Wilk w Szwajcarii: fakty, odstrzały i polityka

Według sprawozdania rocznego fundacji KORA w Szwajcarii żyje 43 potwierdzonych watah wilków, a w 2025 roku stwierdzono obecność 350 wilków. Od 1 września 2026 roku trwa czwarta prewencyjna regulacja: BAFU zatwierdził 39 interwencji w 37 watahach. Ile wilków już zabito, pokazuje nasz stale aktualizowany licznik „Odstrzały wilków w Szwajcarii 2026/27”. Wilk wrócił, a wraz z nim debata, w której fakty, emocje i interesy lobbystyczne splatają się ze sobą.

To dossier zbiera analizy, badania i materiały dziennikarskie serwisu wildbeimwild.com i umieszcza je w kontekście szwajcarskiej polityki łowieckiej, konwencji berneńskiej oraz europejskiej polityki wobec wilka.

Co cię tutaj czeka

Powrót wilka: populacja i rozmieszczenie: 43 watahy i 350 wilków w 2025 roku w Alpach, Przedalpiu i Jurze, wataha z Calandy jako model sukcesu, badania zachowania dotyczące unikania ludzi.
Odstrzały wilków 2026/27: Bieżący licznik według kantonów i watah
Fronty polityczne: kto poluje na wilka? Bilans wilka w Valais 2025/2026, ponad 200 naukowców przeciwko zakwalifikowaniu w prawie łowieckim, inicjatywa kantonalna „Wolf fertig, lustig!”, Darbellay i Regazzi jako aktorzy polityczni.
Ochrona stad: co naprawdę działa: Model Calanda, koszty odstrzału w porównaniu z ochroną stad, 4’000 owiec rocznie ginących z powodu choroby/upadku w porównaniu z 336 ofiarami wilków, międzynarodowe wzorce.
Ramy prawne: konwencja berneńska i prawo łowieckie: Koncepcja Wilk Szwajcaria od 2004 roku, odrzucona rewizja JSG w 2020 roku, rewizja w 2022 roku, Konwencja berneńska w październiku 2024, postępowanie wyjaśniające Rady Europy w grudniu 2024, obniżenie statusu ochrony w UE w 2025 roku.
Błędne odstrzały, młode osobniki i etyka: Błędne odstrzały Marchairuz/Moesola z 2022 roku, regulacja podstawowa jako systematyczne zabijanie młodych zwierząt.
Rolnictwo górskie i konflikty strukturalne: Wilk jako kozioł ofiarny nierozwiązanych problemów strukturalnych, płatności bezpośrednie, polityka lokalizacyjna.
Lobby łowieckie i brak przejrzystości: Valais jako studium przypadku: Krytyka DJFW z 2016 roku, zlanie się łowiectwa rekreacyjnego z zadaniami władzy publicznej, psychologia kultury łowieckiej.
Perspektywa międzynarodowa: Europa w wojnie o wilka: Zatrzymanie polowania licencyjnego w Szwecji, wilk badawczy „Andrea” w Karyntii, kłusownictwo w Puschlavie.
Stan na październik 2026: Regulacja populacji wilka 2026/27, wniosek dotyczący wartości progowej 25.4464, konsultacje w sprawie nowelizacji prawa łowieckiego.
Argumentacja: Odpowiedzi na najczęstsze zarzuty wobec polityki odstrzału.
Szybkie linki: Wszystkie istotne artykuły, dossier i źródła zewnętrzne.

Powrót wilka: populacja i rozmieszczenie

Od połowy lat 90. wilk wraca do Szwajcarii w sposób naturalny, głównie przez Włochy i Francję. Dane z monitoringu pokazują, że populacja najpierw rozprzestrzeniała się powoli, a potem wyraźnie szybciej. W 2025 roku fundacja KORA potwierdziła 43 watahy i stwierdziła obecność łącznie 350 wilków, a w kantonie Obwalden po raz pierwszy osiedliła się wataha. W tym samym roku na świat przyszło co najmniej 155 szczeniąt.

Rozprzestrzenianie się przebiega bardzo różnie w zależności od regionu. W kantonie Gryzonia wataha Calanda uznawana jest za pierwszą osiadłą watahę czasów współczesnych. Mimo około 1500 owiec przebywających na jej terytorium, w ciągu pięciu lat watasze tej padło zaledwie 37 zwierząt gospodarskich: to bezpośredni efekt konsekwentnej ochrony stad. Programy odstrzału koncentrują się natomiast szczególnie na Valais, gdzie presja polityczna i lobby łowieckie są wyjątkowo silne. W Jurze funkcjonują zaledwie dwie watahy (Marchairuz i Risoux), których alfy zostały zabite w 2022 roku w wyniku błędnych lub transgranicznych odstrzałów, co ostro zagroziło regionalnej populacji wilków.

Wilki unikają ludzi: badania są jednoznaczne

Badania behawioralne dowodzą, że wilki konsekwentnie unikają ludzi. Eksperymenty z nagraniami ludzkich głosów wykazują wyraźne reakcje ucieczki, znacznie silniejsze niż w przypadku szczekania psów czy odgłosów ptaków. Ta utrzymująca się płochliwość stoi w ostrym kontraście do publicznej retoryki o „problematycznym wilku” i jasno pokazuje: konflikty powstają przede wszystkim tam, gdzie hodowla zwierząt gospodarskich bez ochrony, interesy łowieckie i presja polityczna się ze sobą zderzają.

Więcej na ten temat: Wilk: funkcja ekologiczna a polityczna rzeczywistość oraz Polowanie specjalne w Gryzonii

Fronty polityczne: kto poluje na wilka?

W kilku kantonach politycy i lobby łowieckie próbują wyłączyć wilka z surowego reżimu ochronnego i wprowadzić go w regularną logikę łowiecką. Bilansie wilków w Valais 2025/2026 jest tego modelowym przykładem: pod hasłem „proaktywnej regulacji” w ciągu kilku miesięcy do odstrzału zwolniono całe watahy i liczne młode osobniki, co faktycznie oznacza systematyczne osłabianie szwajcarskiej populacji. Tylko w okresie regulacyjnym 2025/2026 kanton Valais pozwolił zabić 27 wilków: trzy na podstawie indywidualnych decyzji o odstrzale, 24 w ramach tak zwanej regulacji liczebności całych watah.

Nauka przeciwko prawu łowieckiemu

Ponad 200 naukowców i naukowczyń krytykuje w otwartym liście fakt, że zagrożone gatunki, takie jak wilk, nie powinny znajdować się w prawie łowieckim, ponieważ polowania raczej zaostrzają konflikty, niż je rozwiązują. W artykule „Dlaczego zagrożone gatunki nie powinny znajdować się w prawie łowieckim” portal wildbeimwild.com dokładnie analizuje tę linię konfliktu. Centralny zarzut: odstrzały niszczą struktury społeczne, co prowadzi do wzmożonego rozrodu, migracji i niestabilnego zachowania – a więc dokładnie przeciwieństwa tego, co sprzedawane jest jako „regulacja”.

Inicjatywa kantonalna „Wilk, koniec zabawy!”

Już w 2016 roku kanton Valais inicjatywą kantonalną „Wilk, koniec zabawy!” zażądał zniesienia statusu ochronnego wilka i renegocjacji Konwencji Berneńskiej. Komisja Środowiska Rady Narodowej (UREK) przyjęła ten wniosek niewielką większością głosów. Pro Natura określiła to jako „inicjatywę eksterminacyjną”. Rada Federalna już w 2012 i 2013 roku stworzyła możliwości odstrzału pojedynczych wilków w przypadku znacznych szkód, bez naruszania zasadniczego reżimu ochronnego.

Christophe Darbellay i Fabio Regazzi

W centrum politycznego polowania na wilki znajdują się politycy partii Mitte, tacy jak Christophe Darbellay (CVP Valais) i Fabio Regazzi (CVP Ticino). Obaj pochodzą z partii, która kreuje się na strażniczkę wartości chrześcijańskich, jednak w polityce dotyczącej wilków prowadzą bezkompromisową politykę interesów na rzecz lobby łowieckiego i branży hodowlanej. Darbellay jest nie tylko politycznie odpowiedzialny za walijskie programy odstrzału, lecz sam jest myśliwym rekreacyjnym. W artykule „Wojna Christophe’a Darbellaya z wilkami: polemika wbrew faktom” portal wildbeimwild.com pokazuje, jak celowo wyolbrzymia się nacechowane emocjonalnie pojedyncze zdarzenia, wypierając przy tym naukowe oceny, aby stworzyć atmosferę permanentnego zagrożenia.

Regazzi, były prezes związku myśliwskiego w kantonie Ticino, propaguje szwedzki model polityki wobec wilków jako wzór – akurat ten model, który został zatrzymany przez sądy z powodu naruszeń praworządności i przepisów o ochronie gatunkowej. Artykuł „Fabio Regazzi i polityka wilcza pochopnych strzałów” dokumentuje, jak wnioski Regazziego konsekwentnie przesuwają politykę wobec dzikich zwierząt od ochrony ku minimalizacji.

Dwie logiki zderzają się ze sobą

Na poziomie federalnym i kantonalnym ścierają się więc dwie logiki: polityka skoncentrowana na łowiectwie, traktująca wilka jako „liczbę populacji”, oraz perspektywa zorientowana na ochronę przyrody, stawiająca w centrum społeczne struktury watah, ochronę stad i międzynarodowe zobowiązania w zakresie ochrony gatunkowej.

Więcej na ten temat: Bilans wilków w Valais: liczby masakry oraz Lobby myśliwskie w Szwajcarii: jak działa wpływ

Ochrona stad: co naprawdę działa

Szwajcaria dysponuje szerokim spektrum sprawdzonych środków ochrony stad: ogrodzenia elektryczne, nocne zagrody, psy pasterskie do ochrony stad, wypas pod nadzorem pasterza oraz dostosowane formy wypasu. Watahy z Calanda w Gryzonii dowodzą, że środki te sprawdzają się nawet na obszarze licznie zasiedlonym przez wilki, przy populacji około 1500 owiec.

W debacie politycznej ochrona stad bywa często odrzucana jako "zbyt kosztowna", "niepraktyczna" lub "niemożliwa na stromych terenach alpejskich". Rzeczywistość pokazuje jednak co innego: to nie ochrona stad zawodzi, lecz konsekwentne wdrażanie i finansowanie tych działań. W Valais utworzono wprawdzie 3,2 etatu wspierającego odpowiedni urząd, jednak większość z 13 390 godzin pracy w 2025 roku przeznaczono na zarządzanie populacją wilków i jej redukcję, a nie na doradztwo w zakresie ochrony stad. Przy konserwatywnym szacunku pełnych kosztów na poziomie 60 do 80 franków za godzinę, sama masakra wilków w Valais w 2025 roku pochłonęła od 0,8 do ponad 1 miliona franków pieniędzy podatników. Odstrzał pojedynczego wilka kosztuje szwajcarskiego podatnika około 35 000 franków.

Ataki wilków w ujęciu proporcjonalnym

Pro Natura dostarcza w tym kontekście ważnej liczby: według badań w szwajcarskich górach co roku ginie około 4000 owiec z powodu chorób, upadków lub gwałtownych zjawisk pogodowych, w niemałej mierze z powodu niedostatecznej opieki. Na tym tle 336 zwierząt gospodarskich zabitych przez wilki w 2022 roku (drugi najwyższy wynik od 1998 roku) wypada skromnie. Szczególnie znamienny jest fakt: 174 przypadki dotyczyły Valais, a 54 kantonu Uri, przy czym tam w zdecydowanej większości odpowiedzialne było jedno jedyne zwierzę (wilk M58), które w międzyczasie przeniosło się do Austrii.

Psy pasterskie do ochrony stad: korzyści i skutki uboczne

Psy pasterskie do ochrony stad są kluczowym elementem nieinwazyjnego zarządzania populacją wilków, lecz wiążą się też z konfliktami: czasem dochodzi do spotkań z turystami, co lobby łowiectwa regularnie wykorzystuje jako argument przeciwko ochronie stad. Dzięki profesjonalnemu szkoleniu, jasnemu oznakowaniu i dostosowanym strategiom wypasu problemy te można jednak znacząco ograniczyć.

Międzynarodowe wzorce

W innych krajach europejskich projekty pokazują, że koegzystencja z drapieżnikami jest możliwa, gdy zbiegają się wola polityczna, finansowanie i podejście partycypacyjne. We Włoszech od dziesięcioleci wspiera się środki ochrony stad, a w Hiszpanii istnieją skuteczne programy zapobiegania konfliktom. Szwajcaria mogłaby czerpać z tych doświadczeń, zamiast polegać na logice łowieckiej, która naukowo uznawana jest za nieskuteczną.

Więcej na ten temat: Ochrona stad w Szwajcarii oraz Samoregulacja populacji zwierząt dzikich

Ramy prawne: Konwencja Berneńska i prawo łowieckie

Wilk jest w Szwajcarii chroniony na mocy Konwencji Berneńskiej (1979). To zobowiązanie prawnomiędzynarodowe zasadniczo zakazuje umyślnego zabijania wilków i dopuszcza wyjątki jedynie w ściśle określonych warunkach: gdy nie ma innego zadowalającego rozwiązania, zagrożone jest bezpieczeństwo publiczne lub dochodzi do znacznych szkód w zwierzętach gospodarskich. Ponadto we wszystkich przypadkach trzeba zapewnić, że nie zostanie naruszony stan zachowania gatunku.

Konwencja Berneńska w październiku 2024 roku wyraźnie potwierdziła: «proaktywne» odstrzały (czyli prewencyjne zabijanie bez konkretnej szkody) są nielegalne. W grudniu 2024 roku komitet Konwencji Berneńskiej wszczął postępowanie wyjaśniające przeciwko Szwajcarii, ponieważ obowiązujący system regulacyjny uznano za niezgodny z konwencją.

Szwajcarskie prawo łowieckie i koncepcja dotycząca wilka

Do czasu rewizji Koncepcja Wilk Szwajcaria regulowała od 2004 roku progi szkód uprawniające do odstrzałów pojedynczych osobników: 25 zagryzionych zwierząt gospodarskich w ciągu miesiąca lub 35 w ciągu czterech miesięcy, o ile zastosowano racjonalne środki ochrony.

Rewizję prawa łowieckiego, która miała ułatwić odstrzały, odrzucili wyborcy we wrześniu 2020 roku. W grudniu 2022 roku parlament przyjął nową rewizję. Od grudnia 2023 roku kantony mogą prewencyjnie regulować watahy, czyli interweniować, zanim powstanie konkretna szkoda. Właśnie ta praktyka stoi w sprzeczności z Konwencją berneńską.

Wymiar europejski

Na poziomie UE wilk jest chroniony na mocy dyrektywy siedliskowej (dyrektywy Rady 92/43/EWG w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory). Państwa członkowskie muszą zapewnić właściwy stan ochrony i mogą zezwalać na odstrzały wyłącznie pod ścisłymi warunkami. Kilka wyroków Trybunału Sprawiedliwości UE potwierdziło, że odstrzały są zgodne z prawem tylko wtedy, gdy wyczerpano środki alternatywne, a populacja nie jest zagrożona.

Obniżenie statusu ochrony: co to oznacza, a czego nie oznacza

W 2025 roku status ochrony wilka w UE został obniżony z «ściśle chronionego» do «chronionego». Organizacje ochrony przyrody, takie jak Large Carnivore Initiative for Europe, określiły to obniżenie jako «przedwczesne i błędne», a ponad 700 naukowców wyraziło swoje obawy w otwartych listach. Kluczowe jest to, że obowiązek zapewnienia właściwego stanu ochrony pozostaje w mocy również po obniżeniu statusu. Kto interpretuje to obniżenie jako przyzwolenie na powszechne polowania na wilki, ten albo nie rozumie prawa, albo robi to świadomie.

Więcej na ten temat: Wilk w Europie: status ochronny, konflikty i presja polityczna oraz Nielegalne polowania na wilki w Szwajcarii

Błędne odstrzały: system, a nie wpadka

W 2022 roku w Szwajcarii co najmniej trzy wilki zostały zastrzelone niezgodnie z zasadami. W kantonie Vaud pod koniec listopada przez pomyłkę zastrzelono wilka przewodniego watahy Marchairuz, mimo że miało zostać zabite młode zwierzę. W październiku w kantonie Gryzonia zamiast młodego wilka z watahy Moesola zastrzelono samca przewodniego. W marcu w Valais zabito wilka, który nie został zatwierdzony do odstrzału.

Grupa Wolf Schweiz (GWS) określiła te odstrzały jako niezgodne z prawem: zabito zwierzęta inne niż te zatwierdzone do odstrzału. Odstrzał zwierząt przewodnich ma znacznie poważniejsze konsekwencje niż odstrzał młodych zwierząt, ponieważ może prowadzić do rozpadu całych watah. Dla dwóch watah wilków w łuku Jury (Marchairuz i Risoux) oznaczało to poważne zagrożenie dla całej regionalnej populacji wilków, ponieważ w obu watahach w 2022 roku zabito zwierzęta przewodnie.

Te błędne odstrzały nie są przypadkiem, lecz wyrazem systemu stawiającego na ilość zamiast jakości: gdy trzeba spełnić limity odstrzału, warunki widoczności są słabe, a presja polityczna wysoka, zabijane są również niewłaściwe zwierzęta. Odpowiedzialność za to ponoszą nie tylko poszczególni strzelcy i strzelczynie, lecz struktury polityczne i administracyjne, które umożliwiają i legitymizują tę praktykę.

Więcej na ten temat: Ustawy łowieckie i kontrola: dlaczego samonadzór nie wystarcza oraz Wypadki myśliwskie w Szwajcarii

Młode zwierzęta na celowniku: etyka wywrócona do góry nogami

Szczególnie niepokojące jest to, że młode osobniki są zabijane nie tylko w problematycznych watahach z powtarzającymi się szkodami, lecz również – w ramach tzw. „regulacji podstawowej” – w watahach, które nie spowodowały poważnych strat. Oznacza to, że młode wilki są zabijane, zanim zdążą się nauczyć, jak ich wataha radzi sobie z inwentarzem i krajobrazem. Tymczasem to właśnie te procesy uczenia się mają kluczowe znaczenie dla długofalowego zmniejszania konfliktów.

Etyka godna tego miana wyznaczałaby ochronę młodych osobników jako czerwoną linię: kto krzywdzi młode, narusza nie tylko dobro jednostki, ale przyszłość całej populacji. Praktyka stosowana w Valais odwraca tę zasadę: młode osobniki stają się preferowanym celem, ponieważ najłatwiej je upolować, a statystycznie szybko przynoszą „sukces”. Nazywanie tego regulacją ukrywa fakt, że fundament wszelkiej odpowiedzialności moralnej – ochrona najsłabszych – jest świadomie ignorowany.

Z Bilansie wilków w Valais 2025/2026 wynika, jak logika łowiectwa przenika do państwowego podejścia wobec dzikich zwierząt: dzikie zwierzęta stają się populacjami, konflikty – dokumentami, a regulacja – planami odstrzału.

Więcej na ten temat: Łowiectwo i ochrona zwierząt: co praktyka robi z dzikimi zwierzętami oraz Dzikie zwierzęta, smiertelny strach i brak ogluszenia

Wilk i rolnictwo górskie: konflikty strukturalne

Konflikty między wilkiem a rolnictwem górskim są realne, ale ich przyczyny sięgają głębiej niż samo tylko istnienie drapieżników. Szwajcarskie rolnictwo górskie od dziesięcioleci znajduje się pod strukturalną presją: wymieranie gospodarstw, zależność od płatności bezpośrednich, strome ukształtowanie terenu i międzynarodowa konkurencja kształtują codzienność wielu gospodarstw. W tym kontekście wilk staje się ekranem do rzutowania nierozwiązanych problemów strukturalnych oraz celem polityki łowieckiej, która podważa minimalne standardy naukowe i etyczne.

Ani rola płatności bezpośrednich i polityki lokalizacyjnej, ani odpowiedzialność form gospodarowania za konflikty z drapieżnikami nie są poważnie dyskutowane. Wilk przyjmuje rolę kozła ofiarnego, którego wymazuje się z systemu za pomocą technicznego słownictwa („regulacja podstawowa”, „pełne wdrożenie”). Zamiast konsekwentnie inwestować w ochronę stad, prowadzenie wypasu, doradztwo i dostosowania strukturalne, wilk zostaje uczyniony „problematycznym niedźwiedziem”, którego należy „trzymać pod kontrolą” za pomocą administracyjnie precyzyjnie zaplanowanych strzałów.

Właściwe pytania – jakie rolnictwo powinniśmy wspierać na stromych terenach górskich, jak hodowlę zwierząt można dostosować do obecności drapieżników i ile miejsca na łowiectwo rekreacyjne ma nowoczesne państwo prawa – pozostają bez odpowiedzi.

Więcej na ten temat: Krajobraz kulturowy jako mit oraz Mity łowieckie: 12 twierdzeń, które warto poddać krytycznej analizie

Lobby łowieckie i brak przejrzystości: Valais jako studium przypadku

Szwajcarską politykę łowiecką w znacznym stopniu kształtują związki myśliwskie, które mają bezpośredni dostęp do rządów kantonalnych, komisji oraz grup parlamentarnych. W Valais powiązania między łowiectwem, polityką a administracją są szczególnie silne: Urząd ds. Łowiectwa, Rybołówstwa i Dzikich Zwierząt (DJFW) został w 2016 roku ostro skrytykowany przez komisję rewizyjną za słabe zarządzanie, problemy alkoholowe niektórych strażników przyrody oraz przestarzałą administrację.

Poprzez zawodowych strażników przyrody oraz grupy myśliwych rekreacyjnych kanton tworzy infrastrukturę zorientowaną na łowiectwo, której głównym zadaniem nie jest ochrona, lecz sprawne odstrzeliwanie. Gdy zadanie urzędowe i łowiectwo rekreacyjne łączą się w sojusz o wspólnym celu, brzmi on tak: zabić jak najwięcej wilków, możliwie bezproblemowo i możliwie cicho.

Artykuł „Psychologia łowiectwa w kantonie Valais” analizuje, jak głęboko zakorzenione wzorce dominacji, tożsamości i wspólnoty kształtują kulturę łowiecką. Powrót wilka odbierany jest jako zagrożenie dla tego porządku, ponieważ podważa kontrolę nad „własnym” rewirem. Zemocjonalizowane kampanie, w których pojedyncze przypadki szkód wyrządzonych przez wilki są stylizowane na „ataki”, odwołują się do archaicznych wyobrażeń o zagrożeniu i odwracają uwagę od problemów strukturalnych.

Więcej na ten temat: Jak związki łowieckie wpływają na politykę i opinię publiczną oraz Psychologia polowania

Perspektywa międzynarodowa: Europa w wojnie z wilkiem

Szwajcarska polityka wobec wilka nie jest odosobnionym przypadkiem, lecz częścią europejskiego wzorca, w którym związki myśliwskie, lobby rolnicze i populistyczni politycy wspólnie próbują osłabić ochronę gatunkową. W Austrii lobby łowieckie reorganizuje się pod nowym prezesem Antonem Larcherem i propaguje hasło „nauka zamiast emocji”, podczas gdy wilk, niedźwiedź i prawo dotyczące broni są wtłaczane w myśliwski reżim kontroli. Badawczy wilk „Andrea”, wyposażony przez Uniwersytet w Udine w obrożę GPS, został zastrzelony w nocy 3 lutego 2026 roku w Karyntii. Projekt o wartości 250’000 euro zakończył się jednym strzałem.

Szwecja: wzór do naśladowania czy ostrzeżenie?

Fabio Regazzi od lat chwali szwedzki model zarządzania wilkami jako wzór dla Szwajcarii. Tymczasem to właśnie ten model – z polowaniami licencyjnymi opartymi na politycznie ustalonych celach liczebności – został teraz zatrzymany przez sądy, ponieważ narusza zasady państwa prawa i ochronę gatunkową. W artykule «Polowanie na wilki 2026 zatrzymane: jak sądy chronią wilka lepiej niż polityka» portal wildbeimwild.com pokazuje, co to oznacza dla europejskiej polityki wobec wilków: Szwecja nie pokazuje, jak działa zarządzanie populacją wilków, lecz jak polityka łowiecka upada w starciu z państwem prawa.

Kłusownictwo jako symptom

Przypadek nielegalnie zabitego wilka w dolinie Poschiavo (Gryzonia, wrzesień 2025) nie jest odosobnionym incydentem, lecz częścią wzorca widocznego w całym regionie alpejskim. Artykuł «Zawiadomienie karne: myśliwy rekreacyjny zabija wilka» dokumentuje, jak łagodne prawo karne i klimat polityczny sprzyjają nielegalnemu polowaniu na wilki.

Więcej na ten temat: Kryzys łowiectwa w Europie: FACE walczy o odstrzały, Szwajcaria pozostaje w cieniu oraz Łowiectwo trofeowe: gdy zabijanie staje się symbolem statusu

Stan na październik 2026

Od 1 września 2026 roku trwa prewencyjna regulacja watah wilków, która potrwa do 31 stycznia 2027 roku. Według zestawienia BAFU (stan na 4 października 2026 r.) federalny urząd wydał 39 zgód na regulację watah, rozłożonych na siedem kantonów: Gryzonię, Ticino, Valais, St. Gallen, Neuchâtel, Schwyz i Glarus. Ile wilków faktycznie zostało zabitych, władze federalne nie podają na bieżąco. Oficjalnie opublikowane odstrzały śledzi nasz Liczniku „Odstrzały wilków Szwajcaria 2026/27”, a ich interpretację znajdą Państwo w Bilansie po pięciu tygodniach regulacji wilków.

Politycznie zakres swobody ma dalej rosnąć. 23 września 2026 roku Rada Narodowa przyjęła wniosek 25.4464 radnego stanowego Fabio Regazziego stosunkiem głosów 116 do 73 przy 6 wstrzymujących się, po tym jak Rada Stanów zaaprobowała go już w sesji wiosennej. Rada Federalna musi teraz stworzyć podstawę prawną umożliwiającą odstrzały, gdy tylko populacja wilków osiągnie próg ustalony wspólnie z kantonami. Wniosek nie podaje konkretnej liczby. Więcej na ten temat: «Próg liczebności wilków: Rada Narodowa zgadza się na odstrzały na zapas».

Równolegle, do 16 października 2026 roku, trwają konsultacje dotyczące kolejnej rewizji prawa łowieckiego, które Rada Federalna otworzyła 24 czerwca 2026 roku. Wdraża ona wnioski 25.3715 (Friedli) i 25.3549 (Broulis): ingerencje w watahy wilków mają być odtąd możliwe również między 1 lutego a 31 maja oraz na obszarach ochrony zwierzyny federalnej (eidgenössische Jagdbanngebiete). Warunkiem, według Rady Federalnej, jest to, że wilki wielokrotnie omijają środki ochrony stad lub zagrażają ludziom. IG Wild beim Wild w swoim stanowisku wnosi o skreślenie obu przepisów. Kontekst: «Prawo łowieckie: konsultacje w sprawie odstrzału wilków w okresie miotów i na obszarach ochrony zwierzyny» oraz «Obszary ochrony zwierzyny: dlaczego odstrzał wilków podważa ideę ochrony».

To nie zarządzanie przyrodą: polityczna masakra

Na koniec pozostaje wniosek, którego nie da się złagodzić: gdy całe watahy są eliminowane, młode zwierzęta są systematycznie zabijane, a liczby odstrzałów prezentowane są jako sukces, nie mamy do czynienia z proaktywną regulacją, lecz z politycznie zamierzoną masakrą. Wilk staje się płaszczyzną projekcji dla nierozwiązanych problemów strukturalnych rolnictwa górskiego oraz celem polityki łowieckiej, która podważa minimalne standardy naukowe i etyczne.

Naprawdę nowoczesne podejście do drapieżników powinno konsekwentnie opierać się na środkach nieśmiercionośnych: maksymalnej ochronie młodych zwierząt, wspieraniu stabilnych struktur watah, inwestycjach w ochronę stad, prowadzenie wypasu i doradztwo, jasnym ograniczeniu władzy łowieckiej oraz przejrzystości w decyzjach o odstrzale. Wszystko inne to nie etyka, lecz legitymizacja przemocy wobec najbardziej bezbronnych.

Więcej na ten temat: Wprowadzenie do krytyki łowiectwa oraz Zakaz polowań w Szwajcarii: możliwości, modele i granice

Co musiałoby się zmienić

Natychmiastowa ochrona młodych zwierząt: Zakaz odstrzału młodych wilków poniżej 12. miesiąca życia jako etyczne i biologiczne minimum. Regulacja podstawowa, która czyni młode zwierzęta preferowaną grupą docelową, musi zostać zniesiona.
Konsekwentna ochrona stad jako warunek wydawania pozwoleń na odstrzał: Żaden odstrzał bez udokumentowanego dowodu, że wdrożono wszystkie rozsądne środki ochrony stad i oceniono je przez co najmniej jeden sezon wypasowy.
Niezależny monitoring populacji wilków: Badania populacji i analizy szkód muszą być przeprowadzane przez niezależne instytucje naukowe, bez udziału związków łowieckich czy kantonalnych placówek powiązanych z łowiectwem.
Przywrócić zgodność prawną z Konwencją Berneńską:Prewencyjne odstrzały całych watah muszą zostać usunięte ze znowelizowanego rozporządzenia o łowiectwie (JSV), niezależnie od wyniku trwającego postępowania wyjaśniającego.
Przejrzystość przy decyzjach o odstrzale:Każda decyzja o odstrzale musi być publicznie dostępna wraz z pełną historią szkód, dokumentacją ochrony stad oraz naukowym uzasadnieniem.
Strukturalna reforma rolnictwa górskiego:Pytanie, jakie formy hodowli zwierząt na stromych terenach górskich są kompatybilne z obecnością drapieżników, musi zostać postawione politycznie, wraz z dostosowanymi płatnościami bezpośrednimi i strukturami doradczymi.
Wzorcowe wnioski: Przykladowe teksty do wnioskow krytycznych wobec łowiectwa oraz Przykładowy list: apel o zmianę w Szwajcarii

Zestaw argumentow

„Wilk zagraża mieszkańcom gór.”Statystycznie zero ataków wilków na ludzi w Szwajcarii. Rolnictwo górskie stoi przed wyzwaniami strukturalnymi (zanikanie gospodarstw, zależność od płatności bezpośrednich, topografia), których żaden odstrzał wilków nie rozwiąże. Kto czyni wilka winnym problemów strukturalnych, uprawia politykę z fałszywym kozłem ofiarnym.

„Praktywna regulacja zapobiega szkodom, zanim one powstaną.”Konwencja Berneńska stwierdziła w październiku 2024 roku: prewencyjne odstrzały bez konkretnej, istotnej i powtarzającej się szkody nie są objęte konwencją i tym samym są nielegalne. Jednogłośnie uchwalone postępowanie wyjaśniające Rady Europy jest tego konsekwencją.

„Ochrona stad nie działa na stromych terenach alpejskich.”Watahę z Calandy udowadnia coś przeciwnego: 1500 owiec, 37 ataków w ciągu pięciu lat dzięki konsekwentnej ochronie stad. To nie ochrona stad zawodzi, lecz jej konsekwentne wdrożenie i finansowanie. W Valais w 2025 roku na programy odstrzału przeznaczono od 0,8 do 1 mln franków, zamiast na doradztwo w zakresie ochrony stad.

„UE obniżyła status ochrony wilka, więc teraz można polować.”Obniżenie statusu z „ściśle chronionego” na „chroniony” niczego nie zmienia w obowiązku zapewnienia korzystnego stanu ochrony. Ponad 700 naukowców określiło tę zmianę jako przedwczesną. Kto interpretuje ją jako wolną rękę do powszechnego polowania na wilki, błędnie rozumie prawo.

„Błędne odstrzały to godne pożałowania pojedyncze przypadki.”W 2022 roku co najmniej trzy wilki zostały błędnie odstrzelone: przywódca watahy z Marchairuz, przywódca watahy z Moesoli, niezatwierdzony do odstrzału wilk w Valais. Gdy limity odstrzału muszą być realizowane pod presją czasu i w złych warunkach widoczności, błędne odstrzały są systemowe, a nie przypadkowe.

Szybkie linki

Artykuły na Wild beim Wild:

Powiązane dossier:

Nasze zobowiązanie

Wilk w Szwajcarii to nie problem zarządzania. To polityczny sprawdzian tego, czy nowoczesne państwo prawa jest w stanie egzekwować zobowiązania w zakresie ochrony gatunków wbrew interesom lobby. Ten dossier gromadzi analizy, dochodzenia dziennikarskie i badania IG Wild beim Wild dotyczące szwajcarskiej polityki wobec wilków, ponieważ społeczeństwo, które głosi różnorodność biologiczną i ochronę zwierząt jako wartości, musi wiedzieć, co dzieje się w jego imieniu: planowe zabijanie całych watah, systematyczne odstrzały młodych zwierząt oraz politykę łowiecką, która ignoruje międzynarodowe standardy prawne.

Jeśli znasz informacje, dokumenty lub aktualne przypadki, które powinny znaleźć się w tym dossier, napisz do nas. Dobre informacje są podstawą każdej skutecznej krytyki.

Więcej na temat łowiectwo rekreacyjne: W naszym Dossier na temat łowiectwa gromadzimy analizy faktów, opracowania i raporty tła.