Walliser wolvenbalans: cijfers van een bloedbad

Het kanton Wallis noemt het «proactieve regulering». Wat de officiële balans van 1 september 2025 tot en met 31 januari 2026 documenteert, is iets anders: de planmatige vernietiging van wolvenroedels, de systematische doding van jonge dieren en een door de staat georganiseerde jachtmachinerie die van recreatieve jagers een ondersteuningstroep voor overheidsafschotprogramma's maakt. 24 wolven werden in deze periode gedood – waaronder zeven jonge wolven uit drie roedels, geschoten in het kader van een zogenaamde «basisregulering» die uitdrukkelijk toestaat om twee derde van de in dat jaar geboren jonge dieren te verwijderen.

Achter deze cijfers gaan verwoeste familieverbanden schuil, gedode individuen binnen complexe sociale structuren en een juridische situatie die zich steeds meer tegen Zwitserland keert: in oktober 2024 heeft de Berner Conventie preventief afschot zonder concrete schade uitdrukkelijk als illegaal bestempeld. In december 2024 heeft het permanent comité van de Raad van Europa unaniem een onderzoeksprocedure tegen Zwitserland geopend. Wallis breidt intussen zijn bureaucratische afschotapparaat verder uit. Dit dossier laat zien wat de cijfers betekenen, wie de beslissingen neemt, welke juridische vragen openstaan en wat een geloofwaardig wolvenbeleid in het Alpengebied in plaats daarvan zou moeten inhouden.

Wat je hier te wachten staat

Wat de balans 2025/2026 werkelijk laat zien: De concrete cijfers, roedels, afschotperimeters en het doel om de wolvenpopulatie van elf naar drie roedels te verlagen – en wat dat biologisch en ethisch betekent.
Jonge dieren als voorkeursdoelwit: ethiek op zijn kop gezet: Waarom de «basisregulering» van jonge wolven niet alleen in strijd is met dierenwelzijn, maar ook biologisch contraproductief.
Recreatieve jagers als ondersteuningstroep van de staat: Hoe het kanton Wallis recreatieve jacht en de overheidsopdracht tot afschot systematisch met elkaar versmelt.
De bureaucratische kosten van het bloedbad: Wat 13.390 arbeidsuren en meerdere voltijdbanen in het Walliser wolvenbeheer werkelijk kosten – en waarvoor.
Darbellay en de wolvenoorlog: Hoe een staatsraad met een achtergrond in de recreatieve jacht het afschotbeleid aanjaagt en daarbij wetenschappelijke en juridische minimumnormen verdringt.
Fabio Regazzi en het Zwitserse model als politieke fictie: Waarom het als voorbeeld geprezen Zweedse model voor de rechter faalt – en waarom dat Regazzi niet stoort.
Verdrag van Bern: Wat de onderzoeksprocedure betekent: Juridische duiding van de Europese procedure tegen Zwitserland en wat preventieve afschot te maken heeft met internationaal recht.
Wat werkelijke coëxistentie in het Alpengebied zou betekenen: De politieke en structurele maatregelen die nodig zouden zijn – maar consequent worden vermeden.
Argumentenoverzicht: Antwoorden op de meest gehoorde rechtvaardigingen van het afschotbeleid.
Snelkoppelingen: Alle relevante artikelen, studies en dossiers.

Wat de balans van 2025/2026 werkelijk laat zien

Het kanton Wallis heeft voor de periode 2025/2026 bij het Bundesamt für Umwelt (BAFU) toestemming aangevraagd voor de volledige verwijdering van de roedels Simplon en Chablais – en deze ook gekregen. Daarnaast is voor drie andere roedels (Réchy-Anniviers, Nendaz-Isérables, Posette-Trient) een «basisregulering» goedgekeurd, die het kanton toestaat tweederde van de dit jaar geboren jonge dieren te doden. Tussen 1 september 2025 en 31 januari 2026 werden daadwerkelijk 24 wolven gedood: 3 op basis van een individueel afschotbesluit, 14 in het kader van de volledige roedelverwijdering, 7 jonge wolven in het kader van de basisregulering.

Tegelijkertijd werden in 2025 in het kanton 318 stuks vee door de wolf gedood: 191 in Oberwallis (bij 48 aanvallen), 127 in Unterwallis (bij 33 aanvallen). De politieke doelstelling die Darbellay openbaar heeft geformuleerd, is duidelijk: het aantal roedels in Wallis moet van elf naar drie worden teruggebracht – tot het wettelijke minimum voor de regio. Dat is geen «beheer» in wetenschappelijke zin. Het is een politieke beslissing tot maximale reductie van een populatie – genomen door een staatsraad die zelf recreatieve jager is, en uitgevoerd met recreatieve jagers als afschotteam.

Ter vergelijking: in het kanton Graubünden werden in 2025 35 wolven gedood. CHWOLF heeft de balans van de tweede reguleringsperiode landelijk gedocumenteerd: 92 dode wolven – waaronder het volledige roedel van het nationaal park. De officiële benaming van deze ingrepen als «proactieve regulering» verhult wat ze in werkelijkheid zijn: preventieve eliminatie van wolvenroedels, nog voordat er concrete, ernstige en herhaalde schade is ontstaan – en precies deze praktijk is het die het Verdrag van Bern als illegaal heeft beoordeeld.

Meer hierover: Wolf: Ecologische functie en politieke realiteit en Probleempolitici in plaats van probleemwolven: Zwitserland jaagt op het verkeerde dier

Jonge dieren als voorkeursdoelwit: ethiek op zijn kop

De “basisregulering” – het verwijderen van tot wel twee derde van de jonge wolven in bepaalde roedels – is het ethisch meest problematische onderdeel van het Walliser wolvenbeleid. Jonge dieren worden niet als individuele gevallen met aangetoonde schade gedood, maar volgens een geplande quota: in het roedel Réchy-Anniviers 2 jonge wolven, in het roedel Nendaz-Isérables 3, in het roedel Posette-Trient 2 – met als resultaat dat de basisregulering “volledig is uitgevoerd”.

Dat is niet alleen in strijd met dierenwelzijn – het is ook biologisch contraproductief. Jonge wolven leren in hun eerste levensjaren door observatie van de roedelstructuur hoe territoriaal gedrag, prooikeuze en het vermijden van menselijke infrastructuur werken. Ervaren leidende wolven dragen deze kennis over. Wie jonge wolven doodt voordat ze hebben geleerd hoe hun roedel omgaat met veehouderij en cultuurlandschap, elimineert precies die leerprocessen die op lange termijn conflicten zouden kunnen verminderen. Roedels met een verstoorde leeftijdsopbouw en een gebrek aan ervaren dieren zijn aantoonbaar conflictgevoeliger – niet minder.

Een ethiek die haar naam waardig is, zou jonge dieren als rode lijn definiëren. Het Walliser systeem keert dit principe om: jonge dieren worden de voorkeursdoelgroep, omdat ze makkelijker te doden zijn en statistisch snel “succes” opleveren. Wie dit “regulering” noemt, verhult dat hier het fundament van elke morele verantwoordelijkheid – bescherming van de meest kwetsbaren – bewust wordt genegeerd.

Meer hierover: Jacht en dierenwelzijn: wat de praktijk met wilde dieren doet en Wilde dieren, doodsangst en het ontbreken van verdoving

Recreatieve jagers als steuntroepen van de staat

Het kanton Wallis heeft de recreatieve jacht expliciet geïntegreerd in het staatssysteem voor afschot. In de reguleringsperiode 2025/2026 mogen recreatieve jagers met een geldige reguleringsvergunning in de vastgestelde afschotperimeters wolven doden – bij volledige verwijdering van een roedel bovendien naast de beroepswildbeheerders. Jaarlijks wordt een specifieke opleiding voor de wolvenregulering gegeven aan alle aangemelde recreatieve jagers. Gespecialiseerde recreatieve jagers worden geïntegreerd in een “ondersteuningsgroep jacht (UGJ)” onder verantwoordelijkheid van de kantonale dienst voor jacht, visserij en wilde dieren (DJFW).

Dit is een institutionele fusie van belangen van de recreatieve jacht en overheidsopdracht, wat in deze mate uniek is in Zwitserland. Het kanton delegeert overheidstaken op het gebied van doden aan recreatieve jagers – en verleent zo een vrijetijdsactiviteit een staatslegitimatie die deze noch rechtvaardigt noch verdient. Tegelijkertijd creëert het een infrastructuur waarvan de logica uitsluitend gericht is op afschot: speciaal opgeleide recreatieve jagers, ruim bemeten afschotperimeters, een politiek vastgesteld reductiedoel. Wie eenmaal in dit systeem werkt, zal niet meer ter discussie stellen of afschot noodzakelijk is – maar alleen nog hoeveel er mogelijk is.

Milieubeschermers hebben precies op dit mechanisme gewezen: door bewust grote afschotperimeters vast te stellen, biedt Wallis zichzelf de mogelijkheid om een maximaal aantal wolven te doden. Dat is geen interpretatie. Dat is de gedocumenteerde werking van een systeem dat maximale doding als doel heeft en minimale bescherming als vijgenblad gebruikt.

Meer hierover: Jagers: rol, macht, opleiding en kritiek en Psychologie van de jacht in het kanton Wallis

De bureaucratische kosten van het bloedbad

Volgens de officiële balans werden in 2025 13.390 arbeidsuren geïnvesteerd in wolfmanagement en wolfregulering in Wallis – tegenover 16.400 uur in 2024. Parallel daaraan werden in het kader van de programmaovereenkomst 2025–2028 van het Rijk 3,2 voltijdsequivalenten gecreëerd ter ondersteuning van de dienst. Uitgaande van conservatieve volledige kosten van 60 tot 80 Zwitserse frank per uur, komt dit voor 2025 neer op tussen de 800.000 en ruim een miljoen frank aan belastinggeld – alleen al voor de wolfregulering in Wallis. Het afschieten van één enkele wolf kost de Zwitserse belastingbetaler volgens beschikbare schattingen ongeveer 35.000 frank.

Het administratieve apparaat groeit, de regulering wordt geprofessionaliseerd. De doorslaggevende vraag is waar deze middelen naartoe stromen. De officiële balans geeft een duidelijk antwoord: de nadruk ligt op dossiers, vergunningsprocedures en de organisatie van afschot. Consequente kuddebescherming, structurele advisering van de landbouw, langetermijnpreventie van conflicten – dat zijn taken die in de balans als retorische aanvulling verschijnen, niet als operationele prioriteit. “Coëxistentie” is het woord dat elk jaar met nieuwe afschotcijfers wordt ingevuld.

Het kanton geeft deze totale kosten niet transparant weer in zijn balans. Dat is niet verrassend in een kanton dat al jaren onder verdenking staat van vriendjespolitiek, nepotisme en gebrekkige transparantie – van bouwfouten en falende overstromingsbescherming tot politieke wanbeheerschandalen. Bij de wolf wordt met grote hardheid doorgeregeerd, terwijl fundamentele vragen over kostenefficiëntie en effectiviteit niet worden gesteld.

Meer hierover: Jachtwetten en controle: waarom zelftoezicht niet volstaat en Jacht in Zwitserland: cijfers, systemen en het einde van een narratief

Darbellay en de wolvenoorlog

Christophe Darbellay is sinds zijn aantreden als hoofd van het departement dat verantwoordelijk is voor de jachtautoriteit, de drijvende kracht geworden achter het Walliser wolvenbeleid. Hij is zelf recreatieve jager en neemt actief deel aan jachten. Sinds zijn aantreden heeft hij de ene na de andere afschotbeslissing genomen – met als publiekelijk geformuleerd doel: het aantal wolvenroedels van elf naar drie terug te brengen. Milieuactivisten beschrijven zijn aanpak als «onwetenschappelijk en contraproductief» en vergelijken zijn retoriek met een «wolvenoorlog», waarin hij zichzelf opwerpt als verdediger van de bergbevolking, terwijl feiten over kuddebescherming, biologie en de juridische situatie «eerder storen dan leiden».

Darbellay profileert zich als een christelijk geïnspireerde middenpolitiek. In de praktijk gedraagt zijn departement zich als een executiebureau voor wolvenpopulaties: 27 dode wolven in de reguleringsperiode 2025/2026, waaronder zeven jonge wolven, volledige ontbinding van roedels, recreatieve jagers als door de staat opgeleid afschotteam. Dit staat in schril contrast met waarden als bescherming van het leven en behoud van de schepping, waarop hij zich publiekelijk beroept. De discrepantie tussen politieke zelfpresentatie en feitelijk handelen is gedocumenteerd en bewezen – en laat zich het best verklaren door het belangenconflict dat ontstaat wanneer een recreatieve jager de jachtautoriteit leidt.

Wat Darbellay in het openbaar in scène zet, is een cultureel geladen antagonisme: wolf tegen bergboer, natuurbeschermers tegen «realistisch» beleid, Brussel tegen Zwitserland. Deze emotionalisering heeft een politieke functie: ze creëert een klimaat waarin radicale afschotprogramma's kunnen overkomen als «verstandige middenweg», hoewel ze zakelijk gezien noch noodzakelijk noch proportioneel zijn – en steeds vaker ook niet meer legaal. Ons artikel Christophe Darbellays wolvenoorlog: polemiek tegen de feiten documenteert deze patronen in detail.

Meer hierover: Christophe Darbellays wolvenoorlog: polemiek tegen de feiten en Jagerslobby in Zwitserland: hoe invloed werkt

Fabio Regazzi en het Zweedse model als politieke fictie

Kantonsraadslid Fabio Regazzi (Midden, Ticino) propageert al jaren het Zweedse wolvenmodel als voorbeeld voor Zwitserland: vergunningenjacht, politiek vastgestelde bestandsdoelen, snelle en planbare reductie. Het probleem: het Zweedse model is voor de rechter gesneuveld of drastisch ingeperkt – omdat Zweedse en Europese rechtbanken hebben vastgesteld dat vergunningenjacht op strikt beschermde soorten in strijd is met elementaire rechtsstatelijke beginselen en het soortenbeschermingsrecht.

Regazzi belooft snelle oplossingen en propageert een beleid van overhaaste besluiten, dat de bescherming van wilde dieren en de rechtsstaat naar de zijlijn drukt. De realiteit van het model dat hij als voorbeeld noemt, past niet in zijn communicatie – dus vermeldt hij die simpelweg niet. Dit is symptomatisch voor een wolvenbeleid dat inzet op emotionalisering, omdat de feiten tegen zich werken. Zowel Darbellay als Regazzi komen uit een partij die zich publiekelijk beroept op christelijke waarden – en voeren een wolvenbeleid waarin ‘behoud van de schepping’ hooguit nog in zondagse toespraken voorkomt.

Volgens IG Wild beim Wild zijn beiden exemplarische figuren van een politiek georkestreerde wolvenhetze: zij verschuiven het discours weg van feitelijk onderbouwde oplossingen naar een emotioneel geladen cultuurstrijd, waarin de wolf wordt gemaakt tot projectiescherm voor heel andere conflicten – berglandbouw tegen natuurbescherming, kantonnale soevereiniteit tegen internationale verdragen, traditie tegen wetenschap.

Meer hierover: Wolf in Europa: beschermingsstatus, conflicten en politieke druk en Jachtcrisis in Europa: FACE vecht voor schoten, Zwitserland blijft in de schaduw

Verdrag van Bern: wat de onderzoeksprocedure betekent

De juridische situatie is duidelijk – en Zwitserland negeert ze. In oktober 2024 heeft het Permanent Comité van het Verdrag van Bern vastgesteld: preventieve afschot – dus dodingen zonder concrete, herhaalde en aanzienlijke schade – wordt niet door het verdrag gedekt en is dus illegaal. In december 2024 heeft het Permanent Comité unaniem een onderzoeksdossier tegen Zwitserland geopend, nadat klachten van CH-Wolf en de Groep Wolf Schweiz waren toegewezen. Zwitserland moest tijdens de bijeenkomst in het voorjaar van 2025 opnieuw verslag uitbrengen. De presentatie van het BAFU stuitte daarbij op grote scepsis bij de deelnemende landen.

Wat betekent dit concreet? Zwitserland heeft met de herziene jachtverordening (JSV), die op 1 februari 2025 in werking is getreden, preventieve afschot van hele roedels onder bepaalde voorwaarden expliciet gelegaliseerd – inclusief welpen en jonge wolven als onderdeel van deze roedels. Deze wettelijke basis is volgens de inschatting van de Berner Conventie niet in overeenstemming met het internationaalrechtelijke verdrag dat Zwitserland in 1979 heeft geratificeerd. Wallis past deze wettelijke basis in de reguleringsperiode 2025/2026 consequent toe – terwijl er een lopende onderzoeksprocedure is die de legaliteit ervan in twijfel trekt. Deze tegenstrijdigheid is geen bureaucratisch detail. Ze toont hoe ver het Zwitserse wolvenbeleid verwijderd is van minimale rechtsstatelijke standaarden.

Met zijn afschotprogramma creëert Wallis ook feitelijke toestanden die politieke terugtrekkingen bemoeilijken: wie roedels ontbindt, kan hun structuur niet herstellen. Wie jonge wolven doodt, vernietigt het leerkapitaal van de populatie. De onomkeerbare gevolgen van dit beleid worden pas zichtbaar wanneer de onderzoeksprocedure uitmondt in concrete maatregelen – en dan moeten structuren weer worden opgebouwd die vandaag planmatig worden vernietigd.

Meer hierover: Illegale wolvenjacht in Zwitserland en Hoe jachtverenigingen politiek en publieke opinie beïnvloeden

Wat er zou moeten veranderen

Een politieke aanpak die coëxistentie serieus neemt, zou er radicaal anders uitzien dan het Walliser model.

Kuddebescherming als structurele prioriteit, niet als verplicht nummer: Consequente investeringen in kuddebeschermingshonden, nachtkralen, omheiningen en begeleiding van de landbouw – niet als incidentele subsidie, maar als blijvend onderdeel van het systeem met bindende normen.
Bergbouwbeleid heroverwegen: De vraag welke vormen van veehouderij in steil berggebied verenigbaar zijn met roofdieren, moet politiek worden gesteld – met directe betalingen die aanpassingen bevorderen in plaats van verhinderen.
Bescherming van roedelstructuren als maatregel ter voorkoming van conflicten: Ervaren leidwolven en intacte sociale structuren verminderen aantoonbaar conflicten. Ze beschermen is geen romantiek – het is biologisch onderbouwde conflictpreventie.
Afschotverboden voor jonge dieren: Jonge wolven als doelgroep definiëren is in strijd met het dierenwelzijn, biologisch contraproductief en volgens de Berner Conventie juridisch problematisch. Een onmiddellijk verbod is het minimum.
Onafhankelijke monitoring van de wolvenpopulatie zonder belangenconflicten: Monitoring en populatieschattingen moeten worden uitgevoerd door onafhankelijke wetenschappelijke instellingen – zonder betrokkenheid van jachtautoriteiten of structuren van de recreatieve jacht.
Rechtsconformiteit met de Berner Conventie herstellen: Preventieve afschot van hele roedels moet worden geschrapt uit de Zwitserse rechtsgrondslag – ongeacht de uitkomst van de onderzoeksprocedure.
Modelvoorstellen: Voorbeeldteksten voor jachtkritische moties en Modelbrief: Oproep voor verandering in Zwitserland

Meer hierover: Kuddebescherming in Zwitserland en Alternatieven voor de jacht: wat echt helpt, zonder dieren te doden

Argumentatie

«318 gedode landbouwhuisdieren zijn onaanvaardbaar – de wolf moet worden gereguleerd.» 318 gedode landbouwhuisdieren zijn een reëel probleem. Het antwoord daarop bepaalt echter of samenleven mogelijk is of niet. Wie bij elke aanval meteen om afschot roept, zonder zich af te vragen of de kuddebescherming toereikend was, of de beweidingsstrategie kan worden aangepast en of directe betalingen verkeerde prikkels geven, lost het probleem niet op. Hij verschuift het – ten koste van de wolven en ten koste van de belastingbetalers die het afschot financieren.

«Proactieve regulering voorkomt schade voordat die ontstaat.» Precies dat zegt de Berner Conventie: het is illegaal. Preventief doden van wilde dieren zonder concrete, aanzienlijke en herhaalde schade wordt niet gedekt door de internationale beschermingsverdragen waartoe Zwitserland is toegetreden. Wat als “proactief” wordt verkocht, is juridisch “niet-conform” – en de unaniem besloten onderzoeksprocedure van de Raad van Europa is daar het gevolg van.

«Recreatieve jagers ondersteunen alleen de autoriteiten – dat is geen jacht.» Recreatieve jagers krijgen specifieke opleiding voor het afschieten van wolven, worden geïntegreerd in de staatsstructuren voor afschot en doden wolven binnen door de staat vastgestelde perimeters. Dat is geen ondersteuning bij een bestuurlijke taak – dat is de privatisering van doodsopdrachten aan een belangengroep wier belangrijkste belang het afschot zelf is.

«De wolf bedreigt de bergbevolking en de berglandbouw.» De wolf doodt landbouwhuisdieren. Hij bedreigt geen mensen – statistisch nul aanvallen op mensen in Zwitserland. De berglandbouw staat voor structurele uitdagingen die te maken hebben met systemen van directe betalingen, bedrijfsgroottes en marktomstandigheden – en die geen enkel afschot van wolven oplost. Wie de wolf verantwoordelijk maakt voor structurele problemen die hij niet heeft veroorzaakt, bedrijft politiek met de verkeerde zondebok.

«Dat is legale uitvoering van de herziene jachtverordening.» Ja – en precies deze herziene jachtverordening is het onderwerp van een lopend onderzoeksproces van de Raad van Europa wegens niet-naleving van de Berner Conventie. Legaal volgens Zwitsers recht en conform internationale natuurbeschermingsverdragen zijn twee verschillende maatstaven. Zwitserland schendt volgens de Raad van Europa momenteel de tweede.

Snelkoppelingen

Bijdragen op Wild beim Wild:

Gerelateerde dossiers:

Onze aanspraak

De Walliser wolvenbalans 2025/2026 documenteert een systeem dat dierenwelzijn, wildbiologie en internationale rechtsnormen systematisch terzijde schuift – ten gunste van een afschotlogica die wordt gedreven door de belangen van de recreatieve jacht en de veehouderijlobby. Wat de balans “volledige uitvoering” noemt, is de planmatige vernietiging van wolvenroedels. Wat “basisregulering” heet, zijn zeven gedode jonge wolven.

IG Wild beim Wild documenteert dit beleid met cijfers, bronnen en juridische duiding – omdat een samenleving die zich beroept op dierenwelzijn en biodiversiteit moet weten wat er in haar naam in het Walliser berggebied gebeurt. Wie meer weet of aanwijzingen heeft over verdere gevallen, mag ons schrijven. Goede informatie vormt de basis van elke doeltreffende kritiek.

Vraag bij je gemeente, vanwege het wolvenbeleid van bondsraadslid Albert Rösti (SVP) en de kantonale afschotprogramma's, een kwijtscheldingsverzoek aan voor federale en kantonale belastingen: de voorbeeldbrief kun je hier downloaden.

Meer over het onderwerp recreatieve jacht: in onze dossier over de jacht bundelen wij feitencontroles, analyses en achtergrondverhalen.