Więcej wilków, więcej szkód w lesie? Parlament myli sprawcę

W Radzie Narodowej padły słowa, że wilk szkodzi lasowi.

Nie istnieje żaden ogólny dowód na to twierdzenie. Badania pokazują zróżnicowany obraz w zależności od miejsca, a WSL wskazuje na czynnik, który silniej wpływa na zwierzęta kopytne w sezonie łowieckim niż wilk: łowiectwo rekreacyjne.

23 września 2026 roku Rada Narodowa przyjęła wniosek 25.4464 Fabia Regazziego stosunkiem 116 do 73 głosów. W przyszłości wilki mają być dopuszczane do odstrzału, gdy tylko zostanie przekroczony regionalny próg graniczny. W debacie jako uzasadnienie pojawił się nowy argument: szkody w lesie. Specjaliści, którzy powinni wiedzieć najlepiej, zaprzeczają temu ogólnemu twierdzeniu.

Nowy argument leśny

Rzeczniczka komisji Monika Rüegger (SVP, OW) powiedziała, według « Bauernzeitung »: «Widocznie szkody w przyrodzie, w młodym drzewostanie, znacznie się nasiliły». Nie podała żadnej liczby ani badania. Minister środowiska Albert Rösti odwołał się do praktyki: «Niech państwo zapytają leśników i gospodarzy lasu, co należy tu zrobić».

To godny uwagi zwrot. Dotychczas spór dotyczył pytania, czy wilk przynosi korzyść lasowi. Teraz ma mu szkodzić. « Bauernzeitung » trafnie to ujmuje: argument nagle się odwrócił.

Brak dowodów na tezę «więcej wilków, więcej zgryzania»

« Bauernzeitung » zapytała o to wprost. Benno Schmid z Wald Schweiz mówi, że związek nie dysponuje szczegółowymi danymi dotyczącymi wpływu wilka na odnowienie lasu. W dokumencie stanowiskowym Związku Gospodarki Leśnej napisano jednak, że drapieżniki «zasadniczo sprzyjają» odnowieniu lasu.

Również David Clavadetscher, dyrektor zarządzający JagdSchweiz, nie potwierdza twierdzenia Rüeggera: «Nie można zakładać ogólnej zależności: ‹więcej wilków = więcej/mniej szkód w lesie›». To właśnie dyrektor związku parasolowego myśliwych rekreacyjnych odbiera tym samym argumentowi przeciwników wilka o szkodach leśnych wszelkie podstawy.

Badanie WSL dotyczące zgryzania pędów, na które chętnie się powołuje, bada związek z gęstością populacji dzikich zwierząt. Wilka, jak podaje „Bauernzeitung”, w ogóle nie uwzględnia.

Więcej na ten temat: Próg liczebności wilków: Rada Narodowa zgadza się na odstrzały na zapas, JagdSchweiz argumentuje przeciwko sobie

Co pokazują badania

Żadne z przeanalizowanych tutaj badań nie potwierdza tezy, że więcej wilków prowadzi do większych szkód w lesie. Tam, gdzie można zmierzyć jakiś efekt, różni się on lokalnie w zależności od gatunku drzewa i położenia.

• Białowieża, Polska: Na obszarze centralnym watahy wilków zgryzionych zostało 50,5 procent młodych drzew, a na pozostałym obszarze żerowania 58,3 procent (Kuijper i in., 2013, Ecography). Decydująca nie była liczba upolowanych zwierząt, lecz strach: jelenie unikają miejsc o wysokim ryzyku.
• Calanda, Gryzonia: Na obszarze pierwszej szwajcarskiej watahy od 2011 roku badacze z otoczenia WSL stwierdzili, według Wild beim Wild stosunkowo niski poziom zgryzania jodły białej, jaworu i jarzębiny. Brakuje jednak dowodu typu „przed i po”, ponieważ z okresu sprzed pojawienia się watahy nie ma standaryzowanych danych dotyczących zgryzania.
• Północna Polska: W lasach z obecnością wilków zgryzanie rozkłada się inaczej. Buki były zgryzane rzadziej, sosny na plantacjach – silniej (Wójcicki i Borowski, 2023, Scientific Reports).

Badacze WSL Andrea Kupferschmid i Kurt Bollmann podsumowują sytuację trzeźwo: «Równanie ‹wilk = mniej dzikich zwierząt = mniej zgryzania› jest jednak zbyt uproszczone i nie oddaje sprawiedliwości złożonym zależnościom między drapieżnikiem, roślinożercą a roślinnością» (waldwissen.net). Dotyczy to tym bardziej odwrotnego równania, które postawiono w Radzie Narodowej. Nikt w debacie nie przedstawił na to żadnego dowodu.

Badania nie wykluczają, że obecność wilka może lokalnie prowadzić do większego zgryzania. Obalają jednak polityczne, ogólnikowe twierdzenie, że więcej wilków oznacza ogólnie więcej szkód w lesie. Dla odnowienia lasu liczy się gęstość dzikich zwierząt, ich rozmieszczenie przestrzenne, gatunki drzew, struktura lasu i presja łowiecka, a nie sama tylko liczba wilków.

Więcej na ten temat: Dossier: Konflikt las-zwierzyna, Bez wilka nie ma lasu: co drapieżniki znaczą dla Szwajcarii, Łowiectwo w świetle faktów

Najsilniejszy czynnik w lesie nosi karabin

Ta sama praca WSL zawiera zdanie, które pominięto w debacie Rady: „Myśliwi rekreacyjni mają w Szwajcarii, przynajmniej w sezonie łowieckim, znacznie silniejszy bezpośredni i pośredni wpływ na dziko żyjące kopytne niż wilki”. Dotyczy to zarówno odstrzałów, jak i przestrzennego oraz czasowego przemieszczania się zwierzyny. Jak podają autorzy, norweskie badania pokazują, że łosie i sarny unikają przede wszystkim spotkań z ludźmi, ponieważ łowiectwo rekreacyjne wpływa na ich populację znacznie silniej niż drapieżniki (waldwissen.net).

Kto mówi o zgryzaniu, musi więc najpierw mówić o łowiectwie rekreacyjnym. Skala tych liczb pokazuje dlaczego.

Wskaźnik	Wartość
Czynni myśliwi rekreacyjni w Szwajcarii (2025)	29’328
Kopytne zabite przez myśliwych rekreacyjnych (2025)	74’914
Potwierdzone wilki w roku monitoringu 2025/26	350
Wilki zabite w ramach regulacji w 2025/26	77

Źródła: Statystyka łowiecka 2025 za pośrednictwem Jagd & Natur; BAFU, Raport o regulacjach populacji wilka 2025/26 oraz Komunikat prasowy z 18 maja 2026 r.. Potwierdzone 350 wilków to według BAFU wskaźnik, a nie rzeczywista liczebność całej populacji.

Wpływ bezpośredni: plany odstrzałów

Sam kanton Gryzonia planuje na 2026 rok 4616 odstrzałów jeleni. W Tessynie podczas głównego sezonu łowieckiego zabito 2950 zwierząt, w Valais celem jest 1700 jeleni. Mimo wieloletniej regulacji populacji przez łowiectwo rekreacyjne, zgryzanie pozostaje problemem w wielu regionach. Trudno więc, by główną przyczyną był wilk, który dopiero od kilku lat ponownie żyje w watahach.

Wpływ pośredni: strach, stres i schronienie

Presja łowiecka może powodować przestrzenne i czasowe przemieszczanie się jeleni. Tam, gdzie zwierzęta z powodu powtarzających się niepokojeń częściej szukają schronienia, zgryzanie może koncentrować się na obszarach leśnych. Czy i gdzie tak się dzieje, należałoby zbadać regionalnie na podstawie danych o zgryzaniu i przestrzeni życiowej zwierzyny. Kantony zamiast tego dostarczają kolejnych niepokojeń. W Valais główny sezon łowiecki rozpoczął się 21 września w środku rui jeleni. Do 3 października kanton przyznał ponadto myśliwym rekreacyjnym „odstrzały regulacyjne” w sześciu federalnych rezerwatach łowieckich, czyli właśnie w tych ostojach, w których zwierzyna powinna znaleźć spokój (Ticker z Valais).

W kantonie Schwyz bilans wrześniowego polowania pokazuje wzorzec łowiectwa rekreacyjnego: zastrzelono 94 ze 100 dopuszczonych byków jelenia, ale tylko 362 z 540 jeleni ogółem. Od 7 do 21 listopada odbędzie się więc drugie polowanie na jelenie, tym razem wyłącznie na łanie, łanki, cielęta i szpicaki (Jagd & Natur). Oznacza to tygodnie dodatkowego niepokoju w lesie, a zwierzęta, które stanowią trzon populacji, pozostają do samego końca.

Pułap dla wilka, plany odstrzału dla myśliwych rekreacyjnych

Wilk nie zarządza populacją pod kątem trofeów. Atakuje przede wszystkim dziko żyjące kopytne: w analizie KORA obejmującej 698 próbek odchodów 88,3 procent pożywienia wilka stanowiły dzikie zwierzęta, głównie jeleń szlachetny, sarna i kozica (Karta faktów KORA 2025). W ten sposób wpływa on na te grupy zwierząt, które powodują zgryzanie. Czy wynika z tego mniejsze zgryzanie, zależy od gęstości populacji zwierzyny, zachowań przestrzennych, struktury lasu i lokalnej praktyki łowieckiej.

Podczas gdy łowiectwo rekreacyjne co roku ingeruje w populacje poprzez kantonalne plany odstrzału, wniosek domaga się dodatkowo ustalenia na szczeblu federalnym górnego limitu liczby wilków. Ogranicza się więc akurat ten czynnik, którego rolę w lesie badania oceniają najostrożniej, podczas gdy najsilniejszy wpływ na zwierzęta kopytne pozostaje nietknięty.

Więcej na ten temat: Dossier: Polowanie wysokogórskie w Szwajcarii, Obszary ochrony zwierzyny łownej: dlaczego odstrzały wilków niszczą ideę ochrony, Polowania w Valais 2026/27: Wszystkie zdarzenia w relacji na żywo

Podsumowanie: dane regionalne zamiast uproszczonych formuł

Argument leśny przemawiający za ustaleniem górnego limitu liczby wilków nie jest udowodniony w przedstawionej formie. Ani Wald Schweiz, ani JagdSchweiz nie dostarczają dowodu na to, że więcej wilków ogólnie powoduje więcej zgryzania. Badania naukowe wymagają danych regionalnych, a nie politycznych uproszczonych formuł.

Kto poważnie traktuje odnowienie lasu, musi obok wilka zbadać przede wszystkim gęstość populacji zwierzyny, presję łowiecką, niepokojenie zwierząt, strefy ciszy oraz strukturę lasu. Należy do tego prawdziwy spokój w obszarach ochronnych dla zwierzyny, brak łowiectwa rekreacyjnego w okresie rui oraz uczciwy bilans planów odstrzału.

Do 16 października 2026 roku trwają konsultacje w sprawie nowelizacji prawa łowieckiego, która ma ułatwić odstrzał wilków w okresie wychowu młodych oraz w obszarach ochronnych dla zwierzyny. Kto chce wziąć udział, znajdzie szczegóły w artykule Prawo łowieckie: konsultacje dotyczące odstrzału wilków w okresie wychowu młodych i na terenach ochronnych dla zwierzyny łownej trwają do 16 października. Wszystkie fakty na temat tego drapieżnika znajdują się w Dossier: Wilk w Szwajcarii.

Źródła

• Bauernzeitung: «Większe szkody w lesie z powodu obecności wilka? Nagle argument się odwraca», 1 października 2026
• Parlament: Komunikat prasowy dotyczący wniosku 25.4464, 23 września 2026
• BAFU: Raport o regulacjach populacji wilka 2025/26 oraz Komunikat prasowy, 18 maja 2026
• Jagd & Natur: «Opublikowano szwajcarską statystykę łowiecką za 2025 rok»
• Jagd & Natur: «Polowanie na jelenie szlachetne w Schwyz zostanie wznowione w listopadzie», 30 września 2026
• KORA: Karta faktów - analiza pożywienia wilka, 2025
• Kupferschmid A. D., Bollmann K. (2016): Wpływ wilków na odnowienie lasu w Szwajcarii, WSL / waldwissen.net
• Kuijper D. P. J. i in. (2013): Krajobraz strachu w Europie: wilki wpływają na przestrzenne wzorce zgryzania przez kopytne w Puszczy Białowieskiej, Polska, Ecography 36: 1263-1275
• Wójcicki A., Borowski Z. (2023): The presence of wolves leads to spatial differentiation in deer browsing pressure on forest regeneration, Scientific Reports