IUCN bekritiseert Zwitserse wolvenafschot 2025

De wolf is terug in Zwitserland – een succesverhaal voor de natuurbescherming, zou je denken.

Maar nauwelijks heeft de soort zich opnieuw gevestigd, of de politiek vervalt in oude patronen. In plaats van in te zetten op wetenschappelijk onderbouwde co-existentie kiest men het afschot als standaardoplossing. Volgens de nieuwe jachtvoorschriften zou tot twee derde van de jonge dieren gedood kunnen worden – ongeacht of ze ooit schade hebben aangericht. Hele roedels mogen worden uitgeroeid.

Wat velen niet weten: dit beleid wordt door het Federaal Bureau voor Milieu (BAFU) onder leiding van Katrin Schneeberger en de kantonale jachtadministraties niet alleen getolereerd, maar actief gestimuleerd. En dat terwijl het in duidelijke tegenspraak is met de Conventie van Bern – een internationaal verdrag dat Zwitserland in 1982 heeft geratificeerd.

Schlampereien im Büro von Katrin Schneeberger

De Zwitserse praktijk verloopt precies andersom: kantons vragen preventief afschot aan, en het BAFU keurt dit goed, ook als er geen schade is gedocumenteerd. In sommige gevallen worden hele roedels uitgeroeid, inclusief jonge dieren – een werkwijze die in geen enkel EU-land zou zijn toegestaan.

Zwitserland schendt systematisch de geest en de letter van de Conventie van Bern, zegt een internationale natuurbeschermingsjurist die anoniem wil blijven. De goedkeuringen van het BAFU legitimeren een beleid dat volkenrechtelijk uiterst problematisch is.

Het BAFU beroept zich regelmatig op « kantonale soevereiniteit » en « regionale handelingsvrijheid ». Maar in werkelijkheid gaat het om politiek gemotiveerde gunsten waarmee federale en kantonale autoriteiten de druk van jachtlobby's en landbouwverbonden opvangen.

In plaats van op te treden als hoedster van natuur- en soortenbescherming, fungeert de instantie steeds vaker als wegbereider van een afschotbeleid dat wetenschappelijk onhoudbaar is. Kritische deskundigen binnen het bestuur melden politieke beïnvloeding en een censuur van wetenschappelijke inschattingen die niet in het narratief van «schadepreventie» passen.

Verschillende kantons staan het gebruik van warmtebeeld- en nachtzichtapparatuur bij wolvenjachten toe – methoden die volgens artikel 8 van het Verdrag van Bern uitdrukkelijk verboden zijn. Daarmee worden Europese dierenwelzijnsnormen genegeerd die eigenlijk als minimumvereiste gelden.

Het BAFU reageert tot dusver met stilzwijgen – hoewel het in zijn rol als uitvoerings- en toezichthoudende instantie verplicht zou zijn overtredingen te voorkomen of te bestraffen.

Deskundigen van de IUCN (International Union for Conservation of Nature) slaan nu alarm: dergelijke ingrepen bedreigen de genetische stabiliteit van de alpenpopulatie en zouden zogenaamde «demografische zwarte gaten» kunnen creëren – regio's waarin wolven worden uitgeroeid en trekbewegingen worden onderbroken.

Het IUCN-Wereldnatuurbeschermingscongres 2025 verzoekt in een motie tijdens zijn bijeenkomst in Abu Dhabi, van 09 – 15 oktober, de directeur-generaal en de IUCN-leden om Zwitserland op te roepen de jachtbepalingen te wijzigen, om te waarborgen dat het beheer van wolven en wilde dieren in overeenstemming is met de beste beschikbare wetenschappelijke inzichten en internationale verplichtingen en levensvatbare populaties van wolven, steenbokken, bevers en beschermde soorten in stand houdt; en om het voorzorgsbeginsel in dubio pro natura consequent toe te passen.

De IUCN en verschillende milieujuristen bereiden momenteel resoluties en juridische stappen voor om Zwitserland aan zijn verplichtingen te herinneren. De IUCN-resolutie 142 (Abu Dhabi 2025) roept expliciet op dat het wolvenbeheer in Zwitserland in overeenstemming moet zijn met de beste beschikbare wetenschappelijke inzichten en de internationale verplichtingen.

Volkenrechtelijke verplichtingen worden genegeerd

Zwitserland heeft zich met de Conventie van Bern verplicht om de gunstige staat van instandhouding van strikt beschermde soorten te waarborgen. Afschot is alleen toegestaan wanneer ernstige schade is aangetoond, er geen alternatieven voorhanden zijn en het voortbestaan van de populatie niet in gevaar wordt gebracht (art. 9). Maar de nieuwe praktijk zet deze voorwaarden op hun kop: afschot zou preventief moeten plaatsvinden – dus voordat er überhaupt een probleem bestaat. Daarmee wordt het beschermingsprincipe in zijn tegendeel verkeerd.

Dat roept vragen op over de rechtmatigheid en de ethische verdedigbaarheid van dergelijke jachtmethoden.

Wetenschap tegenover politiek

Talrijke studies tonen aan dat het destabiliseren van goed functionerende wolvenroedels door jacht tot meer doodgebeten vee leidt – niet tot minder. Wanneer ervaren dieren ontbreken, vallen sociale structuren uiteen en wagen onervaren jonge wolven zich vaker aan kuddes. Toch negeren beleidsmakers deze inzichten en beargumenteren ze met «veiligheid» en «acceptatie». De prijs: een teruggang in decennia van natuurbescherming en in de geloofwaardigheid van Zwitserland als milieubewust land.

Alternatieven liggen allang op tafel

Succesvolle projecten in talrijke landen bewijzen dat niet-dodelijke maatregelen werken:

• goed opgeleide kuddebeschermingshonden,
• elektrische afrasteringen en
• gerichte ondersteuning voor landbouwers die op preventie in plaats van vergelding inzetten.

De IUCN eist daarom dat Zwitserland deze instrumenten prioriteert en dodelijke ingrepen als allerlaatste middel behandelt.

Ethiek, wetenschap en verantwoordelijkheid

De huidige ontwikkeling onthult een dieper probleem: de politisering van het wildbeheer. In plaats van wetenschappelijke evidentie en ethische afweging bepalen populistische eisen en lobbybelangen de koers.

De wolf is meer dan een dier in conflict – hij is een toetssteen voor ons vermogen om met wildernis en verantwoordelijkheid om te gaan. Wanneer Zwitserland nu een weg van afschotvrijgave inslaat, brengt het niet alleen een soort in gevaar, maar ook de geloofwaardigheid van zijn gehele natuurbeschermingssysteem.

Het geplande afschot van wolven is een terugval in een achterhaalde denkwijze: controle in plaats van coëxistentie, politiek in plaats van wetenschap. Zwitserland heeft de kans – en de plicht – om aan te tonen dat moderne soortenbescherming berust op kennis, ethiek en verantwoordelijkheid. Al het andere zou verraad zijn aan de natuur, aan internationale verplichtingen en aan het idee van respectvol samenleven van mens en wild dier.

Het BAFU en de kantonale jachtbeheerders zijn geen slachtoffers van politieke dwang – zij zijn actoren die door hun handelen het internationale milieurecht uithollen. Wat als beschermingsmaatregel wordt verkocht, is in werkelijkheid een enorme stap terug in de Europese soortenbescherming.

Wanneer federale en kantonale autoriteiten zelf het probleem worden, is internationale controle nodig. Want natuurbescherming die zich richt naar politiek rekenwerk verliest niet alleen haar geloofwaardigheid –
ze verliest haar ziel. Albert Rösti jaagt de natuurbescherming volledig de grond in.

Doe-mee-actie: Vraag bij uw gemeente vanwege het rampzalige beleid van bondsraadslid Albert Rösti (SVP) een verzoek tot kwijtschelding van de federale en kantonale belastingen aan, op grond van de onlangs goedgekeurde afschot van wolven in Zwitserland. De voorbeeldbrief kunt u hier downloaden: https://wildbeimwild.com/ein-appell-fuer-eine-veraenderung-in-der-schweiz/