In de Chablais-roedel planten moeder en dochter zich voort met dezelfde reu

In 2025 hebben zich in de Walliser Chablais-roedel voor het eerst in Zwitserland twee wolvinnen in hetzelfde jaar voortgeplant.

De stichting KORA heeft dit door middel van genetische analyse aangetoond en eind mei 2026 in het KORA-jaarverslag 2025 gecommuniceerd. Het geval is biologisch nauwkeurig gedocumenteerd en werpt een schijnwerper op een wolvenbeleid dat zich al jaren tegen de stand van de internationale wetenschap verzet.

Wat KORA heeft aangetoond

Bij de wolf vindt de voortplanting in de regel plaats door één enkel paar binnen de roedel. Het komt echter sporadisch voor dat zich twee teven in hetzelfde jaar binnen dezelfde groep voortplanten: men spreekt in dat geval van een «dubbele voortplanting». Dit fenomeen is bij wolven bekend en in verschillende regio's gedocumenteerd, onder andere in Europa en Noord-Amerika.

In de Chablais-roedel kon KORA door verwantschapsanalyses van het Laboratoire de Biologie de la Conservation van de Universiteit van Lausanne het volgende aantonen: Een nieuw mannetje had zich zowel met F43, het zich voortplantende vrouwtje van deze roedel sinds 2019, als met een dochter van dit vrouwtje voortgeplant. In totaal werden acht welpen geregistreerd.

De aanleiding: Een reu werd doodgeschoten

Het geval kent een concrete aanleiding vanuit de overheid, die KORA in het verslag noemt. Nadat de zich voortplantende reu M88 in januari 2024 legaal was afgeschoten, kon dat jaar geen voortplanting worden vastgesteld. In de zomer van 2025 toonde de kantonnale monitoring opnieuw een voortplanting met acht welpen.

Een nieuwe reu trok het nu vacante territorium binnen en paarde met beide vrouwtjes. Het afschot van M88 heeft daarmee precies het mechanisme in gang gezet dat het internationale onderzoek al jaren als «compensatoire voortplanting» beschrijft.

Wat de wetenschap allang heeft gedocumenteerd

KORA's formulering dat de gevolgen van het letale beheer «nog niet definitief beoordeeld» zouden zijn, geldt voor een klein deelgebied. Het fundamentele mechanisme is goed gedocumenteerd.

Letaal beheer van wolven heeft talrijke onbedoelde gevolgen: vereenvoudiging van de sociale structuur, ontbinding van roedels en kortdurende reproductiedalingen. Tegelijkertijd kan het verwijderen van wolven toekomstige aanvallen op vee verhogen. Het doorslaggevende mechanisme daarachter: niet-voortplantende vrouwtjes beginnen zich voort te planten zodra het leidende vrouwtje of de leidende mannelijke wolf ontbreekt. Precies dat is in de Chablais-roedel gebeurd.

Wielgus en Peebles hebben in 2014 in een veelgeciteerde studie 25 jaar aan gegevens uit Idaho, Montana en Wyoming geanalyseerd. Hun bevinding: bij afschotpercentages onder de 25 procent van de populatie namen de aanvallen op vee zelfs toe, mogelijk vanwege het compensatoir gestegen aantal voortplantingsparen. Sterftecijfers boven de 25 procent zijn op lange termijn niet houdbaar. Deze studie werd methodisch betwist, maar ook de tegenstudie van Poudyal et al. (2016) stelt vast: het doden van één wolf leidt in datzelfde jaar tot een stijging van de aanvallen op schapen met 2,2 procent, en werkt dus althans op korte termijn contraproductief.

Daar komt nog een vaak onderschatte factor bij: jachtdruk op wolven leidt tot hormonale veranderingen die onbedoeld het reproductiecijfer kunnen verhogen en de genetische structuur van de populatie kunnen veranderen.

Een recente studie uit Wisconsin (Scientific Reports, 2024) toont bovendien aan: het verlies van een roedellid kan tot de ontbinding van de roedel leiden, vooral wanneer voortplantingsactieve individuen worden verwijderd en de populatie klein is. In stabiele, grote populaties kunnen nakomende dieren de rol van het verwijderde lid overnemen en de sociale functies in stand houden. De Zwitserse wolvenpopulatie is een zich herkoloniserende, nog niet stabiele populatie, waarin dit buffereffect slechts beperkt werkt.

43 roedels, 350 wolven, 89 doodgeschoten

Het individuele geval in de Chablais staat in de context van een totaalbalans die het Zwitserse wolvenbeheer in een tegenstrijdig licht doet verschijnen. In het monitoringjaar 2025/26 werden in Zwitserland 43 roedels bevestigd, twee meer dan het jaar ervoor. Daarvan leven er 32 volledig in Zwitserland, 11 maken ook gebruik van gebieden in het aangrenzende buitenland. Drie roedels worden inmiddels alweer als ontbonden beschouwd.

In de reguleringsperiode van september 2025 tot januari 2026 werden in totaal 89 wolven gedood, inclusief schadewolven en gewonde dieren. In totaal werden 153 wolvenwelpen geregistreerd. De populatie groeide desondanks. KORA waarschuwde voor een voorbarige conclusie: de eerste betrouwbare resultaten over de doeltreffendheid van de bejaging zouden pas in 2027 beschikbaar zijn.

In het kanton Wallis, waar de Chablais-roedel leeft, ziet de balans er als volgt uit: 75 wolven werden formeel geïdentificeerd, waaronder 57 nieuwe individuen. Elf roedels werden bevestigd, tien daarvan met voortplanting. Bij 81 aanvallen werden 318 landbouwdieren gedood. In het kader van de proactieve regulering werden 24 wolven verwijderd.

Nieuwe roedels, nieuwe genetica

Parallel aan de dubbele voortplanting in Wallis meldt KORA een geografische verspreiding: voor het eerst vestigde zich een roedel in het kanton Obwalden, en een andere ontstond in het kanton Neuchâtel.

Genetisch relevant is een vondst uit het kanton Bern: voor het eerst werd een vrouwtje uit de Centraal-Europese populatie in Zwitserland geregistreerd. Deze populatie is genetisch diverser dan de dominerende Alpenpopulatie en draagt bij aan de langetermijnstabiliteit van de populatie. Dat deze genetische aanwinst werd aangetoond via een gestroopt, dus illegaal gedood dier, is een bittere kanttekening bij het huidige hobbyjacht-beleid.

Wat de Chablais-roedel laat zien

De Chablais-roedel is geen uitzonderingsgeval. Het is een leerstuk. Het afschieten van M88 heeft de roedel niet verzwakt, het heeft hem geherstructureerd, een nieuwe reu aangetrokken en voor het eerst een dubbele voortplanting veroorzaakt. Acht welpen, twee worpen, één enkele ingreep.

Het internationale onderzoek heeft deze dynamiek beschreven, lang voordat Zwitserland zijn afschietpraktijk tot regel maakte. Dat KORA in hetzelfde jaarverslag waarin dit geval gedocumenteerd wordt, de doeltreffendheid van de regulering als «nog niet definitief beoordeeld» betitelt, is wetenschappelijke voorzichtigheid. Maar het mag niet gelden als vrijbrief om door te gaan zoals tot nu toe.

Wie wolven in roedels laat schieten, reguleert niet de populatie. Hij reguleert de sociale structuur, en de gevolgen zijn allang gedocumenteerd.