Polowanie niżowe 2026: co kantony Gryzonia, Ticino i Valais dopuszczają do odstrzału

Polowanie na zwierzynę wysokopienną w Gryzonii, Tessynie i Valais dobiegło końca. Dla dzikich zwierząt nie oznacza to okresu spokoju, lecz kolejny etap.

Po jeleniach, kozicach i sarnach przychodzi czas na zające, kuraki leśne, lisy, borsuki i kuny. Wild beim Wild przeanalizowało oficjalne przepisy trzech kantonów na rok 2026: terminy, kontyngenty oraz uzasadnienia podawane przez władze.

Terminy w trzech kantonach

• Gryzon: Polowanie na zwierzynę niskopienną od 1 października do 30 listopada 2026 roku. Cietrzewie i pardwy są dopuszczone od 16 października, zające do 20 listopada. Polowanie z zasiadki na lisy, borsuki i kuny trwa od 1 listopada 2026 do 28 lutego 2027 (borsuki do 15 stycznia, kuny do 15 lutego), każdorazowo od godziny 17.00 do 06.30, z przerwą od 24 do 26 grudnia.
• Ticino: Caccia bassa od 16 października do 30 listopada 2026 roku, przez pięć dni w tygodniu. Polowanie na ptactwo wodne następuje od 15 grudnia do 31 stycznia.
• Valais: Polowanie na zwierzynę niskopienną (patent B) od 6 października do 28 listopada 2026 roku, cietrzew i pardwa od 16 października, słonka od 20 października. Polowanie na dziczyznę wodną trwa do 30 stycznia 2027 roku, a "polowanie na drobne drapieżniki" (patent E) na lisa, borsuka i kunę od 16 listopada 2026 do 27 lutego 2027 roku (borsuki do 15 stycznia, kuny do 15 lutego).

Jeśli doliczyć polowanie na zwierzynę wysokopienną, w trzech kantonach strzela się od początku września do końca lutego. Gryzońskie polowanie z zasiadki odbywa się nocą i zgodnie z artykułem 97 przepisów o wykonywaniu łowiectwa może być prowadzone wyłącznie z domów, stodół lub innych stałych budynków; na miejscach wabienia zgodnie z artykułem 96 wykłada się odpadki mięsne i rybne. Co może to oznaczać dla zwierząt domowych, pokazuje artykuł Flims, Klosters, Sedrun: Trzy psy, które myśliwi rekreacyjni z Gryzonii wzięli za lisy. Jak działa ta forma polowania, wyjaśnia Czym jest polowanie pędzone (Passjagd)?

Co może zabić pojedynczy myśliwy rekreacyjny

Gryzonia udostępnia na polowaniu niskim 21 gatunków (artykuł 83 przepisów o prowadzeniu łowiectwa), od zająca szaraka i zająca bielaka przez lisa, borsuka i kunę, po sójkę, kruka i krzyżówkę. Na osobę dozwolonych jest łącznie osiem zajęcy (maksymalnie dwa dziennie), jeden cietrzew i dziesięć pardw (maksymalnie dwie dziennie), a do tego do czterech sójek dziennie. Dla lisów, borsuków i kun przepisy nie określają górnej granicy.

W Valais na osobę przypadają cztery zające szaraki, dwa zające bielaki, sześć cietrzewi, sześć pardw i 15 słonek. W Tessynie dwa zające (jeden szarak i jeden bielak), jeden cietrzew i 15 słonek; wszystkie pozostałe gatunki łowne nie podlegają żadnemu ograniczeniu ilościowemu.

Są to maksymalne liczby na osobę, a nie plany odstrzału. Plan odstrzału zawierają gryzońskie przepisy o prowadzeniu łowiectwa dla jelenia i kozicy alpejskiej, nie dla zwierzyny drobnej.

Gryzonia: potencjalnie zagrożone gatunki, uzasadnione użytkowaniem

Urząd ds. Łowiectwa i Rybołówstwa Gryzonii w swoim dokumencie pytań i odpowiedzi dotyczącym planowania łowieckiego (stan na czerwiec 2026) sam stwierdza, że na polowaniu niskim poluje się na gatunki, które Czerwona Lista klasyfikuje jako potencjalnie zagrożone (cietrzew, pardwa, zając bielak) lub wrażliwe (zając szarak).

Uzasadnieniem nie jest regulacja. Urząd mówi o zrównoważonym użytkowaniu, o danych dla badań naukowych oraz o tym, że opłaty za patenty finansują monitoring. Dosłownie stwierdza się: „Człowiek chroni bowiem tylko to, co zna”. W przypadku cietrzewia urząd podaje liczbę odstrzału na około 80 do 100 kogutów rocznie, czyli niecały jeden procent szacowanej populacji.

Wynika z tego dwojaka konkluzja. Po pierwsze, urząd wcale nie twierdzi, że ma to działanie regulujące: jako warunek polowania niskiego podaje wręcz, że interwencja nie może negatywnie wpływać na populację. Po drugie, dla lisa, borsuka i kuny według tego samego dokumentu nie prowadzi się odrębnych liczeń; są one uwzględniane przy taksacjach zajęcy i jeleni. Przepisy nie określają dla tych gatunków górnej granicy, a celu populacyjnego nie podają ani one, ani dokument urzędu. Ile zwierząt zagrożonych gatunków ginie w ten sposób w całej Szwajcarii, dokumentuje artykuł Statystyka polowań: masakra zagrożonych gatunków.

Valais: 15 franków za każdego zabitego lisa

Uchwała Rady Stanu Kantonu Valais w sprawie wykonywania polowań na lata 2026-2027 idzie o krok dalej. Zgodnie z artykułem 40 Urząd ds. Łowiectwa, Rybołówstwa i Dzikich Zwierząt przekazuje 15 franków za każdego zabitego lisa i 20 franków za każdego borsuka, do tego ewentualne opłaty za utylizację padliny. Jako dowód należy oddać obie przednie łapy. W ramach patentu E dopuszczone jest również polowanie na zwierzęta ukryte w norach z użyciem psa.

Kanton Zug zniósł takie premie w czerwcu 2026 roku. Krótko wcześniej zamówione przez kanton badanie biura SWILD doszło do wniosku, że łowiectwo rekreacyjne na lisa ani nie obniża trwale populacji, ani nie ogranicza chorób dzikich zwierząt. Szczegóły znajdują się w artykułach Kanton Zug wstrzymuje promowanie polowań na lisy oraz Myśliwi rekreacyjni z Zug wnoszą do Sądu Federalnego skargę przeciwko obowiązkowi tropienia i zniesieniu premii za lisy. Valais nadal płaci za coś, dla czego Zug nie widzi już żadnego merytorycznego uzasadnienia.

Nie jest to konieczne, mówi nawet środowisko myśliwych rekreacyjnych

To, że nie chodzi tu o konieczność, wyraziło samo środowisko myśliwych rekreacyjnych. Robert Brunold, ówczesny prezes Gryzońskiego Kantonalnego Związku Myśliwych Patentowanych, powiedział w październiku 2015 roku w rozmowie z SRF w materiale o polowaniu na ptaki, że polowanie na drobną zwierzynę nie jest konieczne, ale jest uprawnione. Można by równie dobrze zapytać, czy sensowne jest zbieranie jagód i grzybów w lesie. Jeśli chodzi o pardwy, większości chodzi o to, by mieć takie wypchane zwierzę w domu.

W tym samym materiale Heinrich Haller, ówczesny dyrektor Szwajcarskiego Parku Narodowego, stwierdził: «Patrząc czysto pragmatycznie, polowanie na drobną zwierzynę nie jest konieczne». Park jest wolny od polowań od 1914 roku. To, co porównanie do jagód mówi o samorozumieniu łowiectwa patentowego, omawia artykuł 4616 jeleni: co ujawnia gryzońskie planowanie łowieckie, a czego nie dowodzi.

Także Ekologiczne Stowarzyszenie Łowieckie Szwajcarii nie popiera stanowiska JagdSchweiz w sprawie polowania na lisy, jak pokazuje Pęknięcie w obozie myśliwych.Badania nad samoregulacją przedstawiono w Dossier: Samoregulacja, w dossier „Lis w Szwajcarii" oraz w artykule Łowy niskie a choroby dzikich zwierząt.

Komentarz: Zbieranie jagód ze strzelbą w ręku

Pardwa nie jest borówką. Ten, kto utożsamia zabijanie czujących istot pozaludzkich ze zbieraniem jagód i grzybów, mówi otwarcie, o co chodzi w łowiectwie na drobną zwierzynę: o rozrywkę w czasie wolnym. Bardziej zastanawiające niż fakt, że tak myśli prezes związku, jest to, że trzy kantony przekładają tę postawę na przepisy. Zwalniają do odstrzału potencjalnie zagrożone gatunki i nie wprowadzają górnego limitu w przypadku lisów. Gryzonia nawet osobno nie liczy lisów, borsuków ani kun, a Valais dodatkowo wypłaca za nie premię.

Trafiane są przy tym nie „populacje”, lecz osobniki i rodziny. Lis zastrzelony zimą przy paśniku zabraknie wiosną jako łowca myszy, a być może jako rodzic. Lisy i kuny same są regulatorami, między innymi populacji myszy. Kto zabija je dla rozrywki, osłabia właśnie tę naturalną regulację, na którą powołuje się zazwyczaj łowiectwo rekreacyjne.

Prawo federalne nie zmusza kantonów do niczego z powyższych działań. Artykuł 5 ustęp 4 federalnego prawa łowieckiego zezwala im na przedłużanie okresów ochronnych i ograniczanie listy gatunków łownych, a zobowiązuje do tego, gdy wymaga tego ochrona lokalnie zagrożonych gatunków. Kanton Zurych usunął sójkę, sroki i sierpówkę z listy, jak pokazuje artykuł Jak pojedynczy inicjator ograniczył polowanie na ptaki w Zurychu. Gryzonia, Tessyn i Valais mogłyby usunąć z listy gatunków łownych pardwę, zająca bielaka, cietrzewia, zająca szaraka i lisa. Prawo federalne daje im tę kompetencję wprost. Brakuje nie podstawy prawnej, lecz woli.

Przypadki z łowiectwa na drobną zwierzynę i łowiectwa okresowego Wild beim Wild dokumentuje nadal w tickerach dotyczących Gryzonia, Tessyn oraz Valais. Osoby chcące działać znajdą wzory pism na stronie kampanii Koniec z polowaniem na lisy.

Źródła: Kanton Gryzonia, Przepisy dotyczące polowań 2026 (art. 27, 82–97) oraz dokument pytań i odpowiedzi dotyczący planowania i prowadzenia łowiectwa, stan na czerwiec 2026; Kanton Tessyn, Regolamento sulla caccia, Tavola sinottica 2026; Kanton Valais, Uchwała w sprawie prowadzenia łowiectwa w Valais 2026–2027 (art. 10, 22, 23, 25, 40 i załącznik 1); Ustawa federalna o łowiectwie oraz ochronie dziko żyjących ssaków i ptaków (JSG), art. 5 ust. 4; SRF, Regionaljournal Graubünden, «Über Sinn und Unsinn der Vogeljagd», 6 października 2015.