Bescherming van de wolf: wat de degradatie in de Berner Conventie betekent

Beschermingsstatus verlaagd, vrij spel, de jacht op de wolf is geopend, toch? Dat wordt door tegenstanders van de wolf graag zo gesuggereerd. Waar is echter: de wolf staat nog altijd onder strikte bescherming, maar de overheveling van bijlage II naar bijlage III van de Berner Conventie is wel de eerste stap om dit te veranderen.

Redactie Wild beim Wild — 5 maart 2025

De toekomst van de wolvenbescherming Politieke besluiten en hun gevolgen

In bijlage II van de Berner Conventie uit 1979 staan strikt beschermde diersoorten vermeld.

Voor hen geldt in principe een verbod op doden, met beperkte uitzonderingen. De wolf staat nu echter niet meer in bijlage II, maar in bijlage III. Het principiële verbod op doden volgens de Berner Conventie is daarmee opgeheven.

De EU-lidstaten hebben zich echter in het kader van een andere richtlijn verplicht tot soortenbescherming: de Habitatrichtlijn (richtlijn 92/43/EEG) vormt wat betreft de strikte soortenbescherming de omzetting van de Berner Conventie op EU-niveau. Hierin staat de wolf nog altijd vermeld in bijlage IV en geniet hij dus nog steeds strikte bescherming.

Beschermingsstatus in de praktijk nog niet veranderd

In de praktijk is het beschermingsniveau van de wolf dus nog altijd niet veranderd: hij valt nog steeds onder het principiële verbod op doden van de EU-breed geldende Habitatrichtlijn, met zeer beperkte uitzonderingsmogelijkheden volgens artikel 12.

De nu in werking getreden verlaging van de beschermingsstatus door de Berner Conventie biedt echter wel de mogelijkheid om deze ook in de Habitatrichtlijn te verlagen. De wolf zou dan van bijlage IV naar bijlage V worden overgeheveld en daarmee zijn strikte bescherming verliezen. Hij zou dan behoren tot de diersoorten van communautair belang «waarvan de onttrekking aan de natuur en de exploitatie het voorwerp kunnen zijn van beheersmaatregelen». Het principiële verbod op doden volgens de Habitatrichtlijn zou dan niet meer bestaan. Voor de degradatie van de wolf in de Habitatrichtlijn is echter unanimiteit van alle 27 EU-lidstaten vereist. Ook in Zwitserland is de waanzinnige recreatieve jacht op wolven zeer omstreden.

De volgende stap is dan de implementatie op het niveau van de afzonderlijke lidstaten, en pas dan zou de verlaagde beschermingsstatus van kracht worden.

Ongecontroleerde bejaging niet mogelijk

Ongecontroleerde bejaging of zelfs het instellen van wolfvrije zones, zoals door wolvenhaters graag wordt gepropageerd, is ook na verlaging van de beschermingsstatus door de nationale staten niet mogelijk. De wolf is in bijlage III van de Convectie van Bern weliswaar geen strikt beschermde, maar nog altijd een beschermde soort. Dit betekent dat er zeker moet worden gesteld dat het voortbestaan van de wolvenpopulatie niet in gevaar mag worden gebracht.

De verlaging van de status in de Conventie van Bern betekent dus geenszins «vrij spel», maar is wel de eerste stap richting bejaging van wolven. Het is een fataal signaal voor de Europese soortenbescherming, want het besluit was niet wetenschappelijk onderbouwd, maar puur politiek gemotiveerd. De gunstige staat van instandhouding van de wolvenpopulatie is noch EU-breed, noch in de afzonderlijke landen ook maar bij benadering bereikt, grote delen van de EU zijn nog altijd wolfvrij. Zoals studies aantonen, faalt de recreatieve jacht als populatiebeheersing.

Dijkbreuk voor de soortenbescherming

Het besluit om de beschermingsstatus van wolven te verlagen wegens gebrek aan wetenschappelijke kennis, betekent een aanzienlijke terugslag voor natuurbehoud en democratische processen in Europa. Het is in strijd met vastgestelde procedures, ontbeert een wetenschappelijke onderbouwing en vormt een directe bedreiging voor de biologische diversiteit. Het staat ook haaks op de grondbeginselen van de Conventie van Bern zelf, die, zoals vastgelegd in de preambule, de intrinsieke waarde en het recht op leven van de wilde flora en fauna erkent, dat behouden en aan toekomstige generaties doorgegeven moet worden. Meer over de biodiversiteit.

Het besluit kan een dijkbreuk zijn, die mogelijk ook andere diersoorten zal treffen, waaronder de bevers of de otter.

De recreatieve jacht op wolven zal contraproductief blijken te zijn voor kuddebescherming; de teleurgestelde hoop zal koren op de molen van de wolvenhaters zijn. De beste bescherming voor weidedieren tegen wolven zijn goede technische kuddebescherming en/of de inzet van kuddebeschermingshonden, evenals stabiele wolvenroedels in stabiele territoria, waarin de territoriale wolven hebben geleerd dat hekken pijn doen.

Verdere artikelen

Meer over recreatieve jacht: Het wetenschappelijk bewijs staat in het overzicht Studies over de gevolgen van de recreatieve jacht.

Het standpunt van IG Wild beim Wild: IG Wild beim Wild wijst de recreatieve jacht af. Ons voorbeeld is kanton Genève, dat sinds 1974 zonder recreatieve jacht functioneert: zonder jachttijden, zonder jachthonden, zonder drijfjachten, zonder hoogzitten, zonder de dierenmishandeling en de criminaliteit die elders bij het jachtseizoen horen. Wat daar al meer dan vijftig jaar werkt, weerlegt elk positiepaper van JagdSchweiz. Een organisatie die haar beleid baseert op beweringen die zij in haar eigen documenten zelf weerlegt, is geen vakorganisatie, maar een fabriek voor desinformatie.

Redactie Wild beim Wild

Alle bijdragen worden geschreven door IG Wild beim Wild en door externe co-auteurs. Onderzoek, structurering en redactionele processen kunnen daarbij worden ondersteund door AI-gestuurde hulpmiddelen.