Jacht en jagers: psychoanalyse

Recreatieve jagers rechtvaardigen hun hobby als een mantra met het argument dat ze plezier beleven aan het buitmaken tijdens de jacht – het doden van levende wezens is dus hun doel.

Daarbij is jagen allang geen existentiële drift meer om te overleven. De honger- en dorstdrift kan in deze tijd op ethisch verantwoorde wijze worden bevredigd. Bovendien is er vlees in overvloed, wat altijd ook ziek maakt. De jachtdrift is een archaïsch overblijfsel uit vervlogen tijden, zoals kannibalisme en vuur maken met stenen.

Voor mij is jagen alsof ik een appel pluk.

Redacteur en jager Karl Lüönd

Het doden van wilde dieren door recreatieve jagers tijdens de jacht, voor de lol en uit passie, is iets primitiefs en barbaars, waartoe een kleine, militante minderheid van de samenleving zich aangetrokken voelt.

Als je de daden van de recreatieve jagers tijdens de jacht reduceert tot louter buitmaken, leven we te midden van een groot openluchtslachthuis. Kinderen, toeristen en de bevolking zijn ooggetuigen van walgelijke toestanden.

Ethisch ontwikkelde natuurvrienden beleven actief mooie momenten in de natuur, zonder wilde dieren te executeren om zich goed te voelen. Er zijn ontelbare lovenswaardige mensen die de natuur ook gebruiken, koesteren en verzorgen – die duurzaam, onbaatzuchtig werk verrichten bij de brandweer, bij de civiele bescherming, in de dierenbescherming, droge stenen muren bouwen, biotopen onderhouden, landdiensten doen, reekalfjes redden, werken in opvangcentra voor wilde dieren, enzovoort. Het zou bij niemand van hen opkomen om daarvoor een offer in de vorm van een levend wezen te eisen, zoals de recreatieve jagers en jaagsters dat doen.

Vanuit neurowetenschappelijk oogpunt is het interessant dat gewelddaden zoals het jagersbestaan een brein veranderen. Het evenwicht tussen de intellectuele vermogens en de lagere dierlijke driften wordt verstoord. Recreatieve jagers missen vaak het respect voor medeschepselen. Hun innerlijke demonen reageren ongehouden op beperkingen, adviezen en kritiek van de gewone bevolking.

Op de plek waar geweld zich tijdens de jacht ontlaadt, wordt evenveel schade aangericht als op het punt waarop het gericht is. En dat heel concreet op neuraal niveau. Wetenschappers kwamen hier achter bij onderzoek naar soldaten of seriemoordenaars. Ook neuropsychologen bevestigen: de amygdala, een kerngebied in de hersenen, is bij gewelddadige personen opvallend verkleind of verstoord. Is dit centrale deel van de hersenen defect, dan is onder meer het gevoel van walging uitgeschakeld.

Recreatieve jagers zijn niet in staat om iets vooruitstrevends op het gebied van ethiek te doen. Ze zijn afhankelijk van mensen met een geweten en een ontwikkeld karakter om iets creatiefs tot stand te brengen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het in het verleden dierenbeschermers waren die de aanzet gaven tot verbeteringen in de bescherming van wilde dieren tijdens de jacht. De jagers reageerden altijd met tegenzin op initiatieven. Het gezonde verstand leidde in de jacht tot meer bescherming van wilde dieren. Bijvoorbeeld door de afschaffing van klemmen of van de vogeljacht met lijmstokken. En doordat de hele kwestie van de munitie op tafel kwam. Dierenbeschermers waren de drijvende kracht achter de beperking van de jachttijden en de vermindering van het aantal bejaagbare soorten. Om de uitroeiing van wilde dieren te voorkomen, legden dierenbeschermers de jagers de morele verplichting tot hegen op. De ethiek van jagers loopt van oudsher altijd achter op de tijdgeest.

Hobby-Jäger und ihr Muster im Gehirn

Recreatieve jagers jagen niet uit nut. Met ecologie hebben ze niets te maken, maar gevoelsmensen zijn ze wel: recreatieve jagers en jaagsters worden sterker gedreven door agressie en sterker bepaald door een algemeen streven naar overheersing. Recreatieve jagers behoren overwegend tot de lagere lagen van de samenleving en zijn in politiek, wetenschap, industrie en ondernemerschap eerder vertegenwoordigd door atypische persoonlijkheden.

Recreatieve jagers zijn militant en agressief. Geweld door de hand van de jager wordt steeds minder getolereerd, en dat is goed zo. De jacht wordt terecht van alle kanten bekritiseerd. Recreatieve jacht is een ziekelijk gedragspatroon dat het in vredestijd mogelijk maakt zich over te geven aan het doden van dieren.

Jagers zijn geen liefhebbers van de wilde dieren tijdens de jacht

Recreatieve jagers kopen wilde dieren via revier- of patentbijdragen om hun driften op hen uit te leven, zoals in de prostitutie. Het gaat daarbij minder om liefde dan om een illusie. Wilde dieren houden niet van recreatieve jagers op jacht. De seksspeeltjes van de recreatieve jagers zijn antigeurdeodorants, nachtzichtapparatuur, verrekijkers, wildhorloges, wildcamera's, camouflagekleding, geurfilters, laserafstandsmeters, verlichte richtkijkers, speciale kogels, messen, wapens, enzovoort.

Elk jaar woedt in de herfst het jachtvirus op zijn hoogtepunt. Hoofdmotief daarbij is trofeeënzucht.

Recreatieve jagers jagen niet om een ecologisch evenwicht te scheppen, en ze reguleren de populaties wilde dieren evenmin duurzaam vanuit ecologisch en economisch oogpunt. Omdat wildpopulaties door de jachtdruk eerder toenemen, dragen ze ook niet echt bij aan het verminderen van wildschade. Recreatieve jagers zijn geen natuurbeschermers, maar archaïsche natuurexploitanten – tot groot verdriet van velen. Recreatieve jagers voeden de dodencultus en zijn ingebed in sektarische structuren.

Populaties wilde dieren kunnen tegenwoordig, indien nodig, ook duurzaam worden gereguleerd door middel van geboortebeperking, zoals met de Immunocontraceptie, zonder oorlog in het dierenrijk tijdens de jacht.

De jacht kwelt zinloos ontelbare dieren. Jagers reguleren niet, ze decimeren alleen, en dat noch op de juiste wijze noch succesvol. Landbouwers, bosbouwers en wijnbouwers klagen jaar na jaar ondanks de jacht over schade aan hun gewassen. Kapotgeschoten wildpopulaties brengen meer nakomelingen voort dan in gebieden waar niet wordt gejaagd. De jagers zijn verantwoordelijk voor de schade, in het bijzonder voor de vele aanrijdingen met wild en het onnatuurlijke gedrag van de wilde dieren. De jacht is de schade bij uitstek. Ontelbare tonnen zware metalen uit hun munitie laten jagers achter bij hun hobby. Ze vergiftigen ons milieu in hoge mate en proberen de bevolking ongezond wildvlees aan te smeren dat verrijkt is met angsthormonen. De WHO classificeert verwerkt wildvlees als kankerverwekkend. 50 g vlees = 18 % hoger kankerrisico.

Jagers doden niet alleen zieke of oude dieren, maar meestal de sterkste en gezondste wilde dieren. Een groot aantal dieren wordt tijdens de jacht slechts gewond en niet gedood.

Cultuurlandschap betekent ook dat men de cultuur van geweldloosheid jegens levende wezens in praktijk brengt. Jagen op levende wezens is cultuurloosheid, net zoals sodomie, stierenvechten of oorlog dat zijn. Cultuur is: Gij zult niet doden! Dat heeft ook Hubertus ingezien, de zelfbenoemde beschermheilige van de jagers. Jacht is lelijk. Jacht is dierenmishandeling. De recreatieve jacht doet zich voor als iets wat ze helemaal niet is.

Geweld op scholen – wat hebben recreatieve jagers en de jacht daarmee te maken?

Jongeren die al eens dieren hebben mishandeld, plegen drie keer vaker gewelddadige delicten dan jongens en meisjes die van dieren houden. Tot die conclusie komt een enquête onder meer dan 3600 scholieren uit twintig Zwitserse kantons. De criminologen Martin Killias van de Universiteit van Zürich en Sonia Lucia van de Universiteit van Genève analyseerden de Zwitserse gegevens uit een internationaal onderzoek naar delinquentie.

Zoals de onderzoekers in het vakblad «Psychology of Violence» melden, vergeleken zij de gegevens over de Dierenmishandeling met de antwoorden van de jongeren over gepleegde delicten. De resultaten waren eenduidig: dierenmishandeling hangt samen met allerlei strafbare feiten, in het bijzonder met vandalisme en ernstige gewelddaden.

Dierenmishandeling gaat gepaard met woede- en geweldsdelicten, schrijven de onderzoekers. Misschien is het een indicator voor wie later ook tegen mensen gewelddadig wordt. Omdat de respondenten niet hoefden aan te geven wanneer ze hun daden pleegden, kan de studie echter niet met zekerheid aantonen dat dierenmishandeling een voorbode was van andere delicten.

1. Als actieve dierenmishandeling geldt het kwellen, mishandelen of onnodig doden van dieren.
2. Als passieve dierenmishandeling gelden de verwaarlozing of verloedering van dieren.

Recreatieve jagers hebben geen pedagogische roeping. De misvormde houding van de wilde-dierenkillers ten opzichte van de natuur heeft niets te maken met biologie, ecologie enzovoort of met de bescherming van wilde dieren – integendeel! Recreatieve jagers doden uit passie. Daardoor kan van neutraliteit geen sprake zijn. Daarom moet men hen uit de buurt van scholen en kinderen houden.

Dierenmishandeling als symptoom van een stoornis

Dierenmishandeling wordt in de ICD-10 beschreven als symptoom van de gedragsstoornis (F91). Bij gewelddadige daders is dierenmishandeling vaak al op kinder- en jeugdige leeftijd waar te nemen. Een afbakening is lastig, omdat dergelijk gedrag bij kinderen en jongeren niet ongebruikelijk is. Eveneens bestaat er een verband tussen geweld tegen dieren en geweld tussen mensen.

Psychoanalytici beschouwen dierenmishandeling als een afweermechanisme in de vorm van 'verschuiving'. Het dier vervult daarbij de rol van zondebok. Vaak worden voormalige slachtoffers daders, die in de daad van het mishandelen de kwellingen die zij zelf in het verleden subjectief hebben ervaren, opnieuw opvoeren op het object, het dier, en daarbij kortstondig een afname van hun opgebouwde innerlijke agressiespanning ervaren.

Jagen en doden worden toegeschreven aan agressie en dominantiedrang. Dat jagen zich aanbeveelt als een 'goede', ja zelfs schone manier van doden, is alleen mogelijk tegen de achtergrond van een medeplichtigheid van het zwijgen. Over de beleving van het doden wordt gezwegen. Een zielenblindheid die alleen wordt opgeheven wanneer de jager het doden voorstelt als bloedroes of als verlossing en het daarmee weer tot een onwerkelijk evenement maakt. Een psychische uitzonderingstoestand waarvan hij zelf het slachtoffer is geworden. Dit valt op in de zelfpresentaties van jagers en hun jachtbeschrijvingen: de jager draagt de verantwoordelijkheid voor zijn handelen over aan een autonoom in hem werkend driftgebeuren. Tegenover deze conflictueuze, ja dramatische zielstoestand staat de oneindige lichtheid van het doden. Zij wordt gedempt door pseudo-logica en schijnrationaliteit. Dit zorgt ervoor dat jagen psychisch onopvallend blijft en deel uitmaakt van het normale.

Dr. phil. Hanna Rheinz legt uit.

Psychopathie is een ernstige persoonlijkheidsstoornis, waarbij de getroffenen vrijwel of volledig geen empathie en geweten hebben. Psychopaten zijn op het eerste gezicht soms charmant en weten oppervlakkige relaties op te bouwen. Daarbij zijn ze soms zeer manipulatief om hun doelen te bereiken. Vaak ontbreken langetermijndoelen bij psychopaten; ze zijn impulsief en onverantwoordelijk.

Bij psychopaten zijn verhoogde dopamine- en serotoninespiegels waargenomen. Dit leidt mogelijk tot het wegvallen van remmingen bij agressieve impulsen. Ook zijn verlaagde cortisolspiegels waargenomen. Men vermoedt dat de disfuncties en regulatiestoornissen al in de vroege kindertijd zijn aangelegd. Ongeveer 80 % van de jagers komt uit een jagersfamilie. Zij-instromers zijn eerder de uitzondering.

Wanneer individuen met een psychopathie andere levende wezens zien lijden, worden belangrijke hersengebieden niet actief en maken ze geen verbinding met andere gebieden die belangrijk zijn voor het nemen van de juiste beslissing.

Volgens neurologische tests zijn psychopaten zeer gevoelig als het gaat om hun eigen welzijn. In dat geval zijn belangrijke hersengebieden bovengemiddeld actief. Onder recreatieve jagers zal men nauwelijks vegetariërs vinden.

Maar wanneer psychopaten zich pijn of lijden bij anderen moeten voorstellen, valt de gezonde hersenactiviteit weg. Sterker nog, het stimuleert andere activiteiten in de hersenen (ventral striatum), een gebied dat bekend staat om het ervaren van onverschillig plezier wanneer anderen pijn lijden.

Sadisme, narcisme en geweldverheerlijking zijn met de jacht gemakkelijk te cultiveren. Daarom moet men recreatieve jagers weghouden van scholen, kinderen en wilde dieren en ruimte scheppen voor een wetenschappelijk wildbeheer.

Wie het jachtdiploma haalt, krijgt altijd twee dingen: een diploma om te doden en een diploma om te verdommen.

Meer hierover in het dossier: Psychologie van de jacht

1. Regering van Solothurn verdedigt dierenmishandeling
2. Amygdala and violence
3. Het verband tussen dierenmishandeling en geweld in het gezin begrijpen: het bio-ecologische systeemmodel
4. Kindertijd zonder geweten
5. Waarom sommige mensen moorddadig kwaadaardig worden
6. Violence as a source of pleasure or displeasure is associated with specific functional connectivity with the nucleus accumbens
7. Mensen die dieren mishandelen, laten het zelden daarbij
8. Jachtkoorts
9. Serial Killers Have Under-Developed Brains, Says New Study
10. Wanneer kinderen dieren mishandelen – zo moeten ouders reageren
11. Why Men Trophy Hunt: Showing Off and the Psychology of Shame
12. „Doden kan plezierig zijn“
13. Hunting and Illegal Violence Against Humans
14. Jagers beter begrijpen
15. Interview: Petra Klages met seriemoordenaar Frank Gust
16. Psychologisch-sociologische verschillen tussen recreatieve jagers en niet-jagers
17. Anatomie van de menselijke destructiviteit
18. Heeft die een schot?
19. De passie van de jager
20. Hunting and Illegal Violence Against Humans and Other Animals: Exploring the Relationship
21. Hunters and molesters
22. Ohio data confirms hunting/child abuse
23. Michigan stats confirm hunting,  child abuse
24. Huiselijk geweld met wapens voorkomen
25. Cazadores deportivos – Mentes criminales?
26. Jacht en jagers: psychoanalyse
27. Een onderzoeker vindt in de hersenen van seriemoordenaars een bepaald patroon
28. Het brein
29. Recreatieve Jagers en hun patroon in het brein
30. Dugré, J. R., Potvin, S., & Turecki, G. (2025). The dark sides of the brain: A systematic review and meta-analysis of neural correlates of human aggression. Neuroscience & Biobehavioral Reviews.
31. Fritz, M., Pfabigan, D. M., & Lamm, C. (2023). Neurobiology of Aggression: Recent findings from structural and functional imaging. Current Psychiatry Reports.
32. Seidenbecher, T. et al. (2024). A case-control voxel- and surface-based morphometric study of amygdala volume in aggressive individuals. Brain Structure and Function.
33. Yildirim, B. O., & Derntl, B. (2019). Neural correlates of empathy deficits in violent offenders: Evidence from fMRI. Social Cognitive and Affective Neuroscience.
34. Decety, J., Chen, C., Harenski, C., & Kiehl, K. A. (2017). Psychopathy and reduced amygdala response to others' pain: A neuroimaging investigation. Journal of Abnormal Psychology.
35. Fitzgerald, D. A. et al. (2020). Blootstelling aan geweld en neurale afstomping: reacties van amygdala en insula bij herhaalde affectieve stimuli. NeuroImage.
36. Anderson, N. E., Harenski, C. L., & Kiehl, K. A. (2018). Neurale gevolgen van doden in gevechtssituaties: modulatie van de amygdala en emotionele afstomping. Neuropsychologia.
37. Porcelli, A. J. et al. (2022). Neurale verwerking van emotionele stimuli bij slachthuismedewerkers: bewijs voor afstomping in limbische circuits. Psychoneuroendocrinology.
38. McNamee, R. L. et al. (2021). Affectieve afstomping in beroepen met veel geweld: verzwakking van amygdala en insula tijdens empathietaken. Human Brain Mapping.
39. Luo, Q., & Yu, H. (2022). Morele besluitvorming en modulatie van de amygdala bij het beoordelen van schade aan mensen en dieren. Cerebral Cortex.
40. Bekoff, M., & Pierce, J. (2019). Empathie voor dieren en de neurale grondslagen ervan: een overzicht van convergerend bewijs. Animal Sentience.