Kanton Vaud planuje odstrzał 612 jeleni: największa pula przypada na Mont Tendre

Kanton Vaud zamierza tej jesieni zlecić odstrzał 612 jeleni szlachetnych. W latach 2024 i 2025 plan odstrzału przewidywał każdorazowo około 500 sztuk, co oznacza wzrost o około 20 procent. Poinformował o tym Frédéric Hofmann, szef sekcji łowiectwa, rybołówstwa i gatunków w Generalnej Dyrekcji Środowiska (DGE), 9 października 2026 roku w rozmowie z Keystone-ATS. Wiadomość ukazała się między innymi na Watson.

Tego samego dnia dziennik «24 heures» poinformował, że wataha wilków na Mont Tendre najwyraźniej zniknęła po kilku kampaniach odstrzałowych. Czytając obie wiadomości obok siebie, rzuca się w oczy jedno miejsce: na Mont Tendre znajduje się największa regionalna pula jeleni w kantonie.

Dane kantonu

Z 612 zaplanowanych odstrzałów, według DGE, 297 przypada na Alpy, a 307 na Jurę, do tego dochodzi osiem jeleni przeznaczonych na polowania indywidualne. Największe pule dotyczą:

• Mont Tendre (Jura): 187 jeleni
• Pays-d'Enhaut (Alpy): 180 jeleni
• La Dôle (Jura): 78 jeleni, tutaj cel został obniżony

Wzrost uzasadniany jest szkodami w lasach i rolnictwie. Jeleń, który niegdyś zniknął z kantonu Vaud i powrócił od lat 80. XX wieku, korzysta między innymi z łagodniejszych zim. W 2019 roku, według kantonu, równowaga między lasem a zwierzyną nie została osiągnięta w prawie połowie lasów kantonu Vaud, a kantonalna strategia ma ją przywrócić do 2030 roku. U podnóża południowej Jury jelenie żerują późną zimą na rzepaku; straty w plonach na niektórych parcelach mogą sięgać «plus de 50%» (ponad 50 procent), mówi Hofmann.

Przy planowaniu kanton opiera się – według własnych danych – na liczeniach w kluczowych sektorach, wynikach odstrzałów, intensywności szkód oraz „la densité des effectifs de grands prédateurs”, czyli gęstości populacji drapieżników.

Co pisze „24 heures” o Mont Tendre

Wild beim Wild śledzi interwencje wobec watahy na Mont Tendre od odstrzału pierwszych wilczych szczeniąt, jak i dla Pułapki na wilki w jurze waadtlandzkiej. Jak podaje „24 heures” z 9 października 2026 roku, „semble avoir disparu” – wataha wokół samca M351 wydaje się zatem zniknąć. Sébastien Beuchat, dyrektor Direction des ressources et du patrimoine naturel, opisuje wcześniejszą sytuację następująco: jedna jedyna wataha, ta z Mont Tendre, odpowiadała za 80 procent ataków w jurze waadtlandzkiej.

Gazeta podaje następujące liczby zabitych, rannych i zaginionych zwierząt gospodarskich dla rozszerzonego obszaru Jury: 49 pod koniec sezonu alpejskiego 2023, 76 w 2024 roku, 63 w 2025 roku i 16 w ostatnich dziesięciu miesiącach. Okresy te nie są wyznaczone w identyczny sposób, dlatego ich porównywalność jest ograniczona.

Gazeta informuje dalej: na terenie kantonu Vaud kanton liczy już tylko jedną watahę – tę z Marchairuz, liczącą co najmniej pięć wilków. Na ten sezon Vaud nie złożył do Federalnego Urzędu ds. Środowiska żadnego wniosku o regulację. Kantonalna polityka wobec wilków kosztowała łącznie – wliczając wszystkie środki – 1,4 miliona franków.

Kanton interpretuje ten rozwój sytuacji jako efekt odstrzałów. Eksperci są bardziej ostrożni. Specjalista od wilków Jean-Marc Landry mówi w „24 heures”: „La situation actuelle n’a rien de naturel” – obecna sytuacja nie ma nic wspólnego z naturą, lecz jest wynikiem masowych odstrzałów. Isabelle Germanier z Grupy Wolf Szwajcaria stwierdza, że regulacja problematycznej watahy przynosi spadek liczby szkód, „mais c’est temporaire” – ale jest to zjawisko tymczasowe.

Otwarte pytanie dotyczące Mont Tendre

Kanton – według własnych informacji – przy planowaniu odstrzałów uwzględnia również gęstość populacji dużych drapieżników. Na Mont Tendre pojawia się zatem konkretne pytanie: jaką rolę przy ustalaniu kontyngentu odstrzału jeleni odgrywa najwyraźniej zniknięta wataha wilków? Dostępne doniesienia nie dają na to odpowiedzi. Jako uzasadnienie kanton podaje zgryzanie, szkody w uprawach oraz łagodniejsze zimy.

Wilki mogą wpływać na liczebność i wykorzystanie przestrzeni przez jelenie. To, w jakim stopniu odciąża to odnowienie lasu, zależy jednak od lokalnych warunków. Badanie z północnej Polski (Wójcicki i Borowski, «Scientific Reports», 2023) wykazało w rewirach z watahami wilków przestrzennie odmienny wzorzec zgryzania: młode buki były zgryzane rzadziej, natomiast sosny silniej, a założenie o ogólnie niższym poziomie zgryzania potwierdziło się jedynie częściowo. Kolejne badania Wild beim Wild omówiło w artykule Bez wilka nie ma lasu: co drapieżniki znaczą dla Szwajcarii.

Właśnie dlatego, że skutki zależą od lokalizacji, zadaniem kantonu byłoby ujawnienie, w jaki sposób uwzględnia on obecność lub brak drapieżników w planowaniu. To samo pytanie pojawia się na poziomie federalnym, gdzie Rada Narodowa uzasadnia odstrzał wilków szkodami w lasach. Na ten temat artykuł Więcej wilków, więcej szkód w lesie? Parlament myli sprawcę.

Regulacja jako zadanie państwowe, nie zawsze mile widziana etykietka

Kanton coraz częściej postrzega polowanie jako instrument regulacji populacji. Jednak według Hofmanna około 700 myśliwych rekreacyjnych z kantonu Vaud nie zawsze docenia określanie ich mianem regulatorów lub partnerów państwa, mimo że ich rola w zarządzaniu dziką zwierzyną stała się «primordial». To pokazuje pole napięć między zajęciem rekreacyjnym a publicznym zarządzaniem dziką zwierzyną.

W przypadku dzików strażnicy przyrody już w znacznym stopniu uzupełniają łowiectwo rekreacyjne. W ubiegłym roku myśliwi rekreacyjni zabili 938 dzików, bez ogólnego kontyngentu; dodatkowo Police faune-nature DGE przeprowadziła około 400 odstrzałów. Plan zarządzania na lata 2026–2032 zezwala na odstrzały regulacyjne również w kilku obszarach chronionej przyrody, z górnymi limitami do 60 dzików w poszczególnych chronionych sektorach. Hofmann przyznaje, że dziki uczą się unikać strategii myśliwych rekreacyjnych. Więcej informacji na ten temat w dossier Dzik w Szwajcarii.

Krótko z komunikatu Keystone-ATS: Kozica, której populacja w kantonie Vaud raczej maleje, ma kontyngent odstrzału wynoszący 237 zwierząt. Amunicja ołowiowa jest zakazana od 1 sierpnia, z pewnymi wyjątkami. Ze względu na wysoki popyt restauracje regularnie importują dziczyznę, między innymi z Europy Wschodniej.

Neuchâtel: Stabilne populacje mimo obecności wilka i rysia

Również 9 października 2026 roku w Neuchâtel wypowiedział się prezes kantonalnej federacji myśliwych rekreacyjnych, Gilles Walder, dla Radio RTN. Od 1 października wydano około 160 patentów na polowanie na sarny. Każda osoba może zabić dwie sarny, do 9 listopada ma to dać około 300 zwierząt. Odnośnie rosnącej obecności wilka i rysia Walder mówi, że liczba zwierząt w lasach pozostaje stabilna, «selon les chiffres, les populations augmentent même légèrement».

Wypowiedź Waldera pokazuje, że obecność wilka i rysia niekoniecznie wiąże się ze spadkiem populacji zwierzyny. Jego wyjaśnienie, że samice mogą rodzić więcej młodych, określa on wyraźnie jako przypuszczenie. Z raportu nie można więc wyprowadzić ani konkretnego mechanizmu kompensacyjnego, ani ogólnego stwierdzenia o wpływie drapieżników.

Podsumowanie

Kanton Vaud planuje więcej odstrzałów jeleni i według własnych informacji uwzględnia przy tym także gęstość dużych drapieżników. Na Mont Tendre znajduje się największy regionalny kontyngent. Jakie znaczenie dla tego planowania ma pozornie zniknięta watacha wilków, pozostaje niejasne. W Neuchâtel prezes federacji myśliwych rekreacyjnych donosi o stabilnych lub lekko rosnących populacjach zwierzyny mimo obecności wilka i rysia.

Zwłaszcza polityka wobec dzikich zwierząt, która chce chronić las, powinna w zrozumiały sposób wyjaśniać, jak uwzględnia ekologiczną rolę drapieżników w swoich decyzjach. Więcej informacji na ten temat oferuje dossier Konflikt las–zwierzyna: narracja o zgryzaniu w łowiectwie rekreacyjnym.

Źródła

• Keystone-ATS via Watson: «Mauvaise nouvelle pour les cerfs dans le canton de Vaud», 9 października 2026
• «24 heures»: «Après des tirs record, le loup s’est fait discret sur les alpages vaudois», Erwan Le Bec, 9 października 2026 (płatne)
• Radio RTN: «La saison de la chasse sous le signe de la stabilité», 9 października 2026
• Wójcicki, A. / Borowski, Z.: «The presence of wolves leads to spatial differentiation in deer browsing pressure on forest regeneration», Scientific Reports, 2023