Szukaj

Popularne tematy

Przestępczość i łowiectwo Dzikie zwierzęta Edukacja Łowiectwo Prawa zwierząt Ustawa łowiecka

Polowanie norowe

Polowanie w norach oznacza: psy myśliwskie są wysyłane do lisich lub borsuczych nor, aby zaszczuć drapieżniki pod ziemią, tak by można je było zastrzelić na zewnątrz. To, co się przy tym dzieje, wymyka się publicznej kontroli: podziemne konfrontacje, pogryzienia, blokady w ciasnym systemie korytarzy, ciężkie obrażenia — zarówno dla dzikiego zwierzęcia, jak i dla psa. Ekspertyza prawna fundacji Tier im Recht dochodzi do wniosku: uprawianie polowania w norach może na gruncie prawa ochrony zwierząt wielokrotnie wypełniać znamiona znęcania się nad zwierzętami.

Kilka szwajcarskich kantonów wyciągnęło z tego wnioski. Turgowia jako pierwszy kanton zakazała polowania w norach w 2017 roku uchwałą Wielkiej Rady. Zurych poszedł w jej ślady z dniem 1 stycznia 2023 roku, wprowadzając nowe kantonalne prawo łowieckie. Bazylea-Okręg zakazała go zasadniczo, z wyjątkami. Berno uchwaliło w 2024 roku daleko idący zakaz z wąsko zakreślonymi wyjątkami. Kanton Vaud zakazał polowania w norach z dniem 15 grudnia 2021 roku. Na szczeblu federalnym motion 23.3303 „Zakaz okrutnego dla zwierząt polowania w norach” natomiast upadł: Rada Federalna wnioskowała w 2023 roku o jego odrzucenie, Rada Narodowa nigdy się nim nie zajęła, a w marcu 2025 roku został umorzony. Trend w kantonach jest mimo to wyraźny i można go przenieść także na kantony, które nie mają jeszcze wiążących regulacji.

Co cię tutaj czeka

Czym jest polowanie w norach i jak przebiega: Metoda, przebieg, zaangażowane zwierzęta oraz uchwała Rady Rządowej Solury jako źródło pierwotne.
Główny problem: niewidzialność i brak kontroli: Dlaczego polowanie w norach odbywa się dokładnie tam, gdzie publiczna kontrola jest najmniej możliwa.
Cierpienie zwierząt jest systemowe, a nie jednostkowe: Co konkretnie stwierdza ekspertyza prawna Tier im Recht.
Schliefanlagen: przemysł szkoleniowy polowania w norach: Co dzieje się z lisami w sztucznych kompleksach norowych do szkolenia i co mówi na ten temat Deutscher Tierschutzbund.
Aktualny stan prawny w kantonach: Stan na 2026 rok: kto wprowadził zakaz, kto jeszcze nie i gdzie wyjątki podważają zakaz.
Motion 23.3303: polowanie w norach jako temat polityki federalnej: Dlaczego Konfederacja nie działa i co to oznacza dla kantonów.
Argumenty JagdSchweiz i ich obalenie: Stanowiska lobby w weryfikacji faktów.
Postulaty IG Wild beim Wild: Co oznaczałby prawdziwy, całkowity zakaz.
Co możesz zrobić: Możliwości działania dla osób prywatnych, organizacji i podmiotów politycznych.
Szybkie linki: Wszystkie dowody, źródła sądowe, doniesienia medialne i materiały dossier.

Czym jest polowanie norowe i jak przebiega

Polowanie norowe to forma łowiectwa, w której tak zwanego psa norowego wysyła się do nory lisa lub borsuka. Pies wchodzi do nory (rozgałęzionego podziemnego systemu korytarzy), osacza dzikie zwierzę i wypycha je korytarzami na zewnątrz. Na zewnątrz wokół nory ustawiają się myśliwi rekreacyjni i myśliwe rekreacyjne, próbując zastrzelić lisa lub borsuka w chwili opuszczania nory. Tak opisuje to uchwała Rady Wykonawczej kantonu Solura — wprost i bez ogródek.

Borsuk i lis to główne zwierzęta będące celem polowania norowego. Oba gatunki są w Szwajcarii łownymi (art. 5 JSG); w 2025 roku według federalnej statystyki łowieckiej zabito 20 938 lisów i 3 166 borsuków. Prawo federalne zakazuje w polowaniu norowym jedynie gazowania i wykurzania dymem nor, wykopywania borsuków, stosowania obcęgów i świdrów, strzałów w pędzie oraz użycia więcej niż jednego psa na norę (art. 2 ust. 1 lit. c JSV). To, czy polowanie norowe jest w ogóle dozwolone, rozstrzygają kantony. Kluczowe: polowanie norowe nigdy nie jest polowaniem interwencyjnym, którego warunkiem byłaby udowodniona szkoda. Stosuje się je jako zwykłą metodę łowiecką, czyli jako łowiectwo rekreacyjne uprawiane w ukryciu.

Więcej na ten temat: Łowiectwo w Szwajcarii: liczby, systemy i mity oraz Polowanie z użyciem pułapek w Szwajcarii

Główny problem: niewidoczność i brak kontroli

Polowanie norowe odbywa się pod ziemią. To, co dzieje się w norze, wymyka się jakiejkolwiek publicznej kontroli. Kontakt psa z dzikim zwierzęciem w ciasnym systemie korytarzy, pogryzienia, zablokowanie przejścia, wyczerpanie i stany paniki nie tylko są możliwe — są strukturalnie prawdopodobne, ponieważ dwa zwierzęta różnych gatunków spotykają się w minimalnej przestrzeni bez możliwości uniku.

Nawet jeśli ktoś twierdzi, że polowanie norowe jest prowadzone „czysto”: ta metoda strukturalnie wytwarza sytuacje, których nie da się kontrolować. Psy utykają w norze i się duszą: to nie jest pojedynczy przypadek, lecz uznane ryzyko, o którym w kręgach łowieckich rozmawia się wewnętrznie. Dzikie zwierzęta giną w norze, ranne i bez drogi wyjścia. Dla opinii publicznej, niezależnych organów kontrolnych i ochrony zwierząt wszystko to jest niewidoczne. Nie jest to cecha, którą da się usunąć lepszym szkoleniem. To strukturalna cecha metody, która działa w ukryciu.

Więcej na ten temat: Ustawy łowieckie i kontrola: dlaczego samonadzór nie wystarcza oraz Łowiectwo i ochrona zwierząt: co praktyka robi z dzikimi zwierzętami

Cierpienie zwierząt jest wpisane w system, nie jest wypadkiem jednostkowym

Ekspertyza prawna „Die Baujagd unter dem Aspekt des Tierschutz- und Jagdrechts” („Polowanie w norach z perspektywy prawa ochrony zwierząt i prawa łowieckiego”) fundacji Stiftung Tier im Recht (autorzy: Gieri Bolliger, Andreas Rüttimann i Vanessa Gerritsen, 2012, Schriften zum Tier im Recht, tom 10) to podstawowa analiza prawna dotycząca szwajcarskiego polowania w norach. Dochodzi ona do jednoznacznego wniosku: uprawianie polowania w norach może na gruncie prawa ochrony zwierząt wielokrotnie wypełniać znamiona znęcania się nad zwierzętami w rozumieniu art. 26 ust. 1 TSchG.

Motion Casimira von Arxa (GLP) w kantonie Berno (poparty przez SVP, EVP, FDP, SP, Zielonych i Mitte) stwierdza: „Przeprowadzanie polowań w norach z reguły nie jest konieczne. Nie można też udowodnić trwałego regulującego wpływu na populację lisów czy borsuków.” Rada Rządząca kantonu Berno podziela tę ocenę: polowanie w norach jest już tylko rzadko praktykowane, nie ma powierzchniowego wpływu regulacyjnego na populacje, a raz po raz dochodzi do urazów psów i dzikich zwierząt. Zarekomendowała przyjęcie motion.

Więcej na ten temat: Dlaczego prawo o ochronie zwierząt kończy się na granicy lasu oraz Polowanie w norach: legalne znęcanie się nad zwierzętami w imię tradycji łowieckiej

Schliefanlagen: przemysł szkoleniowy polowania w norach

Polowanie w norach ma własny przemysł szkoleniowy: Schliefanlagen. Są to sztucznie zbudowane, podziemne systemy tuneli, w których psy łowieckie przygotowuje się do działania w prawdziwych norach lisów. Lis służy przy tym jako „bodziec”, często oddzielony od psa kratą, lecz pozostający w bezpośrednim kontakcie z napierającym zwierzęciem.

Niemiecki Związek Ochrony Zwierząt (Deutscher Tierschutzbund) stwierdza jednoznacznie: „Wykorzystywanie lisów w Schliefenanlagen należy uznać za sprzeczne z ochroną zwierząt. W Schliefenanlagen jedno zwierzę jest tresowane na drugim. Narusza to ustawę o ochronie zwierząt. Nawet jeśli lis i pies pozostają oddzielone kratą, postępowanie to wiąże się z ogromnym stresem dla lisów, które ponadto muszą przez całe życie wegetować w małych wybiegach.” W ekspertyzie fundacji Tier im Recht stwierdzono, że szkolenie psów do pracy w norach na sztucznej norze z żywymi lisami może wiązać się dla nich z „ogromnym cierpieniem i lękiem”. Lis w Schliefenanlage nie jest sprzętem treningowym. Jest czującym zwierzęciem, które jest trwale utrzymywane w sytuacji, która z samej swojej struktury wywołuje u niego lęk i stres.

Więcej na ten temat: Psy łowieckie w służbie łowiectwa rekreacyjnego oraz Mity łowieckie: 12 twierdzeń, które warto poddać krytycznej analizie

Aktualny stan prawny w kantonach: stan na 2026 r.

Trend jest jednoznaczny i zmierza w jednym kierunku: odejście od polowania w norach. Aktualne zestawienie:

kanton	Status polowania w norach
Turgowia	Zakazane od 2017 r. (pierwszy kanton); departament może udzielać wyjątków
Zurych	Zakazane od 1 stycznia 2023 r. (nowe kantonalne prawo łowieckie)
Vaud	Zakazane od 15 grudnia 2021 r.
Bazylea-Okręg	Zasadniczo zakazane na mocy rewizji prawa łowieckiego z 2020 r.; możliwe wyjątki za zezwoleniem
Berno	Uchwalono daleko idący zakaz; wyjątki wyłącznie za zgodą organów i po spełnieniu łącznych warunków
Genewa	Brak łowiectwa rekreacyjnego od 1974 r., a tym samym brak polowania w norach
Valais	Dozwolone; w ramach patentu E polowanie w norach z psem jest wyraźnie dopuszczone, a ponadto przewidziano premie za odstrzał lisa i borsuka
Pozostałe kantony	Brak jednolitej regulacji w całej Szwajcarii; w wielu kantonach nadal dozwolone lub w szarej strefie

Decydujący jest schemat kryjący się za wyjątkami: „zakaz z wyjątkami” jest tyle wart, ile jego mechanizmy kontrolne. Tam, gdzie zezwolenia na wyjątki wydaje się według miękkich kryteriów, bez niezależnej weryfikacji, zakaz w praktyce może pozostać w dużej mierze nieskuteczny.

Więcej na ten temat: Prawo łowieckie i kontrola oraz Wzorcowe teksty dla wniosków krytycznych wobec łowiectwa w kantonalnych parlamentach

Motion 23.3303: polowanie w norach jako temat polityki federalnej

Na szczeblu federalnym posłanka SP do Rady Narodowej Martina Munz złożyła w marcu 2023 r. Motion 23.3303 „Zakaz okrutnego polowania w norach”. Rada Federalna wniosła w maju 2023 r. o jej odrzucenie: zmieniony w 2012 r. rozporządzenie łowieckie zapobiega „nieuzasadnionemu obciążeniu” lisów i psów myśliwskich, a wybór metod polowania leży w gestii kantonów. Rada Narodowa nigdy nie zajęła się tym wnioskiem; w marcu 2025 r. został on umorzony bez rozpatrzenia. Motion nie była pierwszą sprawą federalną w tym temacie: już w 2002 r. senatorka Christine Beerli złożyła motion 02.3737 „Zakaz polowania w norach i poprawa w zakresie dochodzenia postrzałków”. To pokazuje, że debata o polowaniu w norach nie jest nowa. Jest ona cyklicznie podejmowana politycznie i potrzeba trwałej presji społeczeństwa obywatelskiego, aby również na szczeblu federalnym doprowadziła do wiążącego rezultatu.

Kantony z rządami przychylnymi łowiectwu mogą de facto utrzymać polowanie w norach poprzez wyjątki i luki w egzekwowaniu przepisów, dopóki nie istnieje prawo federalne ustanawiające jasne minimalne standardy. Nieudana motion 23.3303 pokazuje więc, gdzie leży dźwignia: dopóki Rada Federalna uważa polowanie w norach za wystarczająco uregulowane, potrzebny jest nowy wniosek i trwała presja ze strony kantonów na zakaz bez furtek.

Więcej na ten temat: Zakaz okrutnego polowania z użyciem pułapek i wabików (wzorcowy wniosek) oraz Działaj przeciwko łowiectwu rekreacyjnemu

Argumenty JagdSchweiz i ich obalenie

„Polowanie w norach jest konieczne dla bioróżnorodności.” JagdSchweiz argumentuje, że polowanie norowe przyczynia się do regulacji drapieżników, które rzekomo zagrażają ptakom gniazdującym na ziemi. Ta narracja pomija fakt, że głównych przyczyn spadku liczebności gatunków (utrata siedlisk, intensywne rolnictwo, pestycydy, zanieczyszczenie światłem) polowanie norowe w ogóle nie rozwiązuje. „Bioróżnorodność” jest przyklejana jako etykieta do praktyki problematycznej z punktu widzenia ochrony zwierząt, której wpływ na populacje ptaków nie został ani udowodniony, ani określony ilościowo. Rząd kantonu Berno wprost stwierdza: „Trwałego regulującego wpływu na populację lisów lub borsuków nie można udowodnić.”

„Do walk dochodzi rzadko.” Nawet tam, gdzie nie dochodzi do bezpośredniej walki, metoda ta jest z natury ryzykowna: pies i dzikie zwierzę w minimalnej przestrzeni, bez możliwości ucieczki. Stres, panika i strach pojawiają się także bez bezpośredniego kontaktu. Co więcej, tego, co faktycznie dzieje się w norze, nigdy nie można publicznie skontrolować. Ani twierdzenia, że „walk prawie nie ma”, ani jego przeciwieństwa nie da się zweryfikować w sposób niezależny. I właśnie na tym polega problem.

„To tradycja.” Tradycja nie usprawiedliwia cierpienia zwierząt. Walki kogutów, nagonki na niedźwiedzie i corrida to również stare tradycje. Nowoczesne społeczeństwa je zakazały, ponieważ ochrona zwierząt i wartości społeczne się rozwinęły. Kilka szwajcarskich kantonów dokonało już tego kroku w odniesieniu do polowania norowego. To nie jest atak na tradycję, to dojrzałość społeczna.

Postulaty IG Wild beim Wild

Ogólnoszwajcarski zakaz polowania norowego bez luk prawnych: Wyjątki są możliwe wyłącznie w przypadku udokumentowanej, poważnej sytuacji kryzysowej, za zezwoleniem niezależnego organu i z obowiązkową kontrolą skuteczności, a nie jako standardowe narzędzie łowiectwa.
Zakaz stosowania nor szkoleniowych: Każde szkolenie, w którym dzikie zwierzęta wykorzystywane są jako obiekty treningowe, jest nie do przyjęcia z punktu widzenia prawa ochrony zwierząt. Dotyczy to również zagród z dzikami, zagród ćwiczebnych i podobnych obiektów.
Obowiązek przejrzystości: Publiczne statystyki dotyczące akcji polowania norowego, udzielonych zezwoleń wyjątkowych, incydentów, rannych psów i dzikich zwierząt oraz kontroli następczych.
Niezależny nadzór: Kontrola przez instytucje, które nie są powiązane ze środowiskiem łowieckim i nie mają strukturalnych konfliktów interesów z lobby łowieckim.

Co możesz zrobić

Dokumentuj: Wskazówki dotyczące akcji polowania norowego lub nor szkoleniowych w Twoim regionie zapisuj, podając miejsce, datę, zdjęcia i oznakowanie, a następnie zgłaszaj je.
Napisz do swojego kantonu: Domagać się jasnych zasad: nie «zakazu z miękkimi wyjątkami», lecz wiążących warunków, twardych kryteriów i niezależnej kontroli.
Monitoring polityczny: Po umorzeniu motion 23.3303 potrzebna jest nowa inicjatywa na szczeblu federalnym: zwracać się bezpośrednio do posłanek i posłów do Rady Narodowej.
Udostępnij dossier: Aby polowanie norowe nie pozostało w ciemności — dosłownie.

Szybkie linki

Artykuły na Wild beim Wild:

Powiązane dossier:

Nasze zobowiązanie

Polowanie norowe to forma łowiectwa odbywająca się w ukryciu, pod ziemią, poza jakąkolwiek możliwością kontroli. Właśnie dlatego mogła przetrwać tak długo: czego nikt nie widzi, tego nikt nie krytykuje. Opinia prawna organizacji Tier im Recht jasno wyjaśniła, co ta metoda oznacza z prawnego punktu widzenia. Kilka kantonów wyciągnęło z tego właściwe wnioski. Brakuje jeszcze pełnego zakazu federalnego bez wyjątków, które w praktyce wydrążają zakaz.

IG Wild beim Wild dokumentuje stan debaty, kantonalny stan prawny oraz argumenty lobby łowieckiego, aby podmioty polityczne, media i opinia publiczna mogły podejmować decyzje na solidnej podstawie faktów. Dossier to jest na bieżąco aktualizowane, gdy wymagają tego nowe decyzje kantonalne, interwencje parlamentarne lub wyroki sądowe.

Wezwanie do działania: Znasz wskazówki dotyczące akcji polowania norowego lub ośrodków szkolenia psów norowych w swoim regionie? Zgłoś je, podając datę, miejsce i zdjęcia: wildbeimwild.com/kontakt

Więcej na temat łowiectwo rekreacyjne: W naszym Dossier na temat łowiectwa gromadzimy analizy faktów, opracowania i raporty tła.