Lynxnakomelingen in de Noord-Vogezen

Dit is de eerste aangetoonde voortplanting van de soort in de Noord-Vogezen sinds het uitsterven ervan in de 17e eeuw.

Lycka werd op 20 maart 2020 in Duitsland in het Pfälzerwald samen met «Tarda», een ander vrouwtje, vrijgelaten: zij zijn de twee laatste lynxen die in het kader van het Europese LIFE-herintroductieproject werden verplaatst. Lycka is afkomstig uit Zwitserland, is van jaargang 2011 en leefde in het kanton Neuchâtel voordat zij naar het Pfälzerwald werd gebracht. Bij de vrijlating woog zij ruim 20 kg: zij is een krachtig en ervaren wild dier.

Een succesvolle grensoverschrijdende samenwerking

Lycka droeg een gps-halsbandzender, zodat haar bewegingen door het samenwerkende Duits-Franse team konden worden gevolgd. Dankzij deze monitoring weten we dat Lycka door het aaneengesloten bosgebied van het Biosfeerreservaat Pfälzerwald-Noord-Vogezen trok en eind maart 2020 Franse bodem betrad. Vervolgens vestigde zij een territorium in de Noord-Vogezen. De beperking van haar bewegingsradius begin juni wees op een geboorte. Het nest kon worden gelokaliseerd en gecontroleerd door de milieu-inspecteurs van het Bureau voor Biodiversiteit (OFB). Twee ongeveer drie weken oude, gezonde jongen konden bij de ingang van het hol worden waargenomen, de moeder bevond zich in de buurt. Deze gebeurtenis werd mogelijk gemaakt door het LIFE-programma, dat wordt gecoördineerd door de Duitse partner, de Stiftung Natur und Umwelt Rheinland-Pfalz.

Twee wegen, één doel: Wat er van Lycka en Tarda werd

In 2021 was de staat van instandhouding van de lynx in de Vogezen nog uiterst onzeker: in het hele massief werden slechts een dozijn dieren geteld, en Lycka was het enige bekende vrouwtje. Hoe groot de bedreiging was, bleek uit het geval van de illegale doding van een dier begin 2020 in de Vogezen en uit de verkeersongevallen van de lynxen Lucky en Labka in het Pfälzerwald.

Lycka bleef trouw aan haar territorium in de Noord-Vogezen en bracht in 2022 een tweede nest ter wereld, bevestigd door de prefectuur Bas-Rhin. Tarda daarentegen vestigde zich definitief in het Duitse Pfälzerwald, in het district Bad Dürkheim, en is tot op heden een van de nog slechts vijf van de oorspronkelijk twintig uitgezette dieren die daar aantoonbaar leven. Ook zij bracht nakomelingen groot, laatst in 2024 en opnieuw in 2025. Schade die op Tarda of haar jongen terug te voeren is, is niet bekend.

Uit de aanvankelijke solitaire dieren is sindsdien een klein, grensoverschrijdend netwerk ontstaan: tegen 2024 hadden zeven tot acht lynxen uit het herintroductieproject zich in het hele Vogezenmassief gevestigd, waarvan minstens vier ook in de centrale Vogezen en de Hoge Vogezen. In het Pfälzerwald zelf wordt de populatie inmiddels op ongeveer dertig dieren geschat.

Oktober 2024: een tragische tegenslag

Hoe fragiel het succes blijft, bleek in oktober 2024: in Niederbronn-les-Bains, midden in de Noord-Vogezen, vluchtte een jonge lynx een kippenhok in en werd door de eigenares, die hem voor een wilde kat aanzag, met een spade doodgeslagen. Een rechtbank in Straatsburg veroordeelde de daderes tot een voorwaardelijke gevangenisstraf en een schadevergoeding van meer dan 30’000 euro aan dierenbeschermingsorganisaties. Meer daarover in het artikel «Doodgeslagen lynx in de Elzas: Frankrijk straft hard, Zwitserland zwijgt bijna».

Landelijk blijven botsingen met voertuigen en illegale dodingen verantwoordelijk voor ruim 80 procent van de sterfte onder lynxen. Hoe kritiek de populatie in het geheel blijft, plaatsen we in het artikel «Frankrijk: lynxen op de rand van uitsterven» in context. In 2025 registreerden waarneemsters zelfs een afname van de populatiedynamiek in de Noord-Vogezen; het gebrek aan genetische diversiteit blijft het centrale probleem. Een natuurbeschermster vatte het kernachtig samen: zonder maatregelen zou er over dertig jaar geen lynx meer in de Vogezen zijn.

2026: eerste actieve uitzetting als koerswijziging

Het Nationaal Actieplan (PNA) 2022-2026 voorzag versterking van de populatie tot nu toe alleen in overleg met hobbyjagers en veehouders; de nationale jachtbond wees actieve herintroducties lange tijd af. In juni 2026 kwam er een opmerkelijke koerswijziging: een verweesd jong lynxvrouwtje, dat in september 2025 hulpeloos in de Noordelijke Vogezen was aangetroffen, werd door het opvangcentrum GORNA opgelapt, kreeg de naam «Maguy» en werd op 10 juni 2026 met een GPS-halsband uitgerust weer uitgezet in de Centrale Vogezen. Het is de eerste vrijlating van een eerder in menselijke zorg verpleegde lynx in het hele Vogezenmassief.

Het PNA loopt eind 2026 af; een tussentijdse balans is tot nu toe niet openbaar. Natuurbeschermingsorganisaties zoals FERUS en Centre Athénas eisen echte herintroductieprogramma's in plaats van verdere studies. Of «Maguy's» vrijlating daadwerkelijk een nieuwe strategie wordt of dat het bij een enkel geval blijft, zal in de komende jaren moeten blijken.