Lammergier Lepontino II: gered, hersteld, weer vrij

Na maandenlange verzorging is de jonge lammergier Lepontino II op 18 augustus 2026 in Linthal GL weer in vrijheid gesteld.

De zaak laat exemplarisch zien hoe nauw loodvergiftiging en de bedreiging van roofvogels in de Zwitserse Alpen met elkaar samenhangen, ook al kon in dit concrete geval de precieze oorzaak van zijn instorting niet volledig worden opgehelderd.

Van Tierfehd terug naar de Alpen

De wildhoede van het kanton Glarus had de sterk verzwakte en niet meer vliegende jonge vogel op 1 april gevangen in Tierfehd, ten zuiden van Linthal. De lammergier leed aan ernstige evenwichts- en coördinatiestoornissen en werd voor grondig onderzoek naar de dierenkliniek in Zürich gebracht. Het onderzoek toonde verhoogde loodwaarden in het bloed aan, die op zichzelf echter de uitgesproken symptomen niet konden verklaren. Omdat al een geringe loodbelasting de vitaliteit en het reactievermogen van roofvogels kan aantasten, vermoeden de deskundigen dat deze een botsing in de hand kan hebben gewerkt, vermoedelijk met een schedel-hersenletsel tot gevolg.

Na de eerste verzorging werd de vogel overgebracht naar het opvangcentrum voor wilde dieren van het Natur- und Tierpark Goldau SZ. Daar herstelde hij zodanig dat de Stiftung Pro Bartgeier en de kantonnale wildhoede hem nu in Linthal weer konden uitzetten.

Wie is Lepontino II

De naam voert terug naar Ticino: op 31 juli 2023 vloog daar voor het eerst een in het wild uitgebroede lammergier uit, vernoemd naar de Lepontinische Alpen, waartoe de Ticinese bergwereld behoort. Hetzelfde broedpaar slaagde er in 2025 in een tweede jong groot te brengen, precies die Lepontino II die nu in Linthal is uitgezet. Inmiddels is met Lepontino III al een derde jong van dit paar uitgevlogen, een teken van hoe succesvol de herintroductie zich in Ticino ondertussen ontwikkelt.

Zwitserland neemt sinds 1991 deel aan het internationale herintroductieproject voor de lammergier, die aan het begin van de twintigste eeuw in het hele Alpengebied was uitgeroeid. In het Alpengebied zijn er inmiddels 98 territoria met succesvol broedende paren, waarvan 35 in Zwitserland. 2025 was met 26 uitgevlogen jongen een recordjaar, met ook het eerste geslaagde broedsel in het kanton St. Gallen.

Lood blijft het grootste blijvende gevaar voor roofvogels

Ook al blijft in het geval van Lepontino II onduidelijk of primair een botsing dan wel de loodbelasting zelf verantwoordelijk was voor de instorting, het geval past in een goed gedocumenteerd patroon. In de Zwitserse Alpen zijn al aantoonbaar steenarenden en lammergieren aan loodvergiftiging gestorven. Het Vogeltrekstation Sempach kon samen met het Bureau voor Jacht en Visserij Graubünden via isotopenanalyse aantonen dat de loodsignatuur in botten van steenarenden exact overeenkomt met de signatuur van jachtmunitie en niet met natuurlijk bodemlood. Met cameravallen kon bovendien worden aangetoond dat steenarenden het loodhoudende slachtafval uit de hoog- en steenwildjacht systematisch als voedselbron benutten, een mechanisme dat zich bij aasetende lammergieren op vergelijkbare wijze voordoet.

Hoe ernstig de situatie is, blijkt uit een in 2019 gepubliceerde studie van de Universiteit Zürich, het Vogeltrekstation Sempach en het Bureau voor Jacht en Visserij Graubünden: in internationale vergelijking bereikt de loodbelasting van steenarenden en lammergieren in het hele Zwitserse Alpengebied ongewoon hoge waarden, hoger dan in andere Europese landen zoals Spanje met de Pyreneeën en hoger dan in Noord-Amerika. Voor de lammergier, met zijn nog kleine en kwetsbare, zij het groeiende populatie in de Alpen, beoordelen de auteurs van de studie deze bevinding als bijzonder alarmerend: het succes van de decennialange herintroductie wordt door de loodvergiftigingen ernstig in gevaar gebracht.

De Nationale Raad verwierp pas onlangs nipt, met 99 tegen 94 stemmen, een landelijk verbod op loodhoudende munitie, hoewel de Bondsraad zelf handelingsbehoefte zag en de motie ter aanname had aanbevolen. Loodhoudende munitie is tot nu toe alleen in afzonderlijke kantons zoals Graubünden en Wallis verboden. Zwitserland heeft daarmee een kantonnale lappendeken in plaats van een uniforme regeling.