd hoe de afzonderlijke kantons tot nu toe op de eis hebben gereageerd.

Hoe ver het initiatief inmiddels reikt, blijkt uit het bericht «Initiatief van Pascal Wolf bereikt het Europees Parlement». En hoe de tegenpartij argumenteert, leest u in het bericht «Voorzitter van Jagdschutz noemt vaccineren extreem».