Waarom recreatieve jacht als populatiebeheer faalt

Hoge afschotcijfers zijn vaak een indicator van een groeiende populatie – recreatieve jagers kunnen simpelweg meer dieren schieten omdat de dichtheid toeneemt.

Het idee dat men met de recreatieve jacht bestanden «in toom kan houden», is biologisch ongegrond.

In sommige regio's profiteren roofdieren van de aanwezigheid van bepaalde soorten, maar deze worden, in het licht van de waanzin binnen de jagerskring zelf, zinloos bejaagd, ondanks wetenschappelijke tegenargumenten. Bij soorten zoals wild zwijn of vos kan het doden van leidende dieren sociale verbanden destabiliseren, waardoor meer vrouwtjes drachtig worden of de paring eerder plaatsvindt.

Door het ontstaan van «vrije jachtgebieden» of minder verdedigde territoria worden trekbewegingen op gang gebracht en verspreiden zich ook ziektes. Bij mobiele soorten betekent dit: men jaagt in feite alleen op de doortrek – niet op het bestand.

• Recreatieve jagers verspreiden ziektes
• Recreatieve Jacht bevordert ziekten

Veel «probleemsoorten» zoals nutria's in Duitsland, wilde zwijnen of konijnen hebben extreem hoge voortplantingscijfers.

Zelfs als een groot deel van de populatie wordt geschoten, kan het restbestand door nakomelingen of instroom binnen enkele maanden de leemte weer opvullen.

Bij wilde diersoorten kunnen vrouwtjes al enkele maanden na de geboorte weer drachtig worden, vaak met meerdere worpen per jaar. De recreatieve jacht treft vaak niet willekeurig alle leeftijds- en geslachtsklassen. Wordt er bijvoorbeeld vooral op grote of zichtbare dieren geschoten, dan blijven vooral de sterk reproducerende jongere dieren gespaard. In sommige gevallen bevordert dit zelfs de populatiegroei, omdat er meer hulpbronnen (voedsel, ruimte) overblijven voor de overlevenden.

Veel wilde diersoorten reageren op een lagere populatiedichtheid met hogere geboortecijfers of een betere overlevingskans van jonge dieren. Dat betekent: minder concurrentie = meer nageslacht per dier. Wanneer dieren lokaal sterk bejaagd worden, trekken vaak dieren uit niet of minder bejaagde gebieden bij. Dat maakt jachtsuccessen in open landschappen of langs rivieren teniet.

De recreatieve Jacht is en was nooit een vorm van wildbeheer, maar heeft het karakter van een kermis voor psychisch labiele mensen op blinde vlucht.

De recreatieve jacht is een perversie als het gaat om het wegvangen van overschotten, maar zelden een betrouwbaar middel voor duurzame vermindering – vooral bij aanpassingsgezinde, snel reproducerende of mobiele soorten.

In de jaren 1980–2000 steeg de jachtopbrengst (gedode dieren) van wilde zwijnen sterk, maar de populatie groeide toch. Intensieve bejaging haalde vooral volwassen dieren weg, wat de resterende populatie verlichtte: meer voedsel, hogere vruchtbaarheid (zwijnen werden eerder geslachtsrijp en kregen meer biggen). Daarbij kwamen milde winters en maïsteelt = overvloedig voedsel. De jachtdruk kon de groei niet afremmen.

Recreatieve jagers doden jaarlijks steeds meer van de verschillende wilde diersoorten (de jachtopbrengst is in enkele jaren vele malen toegenomen), maar de populatie groeit ook. Meer nageslacht per jaar, jonge dieren overleven beter, en uit minder bejaagde gebieden komen nieuwe dieren bij.

In sommige regio's in Duitsland zien recreatieve jagers nutria's inmiddels ook als aantrekkelijke jachtbuit, waardoor een ‘restpopulatie’ feitelijk gewenst is. Deze soort rat wordt in het recreatieve-jagersmilieu als delicatesse beschouwd.

Stapsgewijze dynamiek

1. De recreatieve jacht verlaagt de populatie
   • Een deel van de dieren wordt verwijderd (bijv. 30% van de individuen).
   • Resultaat: minder monden die om voedsel en leefgebied concurreren.
2. Minder concurrentie = betere omstandigheden
   • Meer voedsel per dier.
   • Gunstigere lichaamsconditie (betere gezondheid, minder stress).
   • Jonge dieren hebben grotere overlevingskansen.
3. Biologische reactie: hoger voortplantingspercentage
   • Vrouwtjes worden eerder geslachtsrijp (bijv. wilde zwijnenzeugen al met 7–8 maanden in plaats van pas met 18).
   • Meer worpen per jaar mogelijk.
   • Meer jonge dieren per worp.
   • Hoger percentage overlevende jonge dieren.
4. Immigratie vult de leemtes op
   • Vrije leefgebieden trekken dieren uit naburige gebieden aan.
   • Vooral bij mobiele soorten wordt dit effect versterkt.
5. De populatie bereikt opnieuw het oorspronkelijke niveau of overstijgt het
   • Deels zelfs sneller dan vóór de recreatieve jacht.
   • Op lange termijn blijft de populatie stabiel of groeit ze verder.

Dat heet compensatoire of overcompensatoire populatiedynamiek – de natuur reageert op verliezen niet passief, maar «overcorrigeert» met meer nakomelingen.

Dit is een centraal punt dat veel recreatieve jagers door hun gebrekkige opleiding, en ook delen van de politiek, niet begrijpen: jachtdruk werkt niet als een permanent «populatieplafond», maar als een resetknop, waarna de populatie reageert met meer nakomelingen – vaak zelfs sterker dan voorheen.

Wanneer vooral grote, opvallende dieren worden geschoten, verschuift de leeftijds- en geslachtsstructuur.

In de chaos waarin de natuur zich bevindt na decennialang onwetenschappelijk beheer door recreatieve jagers, is het niet verwonderlijk dat steeds meer betrokkenen zich beklagen.

De recreatieve jacht is in haar huidige vorm geen doeltreffend instrument voor populatieregulatie, maar een periodieke «nutswildoogst» die de populatie vaak juist stabiliseert of laat groeien. De oorzaak hiervan is de biologische tegenreactie van veel wildesoorten. Objectief bezien is de recreatieve jacht in haar huidige vorm eerder een vorm van nutswildoogst (met als bijeffect dat de recreatieve jagers nooit zonder wild komen te zitten) dan een effectief wildbeheer.

Bovendien trekt elk vrijgeschoten stuk van een doorlaatbaar landschap dieren uit naburige gebieden aan – een effect dat vooral bij mobiele soorten het jachtresultaat tenietdoet. Bij sociale soorten verstoort het afschieten van leiderdieren stabiele groepsverbanden, wat paradoxaal genoeg tot nog meer nakomelingen kan leiden.

Effectief wildbeheer vereist wetenschappelijk onderbouwde, gericht toegepaste strategieën – en niet het opportunistisch uitputten van een steeds weer aangroeiende populatie door recreatieve jagers.

Verdere artikelen

• Zijn recreatieve jagers psychopaten?
• Recreatieve Jagers op de psychoschommel
• Agressie: recreatieve jagers beter begrijpen
• Sadisme: recreatieve jagers beter begrijpen
• Trofeeën: de lustjacht
• Alcohol: recreatieve jagers en het drankprobleem
• Jacht en jagers: psychoanalyse
• Recreatieve Jagers en het geweld in onze maatschappij