Walliser wolvenbalans: cijfers van een bloedbad

Het kanton Wallis noemt het «proactieve regulering». Wat de officiële balans van 1 september 2025 tot 31 januari 2026 documenteert, is iets anders: de planmatige vernietiging van wolvenroedels, het systematisch doden van jonge dieren en een door de staat georganiseerde jachtmachinerie die van hobbyjagers een ondersteuningstroep maakt voor overheidsmatige afschotprogramma's. 24 wolven werden in deze periode gedood – waaronder zeven jonge wolven uit drie roedels, geschoten in het kader van een zogenaamde «basisregulering», die uitdrukkelijk toestaat om twee derde van de in het jaar geboren jonge dieren te onttrekken.

Achter deze cijfers gaan vernietigde familieverbanden schuil, gedode individuen in complexe sociale structuren en een rechtssituatie die zich steeds meer tegen Zwitserland keert: in oktober 2024 heeft de Conventie van Bern preventieve afschoten zonder concrete schade expliciet als illegaal aangemerkt. In december 2024 heeft het permanente comité van de Raad van Europa unaniem een onderzoeksprocedure tegen Zwitserland geopend. Wallis breidt intussen zijn bureaucratische afschotapparaat verder uit. Dit dossier toont wat de cijfers betekenen, wie de beslissingen neemt, welke rechtsvragen openstaan en wat een geloofwaardig wolvenbeleid in de Alpenregio in plaats daarvan zou moeten presteren.

Wat je hier te wachten staat

Wat de balans 2025/2026 werkelijk toont: De concrete cijfers, roedels, afschotperimeters en het doel om de wolvenpopulatie van elf naar drie roedels te verlagen – en wat dat biologisch en ethisch betekent.
Jonge dieren als bevoorrecht doelwit: ethiek op zijn kop gezet: Waarom de «basisregulering» van jonge wolven niet alleen in strijd is met het dierenwelzijn, maar biologisch contraproductief.
Hobbyjagers als staatsondersteuningstroep: Hoe het kanton Wallis hobbyjacht en overheidsmatige afschotopdracht systematisch laat samensmelten.
De bureaucratische kosten van het bloedbad: Wat 13 390 werkuren en meerdere voltijdfuncties in het Walliser wolvenbeheer daadwerkelijk kosten – en waarvoor.
Darbellay en de wolvenoorlog: Hoe een staatsraad met een hobbyjacht-achtergrond het afschotbeleid voortdrijft en daarbij wetenschappelijke en juridische minimumnormen verdringt.
Fabio Regazzi en het Zweedse model als politieke fictie: Waarom het als voorbeeld geprezen Zweedse model voor de rechter sneuvelt – en waarom Regazzi dat niet stoort.
Conventie van Bern: wat de onderzoeksprocedure betekent: Juridische duiding van de Europese procedure tegen Zwitserland en wat preventieve afschot met volkenrecht te maken heeft.
Wat werkelijke coëxistentie in het Alpengebied zou betekenen: De politieke en structurele maatregelen die nodig zouden zijn – maar consequent worden vermeden.
Argumentatie: Antwoorden op de meest voorkomende rechtvaardigingen van het afschotbeleid.
Quicklinks: Alle relevante bijdragen, studies en dossiers.

Wat de balans 2025/2026 werkelijk laat zien

Het kanton Wallis heeft voor de periode 2025/2026 bij het Federaal Bureau voor Milieu (BAFU) de vergunning aangevraagd voor de volledige verwijdering van de roedels Simplon en Chablais – en verkregen. Bovendien werd voor drie andere roedels (Réchy-Anniviers, Nendaz-Isérables, Posette-Trient) een «basisregulering» goedgekeurd, die het kanton toestaat twee derde van de dit jaar geboren jongen te doden. Van 1 september 2025 tot 31 januari 2026 werden daadwerkelijk 24 wolven gedood: 3 per individueel afschotbesluit, 14 in het kader van de volledige roedelverwijdering, 7 jonge wolven in het kader van de basisregulering.

Parallel daaraan werden in 2025 in het kanton 318 landbouwhuisdieren door de wolf gedood: 191 in Opper-Wallis (bij 48 aanvallen), 127 in Neder-Wallis (bij 33 aanvallen). De politieke doelstelling die Darbellay openlijk heeft geformuleerd, is ondubbelzinnig: het aantal roedels in Wallis moet van elf naar drie worden teruggebracht – naar het wettelijke minimum voor de regio. Dat is geen «management» in wetenschappelijke zin. Het is een politieke beslissing tot maximale reductie van een populatie – genomen door een staatsraad die zelf hobbyjager is, en uitgevoerd met hobbyjagers als afschotploeg.

Ter vergelijking: in het kanton Graubünden werden in 2025 35 wolven gedood. CHWOLF heeft de balans van de tweede reguleringsperiode nationaal gedocumenteerd: 92 dode wolven – waaronder de volledige roedel van het nationaal park. De officiële aanduiding van deze ingrepen als «proactieve regulering» verhult wat ze feitelijk zijn: preventieve eliminatie van wolvenroedels voordat concrete, ernstige en herhaalde schade is ontstaan – en precies deze praktijk is het die de Conventie van Bern als illegaal heeft beoordeeld.

Meer hierover: Wolf: ecologische functie en politieke realiteit en Probleempolitici in plaats van probleemwolven: Zwitserland bejaagt het verkeerde dier

Jonge dieren als geprefereerd doelwit: ethiek op zijn kop gezet

De «basisregulering» – het wegvangen van tot wel twee derde van de jonge wolven in bepaalde roedels – is het ethisch meest problematische deel van het Walliser wolvenbeleid. Jonge dieren worden niet als afzonderlijke gevallen met aangetoonde schade gedood, maar als planmatig quotum: in het roedel Réchy-Anniviers 2 jonge wolven, in het roedel Nendaz-Isérables 3, in het roedel Posette-Trient 2 – met als resultaat dat de basisregulering «volledig werd uitgevoerd».

Dat is niet alleen in strijd met de dierenbescherming – het is biologisch contraproductief. Jonge wolven leren in de eerste levensjaren door het observeren van de roedelstructuur hoe territoriaal gedrag, prooikeuze en het mijden van menselijke infrastructuur werken. Ervaren leiderswolven geven deze kennis door. Wie jonge wolven doodt voordat ze hebben geleerd hoe hun roedel omgaat met veehouderij en cultuurlandschap, elimineert precies die leerprocessen die op lange termijn conflicten zouden kunnen verminderen. Roedels met een verstoorde leeftijdsstructuur en ontbrekende ervaringsdragers zijn aantoonbaar conflictgevoeliger – niet minder.

Een ethiek die haar naam verdient, zou jonge dieren als rode lijn definiëren. Het Walliser systeem keert dit principe om: jonge dieren worden de bevoorrechte doelgroep, omdat ze gemakkelijker te schieten zijn en statistisch snel «succes» opleveren. Wie dat «regulering» noemt, verhult dat hier het fundament van elke morele verantwoordelijkheid – bescherming van de meest kwetsbaren – bewust wordt genegeerd.

Meer hierover: Jacht en dierenbescherming: wat de praktijk met wilde dieren doet en Wilde dieren, doodsangst en ontbrekende verdoving

Hobbyjagers als staatlijke ondersteuningstroep

Het kanton Wallis heeft de hobbyjacht expliciet in het staatlijke afschietsysteem geïntegreerd. In de reguleringsperiode 2025/2026 mogen hobbyjagers met een geldige reguleringsvergunning in de gedefinieerde afschietperimeters wolven schieten – bij de volledige roedelverwijdering aanvullend op de beroepswildhoeders. Een specifieke opleiding voor de wolvenregulering wordt jaarlijks voor alle aangemelde hobbyjagers uitgevoerd. Gespecialiseerde hobbyjagers worden geïntegreerd in een «Ondersteuningsgroep Jacht (UGJ)» onder verantwoordelijkheid van de kantonale dienst voor Jacht, Visserij en Wilde Dieren (DJFW).

Dit is een institutionele fusie van hobbyjacht-belangen en overheidsopdracht, die in deze consequentie in Zwitserland uniek is. Het kanton delegeert staatkundige dodingstaken aan hobbyjagers – en verleent daarmee aan een vrijetijdsactiviteit een staatkundige legitimiteit die ze noch rechtvaardigt noch verdient. Tegelijkertijd schept het een infrastructuur waarvan de logica uitsluitend op afschot gericht is: speciaal opgeleide hobbyjagers, royaal afgemeten afschotperimeters, politiek vastgelegd reductiedoel. Wie eenmaal in dit systeem werkt, zal niet meer in twijfel trekken of afschot noodzakelijk is – maar alleen nog hoeveel er mogelijk zijn.

Milieubeschermers hebben precies op dit mechanisme gewezen: door het opzettelijk vastleggen van grote afschotperimeters biedt zich voor Wallis de mogelijkheid om een maximum aan wolven te doden. Dat is geen interpretatie. Dat is de gedocumenteerde werkwijze van een systeem dat maximale doding als doel heeft en minimale bescherming als vijgenblad gebruikt.

Meer hierover: Jagers: rol, macht, opleiding en kritiek en Psychologie van de jacht in het kanton Wallis

De bureaucratische kosten van het bloedbad

In 2025 werden volgens de officiële balans 13 390 werkuren in wolvenbeheer en wolvenregulering in Wallis geïnvesteerd – tegenover 16 400 uur in het jaar 2024. Parallel werden in het kader van de programmaovereenkomst 2025–2028 van de bond 3,2 voltijdse banen ter ondersteuning van de dienst geschapen. Rekent men met conservatieve volledige kosten van 60 tot 80 frank per uur, dan levert dat voor 2025 tussen de 800’000 en ruim een miljoen frank belastinggeld op – alleen al voor de Walliser wolvenregulering. Het afschot van één enkele wolf kost de belastingbetaler in Zwitserland volgens beschikbare schattingen rond de 35’000 frank.

Het administratieve apparaat groeit, de regulering wordt geprofessionaliseerd. De beslissende vraag is waar deze middelen heen vloeien. De officiële balans geeft een duidelijk antwoord: het zwaartepunt ligt op dossiers, vergunningsprocedures en afschotorganisatie. Consequente kuddebescherming, structureel advies aan de landbouw, langetermijnpreventie van conflicten – dat zijn taken die in de balans als retorische aanvulling verschijnen, niet als operationele prioriteit. «Coëxistentie» is het woord dat elk jaar met nieuwe afschotcijfers wordt gevuld.

De kanton vermeldt deze totale kosten niet transparant in zijn balans. Dat is niet verrassend in een kanton dat al jaren onder verdenking staat van vriendjespolitiek, nepotisme en gebrekkige transparantie – van bouwgebreken via falende hoogwaterbescherming tot politieke wanbeheerschandalen. Bij de wolf wordt met grote hardheid doorgeregeerd, terwijl fundamentele vragen over kostenefficiëntie en doeltreffendheid niet worden gesteld.

Meer hierover: Jachtwetten en controle: waarom zelftoezicht niet volstaat en Jacht in Zwitserland: cijfers, systemen en het einde van een narratief

Darbellay en de wolvenoorlog

Christophe Darbellay is sinds zijn aantreden als hoofd van het departement dat verantwoordelijk is voor de jachtautoriteit, de drijvende kracht achter het Walliser wolvenbeleid geworden. Hij is zelf hobbyjager en neemt actief deel aan jachten. Sinds zijn aantreden heeft hij het ene afschotbesluit na het andere genomen – met een publiekelijk geformuleerd doel: het aantal wolvenroedels terugbrengen van elf naar drie. Milieuactivisten omschrijven zijn aanpak als «onwetenschappelijk en contraproductief» en vergelijken zijn retoriek met een «wolvenoorlog», waarin hij zich opwerpt als verdediger van de bergbevolking, terwijl feiten over kuddebescherming, biologie en rechtssituatie «eerder storen dan leiden».

Darbellay presenteert zich als een christelijk geïnspireerde politicus van het politieke midden. In de praktijk werkt zijn departement als een executiekantoor voor wolvenpopulaties: 27 dode wolven in de reguleringsperiode 2025/2026, waaronder zeven jonge wolven, volledige roedelontbindingen, hobbyjagers als door de staat opgeleide afschotploeg. Dat staat in schril contrast met waarden als de bescherming van het leven en het behoud van de schepping, waarop hij zich publiekelijk beroept. De discrepantie tussen politieke zelfpresentatie en feitelijk handelen is gedocumenteerd en bewezen – en laat zich het best verklaren door het belangenconflict dat ontstaat wanneer een hobbyjager de jachtautoriteit leidt.

Wat Darbellay in het openbaar opvoert, is een cultureel geladen antagonisme: wolf tegen bergboer, natuurbeschermer tegen «realistische» politiek, Brussel tegen Zwitserland. Deze emotionalisering heeft een politieke functie: ze schept een klimaat waarin radicale afschotprogramma's als het «verstandige midden» kunnen verschijnen, hoewel ze zakelijk gezien noch noodzakelijk noch evenredig zijn – en in toenemende mate ook niet meer legaal. Onze bijdrage Christophe Darbellays wolvenoorlog: polemiek tegen de feiten documenteert deze patronen in detail.

Meer hierover: Christophe Darbellays wolvenoorlog: polemiek tegen de feiten en Jagerslobby in Zwitserland: hoe invloed werkt

Fabio Regazzi en het Zweedse model als politieke fictie

De Mitte-Kantonsraadslid Fabio Regazzi uit Ticino propageert al jaren het Zweedse wolvenmodel als voorbeeld voor Zwitserland: vergunningsjachten, politiek vastgelegde populatiedoelen, snelle en planbare reductie. Het probleem: het Zweedse model is voor de rechter gesneuveld of werd massaal ingeperkt – omdat Zweedse en Europese rechtbanken hebben vastgesteld dat vergunningsjachten op strikt beschermde soorten in strijd zijn met elementaire rechtsstatelijke voorschriften en soortenbeschermingsrecht.

Regazzi belooft snelle oplossingen en propageert een politiek van overhaaste schoten, die wildbescherming en rechtsstatelijkheid naar de marge drukt. De realiteit van het model dat hij als voorbeeld noemt, past niet in zijn communicatie – dus vermeldt hij die niet. Dat is symptomatisch voor een wolvenpolitiek die inzet op emotionalisering, omdat de feiten tegen haar werken. Zowel Darbellay als Regazzi komen uit een partij die zich publiekelijk op christelijke waarden beroept – en bedrijven een wolvenpolitiek waarin «behoud van de schepping» hooguit nog in zondagse toespraken voorkomt.

Vanuit het standpunt van IG Wild beim Wild zijn beiden exemplarische figuren van een politiek georkestreerde wolvenhetze: zij verschuiven het discours weg van op feiten gebaseerde oplossingen naar een emotioneel opgeladen cultuurstrijd, waarin de wolf tot projectievlak voor heel andere conflicten wordt gemaakt – berglandbouw tegen natuurbescherming, kantonnale soevereiniteit tegen internationale verdragen, traditie tegen wetenschap.

Meer hierover: Wolf in Europa: beschermingsstatus, conflicten en politieke druk en Jachtcrisis in Europa: FACE strijdt om schoten, Zwitserland blijft in de schaduw

Conventie van Bern: wat de onderzoeksprocedure betekent

De juridische situatie is duidelijk – en Zwitserland negeert haar. In oktober 2024 heeft het permanente comité van de Conventie van Bern vastgesteld: preventieve afschoten – dus dodingen zonder concrete, herhaalde en aanzienlijke schade – worden niet gedekt door de conventie en zijn daarmee illegaal. In december 2024 heeft het permanente comité unaniem een onderzoeksdossier tegen Zwitserland geopend, nadat klachten van CH-Wolf en de Gruppe Wolf Schweiz waren gegrond verklaard. Zwitserland moest tijdens de zitting in het voorjaar van 2025 opnieuw rapporteren. De presentatie van het BAFU stuitte daarbij op grote scepsis bij de deelnemende landen.

Wat betekent dit concreet? Zwitserland heeft met de herziene jachtverordening (JSV), die op 1 februari 2025 in werking trad, preventieve afschoten van hele roedels onder bepaalde voorwaarden expliciet gelegaliseerd – inclusief welpen en jonge wolven als deel van deze roedels. Deze rechtsgrondslag is volgens de inschatting van de Conventie van Bern niet conform met het volkenrechtelijke verdrag dat Zwitserland in 1979 heeft geratificeerd. Wallis past deze rechtsgrondslag in de reguleringsperiode 2025/2026 consequent toe – in een lopende onderzoeksprocedure die de legaliteit ervan ter discussie stelt. Deze tegenstrijdigheid is geen bureaucratisch detail. Zij laat zien hoe ver het Zwitserse wolvenbeleid afstaat van de minimumnormen van de rechtsstaat.

Wallis schept met zijn afschotprogramma ook feitelijke situaties die politieke terugdraaiingen bemoeilijken: wie roedels ontbindt, kan hun structuur niet herstellen. Wie jonge wolven doodt, vernietigt het leerkapitaal van de populatie. De onomkeerbare gevolgen van dit beleid worden pas zichtbaar wanneer de onderzoeksprocedure uitmondt in concrete maatregelen – en dan moeten structuren weer worden opgebouwd die vandaag planmatig worden vernietigd.

Meer daarover: Illegale wolvenjacht in Zwitserland en Hoe jachtverenigingen politiek en publieke opinie beïnvloeden

Wat zou moeten veranderen

Een politieke aanpak die coëxistentie serieus neemt, zou er radicaal anders uitzien dan het Walliser model.

Kuddebescherming als structurele prioriteit, niet als verplichte oefening: Consequente investeringen in kuddebeschermingshonden, nachtkralen, hekken en advisering van de landbouw – niet als incidentele subsidie, maar als duurzaam systeembestanddeel met bindende normen.
Berglandbouwbeleid opnieuw doordenken: De vraag welke vormen van veehouderij in steil berggebied verenigbaar zijn met predatoren, moet politiek worden gesteld – met directe betalingen die aanpassingen bevorderen in plaats van verhinderen.
Bescherming van roedelstructuren als conflictpreventiemaatregel: Ervaren leidende wolven en intacte sociale structuren verminderen aantoonbaar conflicten. Hen beschermen is geen romantiek – het is biologisch onderbouwde conflictpreventie.
Afschotverbod voor jonge dieren: Jonge wolven als doelgroep definiëren is in strijd met de dierenbescherming, biologisch contraproductief en volgens de Conventie van Bern juridisch problematisch. Een onmiddellijk verbod is het minimum.
Onafhankelijke wolvenpopulatiemonitoring zonder belangenconflicten: Monitoring en populatieschattingen moeten worden uitgevoerd door onafhankelijke wetenschappelijke instellingen – zonder betrokkenheid van jachtautoriteiten of structuren van hobbyjacht.
Rechtsconformiteit met de Conventie van Bern tot stand brengen: Preventief afschot van hele roedels moet uit de Zwitserse rechtsgrondslag worden geschrapt – ongeacht hoe de onderzoeksprocedure afloopt.
Voorbeeldvoorstellen: Voorbeeldteksten voor jachtkritische voorstellen en Voorbeeldbrief: oproep tot verandering in Zwitserland

Meer hierover: Kuddebescherming in Zwitserland en Alternatieven voor de jacht: wat echt helpt, zonder dieren te doden

Argumentarium

«318 gedode landbouwhuisdieren zijn onaanvaardbaar – de wolf moet gereguleerd worden.» 318 gedode landbouwhuisdieren zijn een echt probleem. Maar het antwoord daarop bepaalt of coëxistentie mogelijk is of niet. Wie bij elke aanval onmiddellijk afschot eist, zonder zich af te vragen of de kuddebescherming voldoende was, of de begrazing kan worden aangepast, en of directe betalingen verkeerde prikkels geven, lost het probleem niet op. Hij verschuift het – ten koste van de wolven en ten koste van de belastingbetalers die het afschot financieren.

«Proactieve regulering voorkomt schade voordat deze ontstaat.» Precies dat is volgens de Conventie van Bern illegaal. Preventief doden van wilde dieren zonder concrete, aanzienlijke en herhaalde schade wordt niet gedekt door de volkenrechtelijke beschermingsverdragen waartoe Zwitserland is toegetreden. Wat als «proactief» wordt verkocht, is juridisch «niet conform» – en de unaniem besloten onderzoeksprocedure van de Raad van Europa is daarvan het gevolg.

«Hobbyjagers ondersteunen alleen de autoriteiten – dat is geen jacht.» Hobbyjagers krijgen specifieke opleiding voor het afschieten van wolven, worden geïntegreerd in staatsstructuren voor afschot en doden wolven in door de staat gedefinieerde perimeters. Dat is geen ondersteuning bij een bestuurlijke taak – dat is de privatisering van dodingsopdrachten aan een belangengroep wier hoofdbelang het afschot is.

«De wolf bedreigt de bergbevolking en de berglandbouw.» De wolf doodt vee. Hij bedreigt geen mensen – statistisch nul aanvallen op mensen in Zwitserland. De berglandbouw staat voor structurele uitdagingen die te maken hebben met systemen van directe betalingen, bedrijfsgroottes en marktomstandigheden – en die geen enkel wolvenafschot oplost. Wie de wolf tot oorzaak maakt van structurele problemen die hij niet heeft veroorzaakt, bedrijft politiek met de verkeerde zondebok.

«Dit is een legale uitvoering van de herziene jachtverordening.» Ja – en juist deze herziene jachtverordening is het onderwerp van een lopende onderzoeksprocedure van de Raad van Europa wegens niet-conformiteit met het Verdrag van Bern. Legaal in het Zwitserse recht en conform internationale natuurbeschermingsverdragen zijn twee verschillende maatstaven. Zwitserland schendt volgens de inschatting van de Raad van Europa momenteel de tweede.

Quicklinks

Bijdragen op Wild beim Wild:

Verwante dossiers:

Onze pretentie

De Walliser wolvenbalans 2025/2026 documenteert een systeem dat dierenwelzijn, wildbiologie en internationale rechtsnormen systematisch ondergeschikt maakt – ten gunste van een afschotlogica die wordt aangedreven door hobbyjacht-belangen en de veehouderijlobby. Wat de balans « volledige uitvoering » noemt, is de planmatige vernietiging van wolvenroedels. Wat « basisregulering » heet, zijn zeven gedode jonge wolven.

IG Wild beim Wild documenteert dit beleid met cijfers, bronnen en juridische duiding – omdat een samenleving die zich op dierenwelzijn en biodiversiteit beroept, moet weten wat er in haar naam in het Walliser berggebied gebeurt. Wie meer weet of aanwijzingen heeft over andere gevallen, schrijft ons. Goede informatie is de basis van elke doeltreffende kritiek.

Vraag bij uw gemeente op grond van het wolvenbeleid van bondsraad Albert Rösti (SVP) en de kantonale afschotprogramma's een kwijtscheldingsverzoek voor federale en kantonale belastingen aan: De voorbeeldbrief kunt u hier downloaden.

Meer over het thema hobbyjacht: In ons Dossier over de jacht bundelen wij factchecks, analyses en achtergrondrapporten.