Wallis eist afschot van de lynx: schieten in plaats van beschermen

Meerdere belangengroepen eisen in Wallis voor het eerst openlijk een reguleringsafschot van de lynx.

Nationaal raadslid Benjamin Roduit (Die Mitte) bevestigde tegenover «watson» dat tijdens de laatste bijeenkomst van de kantonale Walliser jagersvereniging is gesproken over de vermeende schade door de lynx en dat het kanton, met instemming van het Bundesamt für Umwelt, een pilotproject in een doelregio wil uitvoeren. Jean-Frédéric Sierro, voorzitter van de jachtvereniging Diana Romande, geeft toe dat er een «zekere wens» bestaat om de discussie te openen; een anoniem gebleven recreatieve jager spreekt er zelfs al van dat het gebied is «geruimd». Op federaal niveau versterkt de in maart 2026 ingediende motie van nationaal raadslid Thomas Knutti (SVP) over de «aanpassing van het concept Lynx Zwitserland» de druk verder.

Een bedreigde soort die zich nog maar net herstelt

Wat de eis verzwijgt: de lynx is in Wallis nauwelijks teruggekeerd. De Bernse natuurbeschermingsbioloog Raphaël Arlettaz documenteert dat er in de jaren 2010 nog maar vijf tot acht zelfstandige dieren bestonden en slechts twee nesten werden vastgesteld. Pas sinds 2020 keert de trend, en in de winter van 2024/2025 telden de deskundigen ongeveer 30 zelfstandige lynxen en acht nesten met minstens elf jonge dieren. Zwitserlandbreed stuft de voor de monitoring verantwoordelijke stichting KORA de lynx nog steeds in als «sterk bedreigd» met een zeer hoge nationale prioriteit. Wie een net pas begonnen herstel al tot overpopulatie verklaart, keert de biologische realiteit om.

Het kanton met de gedocumenteerde geschiedenis van stroperij

Dat de Walliser populaties uberhaupt zo laag lagen, is mensenwerk. Een studie van het team rond Arlettaz wees al in 2020 zeventien strikvallen aan op de enige lynx-migratiecorridor van het kanton, de populatiedichtheid lag rond een derde lynx per honderd vierkante kilometer, terwijl deze in vergelijkbare Alpenregio's meerdere malen hoger is. Bij de kantonale dienst gold jarenlang de maxime dat een goede lynx een dode lynx is, meerdere wildbeheerders stonden onder verdenking van stroperij, en nog in 2024 werd bij Crans-Montana een doodgeschoten lynx gevonden. Precies dit kanton bestempelt het aarzelende herstel nu tot probleem.

Niet het vee, maar de concurrentie om ree en gems

Het argument van de gedode landbouwdieren houdt geen stand tegenover de gegevens. Reeën en gemzen maken volgens KORA ongeveer 88 procent van de lynxprooi uit, aanvallen op schapen of geiten blijven lokaal en tijdelijk beperkt en komen vooral voor waar de wildstand al laag is. Wanneer de motie Knutti spreekt over een lynx die in enkele dagen tientallen schapen doodt, beschrijft ze een zeldzame uitzondering, niet de regel. Het werkelijke conflict is een ander: in een kanton met patentjacht zoals Wallis dragen recreatieve jagers en jaagsters geen verantwoordelijkheid voor een jachtgebied, ze concurreren rechtstreeks om dezelfde reeën en gemzen als de lynx. Een KORA-onderzoek in het Berner Oberland kwam tot de conclusie dat de invloed van de recreatieve jacht op de gemzenpopulatie gemiddeld groter uitvalt dan die van de lynx.

Dezelfde kringen die de biodiversiteit ondermijnen

Het is pikant dat de roep om afschot precies uit die kringen komt die de terugkeer van de lynx al decennialang in de weg staan. Dat de Walliser populaties kunstmatig laag bleven, is het gevolg van illegale dodingen, bij de kantonale dienst stonden meerdere wildbeheerders onder verdenking van stroperij. De lynx is als roofdier echter geen plaag, maar een stabilisator: hij vangt bij voorkeur verzwakte dieren en werkt zo bevorderend op de gezondheid van de ree- en gemzenpopulaties, een intact bos heeft volgens natuurbeschermingsorganisaties precies deze natuurlijke selectie nodig. Wie een strikt beschermde sleutelsoort wil afschieten, bedrijft geen natuurbescherming, maar juist het tegenovergestelde. De eis saboteert precies die regulering die de recreatieve jacht anders voor zichzelf opeist.

De wet staat ingrepen allang toe

Een nieuw pilootproject is juridisch niet nodig. Het «Concept Lynx Zwitserland» en de jachtwet staan al vandaag toe dat individuele dieren die aanzienlijke schade veroorzaken, worden verwijderd, en onder strikte voorwaarden ook een reductie van de populatie, primair door vangst en herplaatsing. Schade aan vee wordt voor 80 procent door het Rijk en voor 20 procent door het kanton vergoed. Het BAFU verklaart dat het momenteel geen informatie heeft over mogelijke afschot van lynxen in Wallis, en dat de status van de lynx ook na de recente herziening van de jachtwet en de jachtverordening onveranderd is gebleven. Wie desondanks een speciaal regime eist voor een bedreigde soort, wil geen schapenprobleem oplossen, maar een voedselconcurrent uitschakelen.