Wallis: studie van Universiteit Bern telt 37 lynxen in plaats van de beweerde 80

Het kanton Wallis wil als eerste kanton van Zwitserland lynxen laten afschieten. Als motivering dienen dalende reeën- en gemzenstanden, evenals een naar verluidt sterk gegroeide lynxpopulatie: in het politieke debat was sprake van maar liefst 80 dieren.

Een op 25 september 2026 gepresenteerde studie van de Universiteit Bern corrigeert dit aantal aanzienlijk naar beneden. In de winter van 2025/26 leefden er volgens de studie 37 zelfstandige lynxen in het hele kanton. Het 95-procent-betrouwbaarheidsinterval ligt tussen 26 en 52 dieren, de kantonbrede dichtheid op 1,09 lynxen per 100 km².

Het onderzoek is tot nu toe alleen als preprint beschikbaar op de server bioRxiv en is nog niet onafhankelijk peer-reviewed. Voor het lopende debat is het echter cruciaal, omdat het gebaseerd is op een kantonbrede, meerjarige inventarisatie en daarmee precies die gegevensbasis levert die het kanton mist.

Drie winters, ongeveer 100 wildcamera's, één heel kanton

De onderzoeksgroep onder leiding van Raphaël Arlettaz, hoofd van de afdeling Natuurbeschermingsbiologie aan de Universiteit Bern, registreerde de populatie in drie winters tussen 2023 en 2026 met ongeveer 100 wildcamera's in het hele Wallis. In totaal analyseerden de onderzoekers 899 onafhankelijke lynxopnames en identificeerden per winter respectievelijk 27, 31 en 34 volwassen dieren. De gegevens werden onafhankelijk van de officiële monitoring verzameld; de populatieschatting gebeurde met een dichtheidsmodellering volgens het vang-hervang-principe, zoals ook de officiële lynxmonitoring die gebruikt.

De studie toont tevens een herstel aan na jaren van extreem lage populaties. Tussen 2010 en 2018 leefden er in het hele kanton slechts vijf tot acht zelfstandige lynxen. In de winter van 2024/25 registreerden de onderzoekers zeven vrouwtjes met minstens elf jongen, in de winter van 2025/26 vier vrouwtjes met minstens zeven jongen.

Vrijwel de gehele populatie concentreert zich in het noordwesten van het kanton, waar de Walliser populatie verbonden is met de lynxbestanden in de Vaudoise en Berner voor-Alpen. Grote delen van Wallis, waaronder de Penninische Alpen ten zuiden van de Rhône, blijven nauwelijks bewoond.

Hoe van 37 lynxen er wel 80 worden

Volgens de onderzoekers berusten de hogere aantallen op een methodologisch problematische extrapolatie. Het door de overheid uitgevoerde lynxmonitoring van de stichting KORA verdeelt Zwitserland in referentiegebieden. Een van de drie voor Wallis relevante gebieden strekt zich niet alleen uit over het noordwesten van Wallis, maar ook over delen van de kantons Vaud en Bern, waar de lynxdichtheid aanzienlijk hoger is. Wanneer deze waarden worden overgezet naar het volledige kantonnale grondgebied van Wallis, ontstaat onvermijdelijk een te hoge schatting. Bovendien zijn de referentiegegevens afkomstig uit verschillende meetjaren.

Het verschil is bijzonder duidelijk in het noordwesten van Wallis: staatsraad Christophe Darbellay, die toezicht houdt op de recreatieve jacht in het kanton en zelf recreatieve jager is, geeft voor dit gebied een dichtheid van 5,2 lynxen per 100 km² op. De Universiteit van Bern berekent voor het onderzoeksgebied dat strikt tot Walliser grondgebied beperkt is 1,7 lynxen per 100 km², ruim driemaal minder. Zelfs deze waarde ligt onder de dichtheden van andere Zwitserse referentiegebieden.

«Populatieschattingen moeten overeenstemmen met het niveau waarop beheersbeslissingen worden genomen», zegt Arlettaz. Wanneer populaties van wilde dieren worden geregistreerd binnen grote ecologische gebieden, maar politieke ingrepen worden besloten langs kantonnale grenzen, kunnen extrapolaties de situatie ter plaatse aanzienlijk vertekenen.

Afschotaanvraag onder wetenschappelijke druk

De Walliser dienst voor Jacht, Visserij en Wilde Dieren wilde vóór eind zomer een aanvraag indienen bij het Federaal Bureau voor Milieu, met als doel om in het winterjachtvenster van 16 januari tot 28 februari 2027 voor het eerst lynxen te mogen doden. Voor het reguleren van deze streng beschermde soort gelden hoge drempels: het kanton zou moeten aantonen dat de lynx het jachtregaal ernstig aantast. Of de aanvraag inmiddels is ingediend, is publiekelijk niet bekend.

De nieuwe bestandsschatting zet de basis van de eerdere argumentatie op losse schroeven. Een bestand van 37 zelfstandige lynxen bij nauwelijks één dier per 100 km² wijst niet op een overpopulatie, maar beschrijft een soort die in Wallis in de jaren 1980 en 1990 door illegale vervolging is uitgeroeid en zich pas sinds 2020 weer herstelt. De onderzoekers bevelen aan de populatie verder te laten uitbreiden totdat de draagkracht in het hele kanton is bereikt. De huidige concentratie in het noordwesten is geen aanwijzing dat de lynx zijn ecologische grenzen heeft bereikt.

Dat dalende reeën- en gemzenbestanden aan de lynx te wijten zijn, is niet aangetoond. De voorzitter van de Oberwalliser jagersvereniging gaf tegenover SRF zelf toe dat er altijd verschillende factoren samenspelen. Op reeën en gemzen wordt in Wallis elk jaar vooral door recreatieve jagers geschoten, niet door lynxen.

Duiding

Deze zaak toont een patroon dat Wild beim Wild al jaren documenteert: bestandscijfers over roofdieren worden in politieke debatten zo uitgelegd dat ze een afschoteis ondersteunen. Arlettaz zelf is duidelijk in «Nouvelliste»: de kantonnale overschatting is «ofwel incompetentie, ofwel kwade wil».

In Wallis weegt dat bijzonder zwaar, omdat de lynxpopulatie daar tientallen jaren lang door illegale vervolging klein is gehouden. Een in 2021 in «Frontiers in Conservation Science» gepubliceerde studie van hetzelfde team documenteerde bij de Rhôneknik een netwerk van 17 strikvallen in de belangrijkste migratiecorridor van de lynx en concludeerde dat alleen stroperij de opvallend lage dichtheid in Neder-Wallis kan verklaren. Wie recreatieve jagers tientallen jaren lang hun gang laat gaan en dan een «overbevolking» beklaagt, redeneert tegen zijn eigen dossier in. Meer hierover in ons artikel over vermeende lynxstroperij in Wallis en in de analyse «Wallis eist afschot van lynx: schieten in plaats van beschermen».

IG Wild beim Wild roept het kanton Wallis op om een eventuele afschotaanvraag in te trekken, en het BAFU om een ingediende aanvraag af te wijzen. De petitie «Geen lynxafschot in Wallis» kan nog steeds worden ondertekend. Actuele ontwikkelingen documenteren we doorlopend in de Tracker voor het Walliser jachtseizoen 2026/27.

Bron: Verschueren, S., Braunisch, V., Debons, V. & Arlettaz, R. (2026): Matching lynx population estimates to management scale: conservation science vs politics in the western Swiss Alps. bioRxiv-Preprint, doi 10.64898/2026.08.25.747176. Persbericht van de onderzoeksgroep van 25 september 2026; Keystone-SDA; Le Nouvelliste.