Veebeweiding verdringt spinnen en bevordert teken

In veel delen van de wereld ondergaan traditionele landschappen, die ooit werden gedomineerd door wilde planteneters, ingrijpende veranderingen. Begrazing door vee heeft de inheemse grazers verdrongen, wat leidt tot verschuivingen in de bodemsamenstelling, de plantendiversiteit en het delicate evenwicht van roofdier-prooi-interacties.

Redactie Wild beim Wild · 22 februari 2025

Begrazing door vee verandert de bodem, de planten en de insectenpopulaties

Deze veranderingen zijn vaak subtiel en ontwikkelen zich over de jaren heen, maar de gevolgen ervan kunnen verstrekkend zijn.

Een langetermijnstudie in de Spiti-vallei in de Himalaya geeft inzicht in hoe deze veranderingen de bodemlevende geleedpotigen, waaronder spinnen, teken en mijten, beïnvloeden.

De resultaten laten een verontrustende trend zien: de spinnenpopulaties nemen af, terwijl ziekteoverdragende organismen zoals teken en mijten floreren.

Deze veranderingen hebben directe gevolgen voor de biodiversiteit, de ecologische stabiliteit en zelfs de menselijke gezondheid. Meer over de biodiversiteit.

Wereldwijde veebegrazing: de basis

De uitbreiding van weidegronden voor vee verandert al decennialang landschappen over de hele wereld. Nu de wereldwijde vraag naar vlees en zuivelproducten stijgt, ontginnen veehouders en agrarische bedrijven meer land voor runderen, schapen en andere grazers.

Op plekken zoals het Amazoneregenwoud worden enorme bosgebieden gekapt om weidegrond te creëren, wat bijdraagt aan ontbossing en verlies van leefgebied.

Graslanden, savannes en zelfs droge gebieden worden eveneens omgezet in weidegrond, vaak ten koste van de inheemse ecosystemen.

In sommige regio's wordt overgeschakeld op regeneratieve begrazingstechnieken, waarbij dieren afwisselend op verschillende weiden worden gehouden om natuurlijke begrazingspatronen na te bootsen en herstel van de bodem mogelijk te maken.

Anderen onderzoeken plantaardige alternatieven en in het laboratorium gekweekt vlees om de druk op de planeet te verminderen. Ook de plantaardige voeding wint aan belang.

De uitdaging is het vinden van een evenwicht tussen voedselproductie en ecologische duurzaamheid, en nu de wereldwijde vraag blijft groeien, wordt het zoeken naar oplossingen steeds urgenter.

Hoewel de veehouderij een schadelijke rol speelt bij de voeding van de wereld, brengt haar snelle uitbreiding een groot aantal enorme problemen met zich mee.

Spinnen in gebieden met veehouderij

De onderzoekers ontdekten dat er in gebieden met veehouderij minder spinnen zijn, maar meer sprinkhanen, teken en mijten. Spinnen spelen een cruciale rol bij het behoud van het ecologische evenwicht door insectenpopulaties onder controle te houden.

Mede-auteur van de studie Sumanta Bagchi is buitengewoon hoogleraar aan het Centre for Ecological Sciences (CES), Indian Institute of Science (IISc).

«Spinnen zijn roofdieren; hun ecologische rol is vergelijkbaar met die van wolven, leeuwen en tijgers. Een laag aantal spinnen kan sprinkhanen bevrijden van de controle door roofdieren en leiden tot veel opeenvolgende veranderingen in een ecosysteem. Samen veranderen deze effecten de stroom van materie en energie», legt Bagchi uit.

Vervanging van wilde herbivoren door landbouwdieren

Bagchi en zijn team onderzoeken al meer dan 15 jaar de gevolgen van de veehouderij voor de ecosystemen van de Spiti-vallei. Zij stellen vast dat wilde herbivoren zoals de yak en de steenbok vroeger wereldwijd voorkwamen, maar nu beperkt zijn tot beschermde gebieden. Elders overheersen gedomesticeerde dieren.

Voor de studie volgden de onderzoekers meer dan 25.000 geleedpotigen uit 88 taxa, waaronder spinnen, teken, mijten, bijen, wespen en sprinkhanen.

Zij bewaakten omheinde percelen die begraasd werden door wilde of door landbouwdieren, en analyseerden de bodemvochtigheid, de pH-waarde en de biomassa van de vegetatie.

Verstoring van de leefgebieden van geleedpotigen

Shamik Roy, voormalig promovendus aan het CES en mede-auteur van de studie, wees erop dat geleedpotigen al lange tijd verbonden zijn met inheemse veehoeders.

«De biotische en abiotische variabelen van de vegetatie en de bodem zijn op complexe wijze met elkaar verweven, iets wat we nog steeds niet volledig kunnen ontrafelen. Geleedpotigen zijn sterk afhankelijk van deze variabelen om voedsel en leefgebied te vinden, een verband dat zich eeuwenlang heeft ontwikkeld samen met de inheemse veehoeders in het ecosysteem», aldus Roy.

Wanneer deze grazers worden vervangen, ontstaan er verstoringen in de populaties geleedpotigen. Uit het onderzoek bleek dat spinnen achteruitgingen in gebieden waar vee graasde, terwijl teken en mijten floreerden.

De redenen voor de afname van de spinnenpopulaties zijn onduidelijk, maar een verminderde beschikbaarheid van prooidieren en veranderingen in de vegetatie kunnen hieraan bijdragen.

Toename van ziekteoverdragende geleedpotigen

Pronoy Baidya, voormalig promovendus bij CES en medeauteur van het onderzoek, wijst op een zorgwekkende trend.

«Eén van de meest verrassende waarnemingen was het enorme verschil in de aanwezigheid van teken en mijten tussen inheemse grazers en vee», aldus Baidya.

Tachtig procent van het vee wereldwijd draagt teken bij zich, wat zowel voor de dieren als voor de mensen een gevaar vormt. «Dit is een groot probleem voor zoönotische ziekten en One Health», aldus Baidya.

Begrazing door dieren en vegetatie

De begrazing door vee heeft op complexe wijze invloed op de vegetatiestructuur en de bodemgezondheid. Uit het onderzoek bleek dat gebieden met vee een andere plantensamenstelling hebben dan gebieden met inheemse planteneters.

Veranderingen in plantensoorten beïnvloeden de diversiteit aan geleedpotigen en veranderen de beschikbaarheid van voedsel voor verschillende soorten.

Ook de bodemomstandigheden, waaronder vochtigheid en pH-waarde, veranderen door begrazing met vee. Deze veranderingen hebben invloed op microbiële gemeenschappen en beïnvloeden het ecosysteem verder.

Een gezonde bodem ondersteunt een gevarieerde vegetatie, die op haar beurt een evenwichtig ecosysteem in stand houdt.

Natuurbescherming en landbeheer

Om deze effecten te beperken, stellen de onderzoekers voor om inheemse planteneters opnieuw te vestigen en door vectoren overgedragen ziekten te monitoren. Het natuurbeschermingsbeleid zou zich moeten richten op evenwichtige begrazing met vee en het behoud van ecosystemen. Meer over milieu- en natuurbescherming.

«Op dit moment worden de meeste gemeenschappelijke gronden eerder slecht beheerd, waardoor de mensen uit de dorpen deze gronden niet duurzaam kunnen gebruiken voor hun levensonderhoud, terwijl ze de inheemse planteneters daarbij hun weidegronden ontzeggen», aldus Baidya.

"Onze studie zal hopelijk een voorbeeld zijn dat regeringen ertoe aanzet serieuze stappen te ondernemen om eerst de gemeenschappelijke gronden vrij te geven en vervolgens te beginnen met een adequaat ecologisch herstel van deze gebieden."

De herintroductie van wilde planteneters en het beheer van weidegronden zouden kunnen bijdragen aan het herstel van ecosystemen en het verminderen van ziekterisico's.

Deze veranderingen vereisen maatregelen ter bescherming van de biodiversiteit en behoud van het ecologisch evenwicht. Duurzame landgebruikspraktijken en een beter beheer van weidegronden kunnen verdere ecologische verstoring voorkomen.

De studie werd gepubliceerd in het tijdschrift Ecological Applications.

Verdere artikelen

Meer over recreatieve jacht: Wat het onderzoek daarover zegt, toont Jacht in de feitencheck: de stand van het onderzoek.

Het standpunt van IG Wild beim Wild: IG Wild beim Wild wijst de recreatieve jacht af. Ons voorbeeld is kanton Genève, dat sinds 1974 zonder recreatieve jacht functioneert: zonder jachttijden, zonder jachthonden, zonder drijfjachten, zonder hoogzitten, zonder de dierenmishandeling en de criminaliteit die elders bij het jachtseizoen horen. Wat daar al meer dan vijftig jaar werkt, weerlegt elk positiepaper van JagdSchweiz. Een organisatie die haar beleid baseert op beweringen die zij in haar eigen documenten zelf weerlegt, is geen vakorganisatie, maar een fabriek voor desinformatie.

Redactie Wild beim Wild

Alle bijdragen worden geschreven door IG Wild beim Wild en door externe co-auteurs. Onderzoek, structurering en redactionele processen kunnen daarbij worden ondersteund door AI-gestuurde hulpmiddelen.